Najwyższa Izba Kontroli
pomagamy w naprawianiu państwa

Gminy prowadzą działalność gospodarczą poza sferą użyteczności publicznej z naruszeniem ustawowych ograniczeń. To może prowadzić do praktyk monopolistycznych, zagrożenia wolności gospodarczej, naruszenia zasad uczciwej konkurencji, a nawet wystąpienia ryzyka korupcji.

Pacjenci oczekujący w długich kolejkach na zabieg lub wizytę u specjalisty nie mogą być pewni, że zostaną przyjęci w wyznaczonym terminie. Czas oczekiwania wydłuża się, bo przyjmowane są osoby spoza list lub poza kolejnością, bez uzasadniających to wskazań medycznych. Nierzetelne prowadzenie list oczekujących w szpitalach ułatwia zachowania korupcyjne – uważa NIK.

NIK po skontrolowaniu wojskowych nieruchomości wysłała osiem zawiadomień do organów ścigania - w tym trzy do prokuratury - informując o niegospodarności, łamaniu prawa i niebezpieczeństwie korupcji.

NIK negatywnie oceniła władze miasta Tomaszowa Mazowieckiego za nieprzestrzeganie prawa podczas sporządzania i uchwalania studium oraz planów zagospodarowania przestrzennego. Kontrolerzy wskazali także na okoliczności sprzyjające wystąpieniu zjawisk korupcyjnych - nierówne traktowanie inwestorów wobec prawa i długotrwałe ustalanie warunków zabudowy dla nowych inwestycji.

NIK sprawdziła 13 spośród 43 funkcjonujących w Polsce szpitali klinicznych (SPSK). Wiele zastrzeżeń kontrolerów wzbudziła organizacja badań klinicznych przeprowadzanych w SPSK na zlecenie prywatnych firm, głównie farmaceutycznych. Wyniki kontroli wskazują na możliwość występowania w szpitalach klinicznych mechanizmów korupcjogennych.

NIK zbadała 48 zakładów opiekuńczo-leczniczych (ZOL) na terenie całego kraju oraz urzędy samorządowe, które kierują do nich pacjentów. Kontrolerzy stwierdzili poważne nieprawidłowości. Wskazali przy tym na okoliczności mogące sprzyjać mechanizmom korupcyjnym.

Kontrolerzy NIK stwierdzili, że w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. pojawił się tajemniczy paragraf 428, do autorstwa którego nikt później nie chciał się przyznać. Prowadził on do zmonopolizowania rynku napraw maszyn górniczych przez ich producentów. W efekcie kopalnie straciły setki milionów złotych. Kontrolerzy Izby wskazali na możliwość korupcyjnego podłoża tej sytuacji.

Łamanie prawa na wszystkich etapach postępowania dotyczącego samowoli budowlanych, niezrozumiałe decyzje urzędników, zastanawiająca pobłażliwość wobec niektórych inwestorów – wszystko to może wskazywać na istnienie, w niektórych powiatowych inspektoratach nadzoru budowlanego, mechanizmów korupcyjnych.

NIK ostrzega, że nieprecyzyjne przepisy prawa dotyczące podatków i opłat oraz pozostawienie zbyt dużej swobody ich interpretacji urzędnikom - mogą ułatwiać występowanie korupcji.

Władze samorządowe nie zawsze weryfikują oświadczenia właścicieli sklepów i restauratorów o dochodach osiąganych ze sprzedaży alkoholu. Dzięki temu osoby te mogą odprowadzać zaniżone opłaty do Skarbu Państwa. Zdaniem kontrolerów NIK taka praktyka może świadczyć o występowaniu korupcji.