Najwyższa Izba Kontroli - Sprawy i wnioski

Skargi i wnioski kierowane do Najwyższej Izby Kontroli są wykorzystywane w działalności kontrolnej NIK jako źródło informacji o występowaniu negatywnych zjawisk społeczno-gospodarczych. Przejawia się to między innymi poprzez dokonywanie analiz problemowych na potrzeby przyszłych badań kontrolnych, a także wykorzystywanie sygnałów skargowych w trakcie prowadzonych kontroli. W szczególnie istotnych przypadkach istnieje możliwość podjęcia kontroli doraźnej, która w odróżnieniu od kontroli planowej obejmuje węższy zakres tematyczny.
Zgodnie z zagwarantowanym w Konstytucji, a następnie uregulowanym w Kpa i opisanym w rozporządzeniu RM każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej

Prawo to dotyczy występowania do władz publicznych, a także organizacji i instytucji społecznych z określonymi wnioskami. Konstytucja prawo to pojmuje szeroko przewidując, iż mogą to być:

Mogą one być składane zarówno w interesie publicznym (podyktowanym względami społecznymi, z uwagi na dobro ogółu), ale także w celu obrony własnych interesów, jak również interesów innej osoby, jednakże w tym przypadku wymagana jest jej wiedza i zgoda.
Za pomocą wymienionych środków społeczeństwo może wpływać na działalność różnych władz i instytucji.
Należy pamiętać, że:

NIK jest organem kontroli państwowej. Kompetencje Izby, zakres i sposób jej działalności wskazuje Konstytucja i okresla ustawa o NIK (dane o ustawie).
Głównym zadaniem, dla którego powołana jest NIK jest wykonywanie kontroli jednostek wymienionych w ustawie i w zakresie przewidzianym w ustawie (Ustawa właściwe ustępy albo pkt 4 kontrola kropka co podlega kontroli). Warto jednak zaznaczyć, iż kontrole realizowane przez NIK mają przede wszystkim charakter problemowy i bezpośrednio nie służą załatwianiu indywidualnych spraw, dla których został ustanowiony tryb ich załatwiania.

Najwyższa Izba Kontroli nie może wywierać wpływu na merytoryczne decyzje wydawane w indywidualnych sprawach przez organy administracji lecz mając na uwadze wytyczone dla swoich przyszłych działań priorytety: państwo przyjazne obywatelowi, państwo oszczędne i państwo gospodarne Izba może zwracać się o informacje o sposobie załatwienia spraw przekazanych do właściwych organów decyzyjnych, a w razie potrzeby monitorować terminowość załatwiania tych spraw.

W celu zapewnienia właściwej realizacji przepisów prawa w sprawie przyjmowania, rozpatrywania i załatwiania skarg i wniosków– zgodnie z przyjętą w NIK procedurą – petycje, skargi i wnioski kierowane do Izby są przyjmowane i rozpatrywane przez Wydział Skarg i Wniosków Departamentu Strategii Kontrolnej. Natomiast petycje, skargi i wnioski kierowane do Delegatur NIK załatwiane są przez Dyrektorów tych Delegatur bądź upoważnione przez nich osoby.
Corocznie na podstawie treści petycji, skarg i wniosków oraz wyników przeprowadzonych kontroli i posiadanych informacji o sposobie ich załatwiania NIK opracowuje analizę problemów. Analiza ta zawiera charakterystykę otrzymanych petycji, skarg lub wniosków w ujęciuprzedmiotowo-podmiotowym i terytorialnym, naświetlenie skutków przeprowadzanych kontroli, omówienie badań lub informacji oraz wskazanie przyczyn powodujących powstawanie skarg, w tym zwłaszcza skarg składanych ponownie, a także postulaty zmierzające do eliminowania przyczyn i źródeł skarg. Analiza ta znajduje się w corocznym sprawozdaniu z działalności Izby (sprawozdanie) przedkładanym Sejmowi i podawanym do publicznej wiadomości.