Europejski Trybunał Obrachunkowy – ETO (ang. European Court of Auditors), zwany też Trybunałem Rewizyjnym, Trybunałem Audytorów lub Trybunałem Rewidentów Księgowych powołany został na mocy Traktatu Brukselskiego z 22 lipca 1975 roku, natomiast działa od 18 października 1977 roku. Jego siedzibą jest Luksemburg.

W skład ETO wchodzi 27 członków (ang. Members of the Court), po jednym z każdego państwa członkowskiego, powoływanych przez Radę UE na okres 6 lat (ponowne mianowanie jest możliwe). Członkiem Trybunału z ramienia Polski jest – od 2004 r. – Jacek Uczkiewicz. Członkowie ze swojego składu wybierają na okres 3 lat prezesa. Rozstrzygnięcia są dokonywane kolegialnie, a wszyscy członkowie Trybunału mają takie same prawa w rozpatrywaniu spraw i podejmowaniu decyzji.

ETO jest jedną z 5 instytucji Unii Europejskiej (obok Parlamentu, Rady, Komisji i Trybunału Sprawiedliwości), a jego głównym zadaniem jest kontrola rozliczeń oraz wykonania budżetu unijnego. Celem jest tu zarówno poprawa zarządzania finansami, jak i rozliczenie organów odpowiedzialnych za zarządzanie środkami publicznymi. Trybunał wspiera Parlament i Radę w kontroli realizacji budżetu, zwłaszcza w ramach procedury udzielania absolutorium. Wykonując te zadania, kontroluje dochody i wydatki Wspólnoty Europejskiej oraz organów ustanowionych przez Wspólnotę. Kontrole są prowadzone z punktu widzenia legalności i prawidłowości oraz racjonalnego zarządzania finansowego: bada się, czy operacje finansowe zostały właściwie zarejestrowane i przedstawione, legalnie i prawidłowo przeprowadzone (kontrola finansowa i kontrola zgodności) oraz czy zarządzano nimi w sposób zapewniający oszczędność, wydajność i skuteczność (kontrola wykonania zadań). Kontrole mogą być realizowane zarówno na podstawie dokumentów, jak i na miejscu – w instytucjach Wspólnoty, w siedzibie jakiegokolwiek organu zarządzającego dochodami lub wydatkami w imieniu Wspólnoty oraz w państwach członkowskich, w tym w siedzibie każdej osoby fizycznej lub prawnej korzystającej ze środków Wspólnoty. Trybunał przedstawia wyniki kontroli dotyczących budżetu w sprawozdaniu rocznym, wraz z poświadczeniem wiarygodności rozliczeń oraz legalności i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw. Sporządza też sprawozdania odrębne z kontroli wykonania zadań oraz opinie o różnych kwestiach zarządzania finansami. Sprawozdania i opinie są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Dalsze informacje o Trybunale dostępne są na jego stronie internetowej: http://eca.europa.eu/

NIK współpracuje z Europejskim Trybunałem Obrachunkowym w związku z kontrolami, które Trybunał prowadzi na terytorium RP, realizując przepisy prawa wspólnotowego (art. 248 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską).

W latach 2003 – 2009 (do połowy maja) Europejski Trybunał Obrachunkowy przeprowadził w Polsce 53 kontrole, z czego: 7 w 2003 r., 3 w 2004 r., 7 w 2005 r., 13 w 2006 r., 4 w 2007 r., 11 w 2008 r. oraz 8 w 2009 r. Blisko połowa z nich dotyczyła realizacji programów UE z zakresu rolnictwa i wykorzystania środków unijnych na ten cel.

W kontrolach ETO w Polsce Najwyższa Izba Kontroli pełni rolę tzw. skrzynki kontaktowej oraz obserwatora. Rola „skrzynki kontaktowej” polega na pośredniczeniu w korespondencji pomiędzy Trybunałem i instytucjami krajowymi, natomiast rola „obserwatora” polega na towarzyszeniu zespołowi kontrolerów Trybunału przez wyznaczonego kontrolera NIK podczas kontroli na terytorium Polski. Kontroler NIK bierze udział w spotkaniu otwierającym i zamykającym kontrolę, towarzyszy kontrolerom ETO w czynnościach kontrolnych, sporządza krótką notatkę zawierającą obserwacje z kontroli, a po otrzymaniu przez NIK wstępnych ustaleń kontroli Trybunału – dokonuje ich analizy oraz, gdy zaistnieje potrzeba – przygotowuje projekt uwag.

Współpraca jest korzystna zarówno dla NIK (dodatkowa możliwość wglądu w proces zarządzania środkami unijnymi w Polsce, możliwość obserwowania w praktyce metodyki kontroli ETO), jak i dla Trybunału (możliwość wykorzystania wyników kontroli NIK, otrzymania pomocy w uzyskaniu informacji od polskich instytucji zaangażowanych w zarządzanie środkami UE oraz uniknięcia ewentualnych nieporozumień na tle różnic językowych i kulturowych).

Od 1999 r. współpraca z ETO ma również charakter szkoleniowy –organizowane są szkolenia dla pracowników NIK dotyczące metodyki kontroli Trybunału.

NIK i ETO współdziałają też w ramach Komitetu Kontaktowego szefów najwyższych organów kontroli Unii Europejskiej (zobacz więcej informacji o działalności NIK w ramach Komitetu Kontaktowego Szefów NOK UE).

W kontaktach obu instytucji duże znaczenie mają spotkania prezesów NIK i Trybunału. Ostatnie takie spotkanie miało miejsce w Warszawie w dniach 29 i 30 czerwca 2009 r.

Aktualizacja 8 lipca 2009 r.