W dniu 23 grudnia 1994 roku, Sejm uchwalił - obowiązującą do dziś - ustawę o Najwyższej Izbie Kontroli. Stosownie do przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Najwyższa Izba Kontroli podlega Sejmowi, a Prezes NIK powoływany jest, za zgodą Senatu, przez Sejm na 6 -cio letnią kadencję.
Najwyższa Izba Kontroli jest naczelnym
organem kontroli państwowej, działającym
na zasadzie kolegialności.
Obecnie kierownictwo NIK funkcjonuje w następującym składzie:
W skład Kolegium NIK, poza Prezesem jako przewodniczącym i wiceprezesami NIK, wchodzą także:
Dyrektor generalny
7 przedstawicieli nauk prawnych lub ekonomicznych oraz
7 dyrektorów jednostek organizacyjnych NIK lub doradców Prezesa NIK.
Najwyższa Izba Kontroli jest zobowiązana, jako naczelny organ kontroli państwowej, do kontrolowania organów państwa i innych jednostek - powinna więc spełniać najwyższe wymagane standardy jakości, a powinnością kontrolerów jest kierowane się fundamentalnymi zasadami i wartościami:
służby społeczeństwu i państwu,
obiektywizmu i bezstronności,
otwartości i stałości ocen oraz
etyki i perfekcji zawodowej.
Wyzwaniem dla Najwyższej Izby Kontroli, jako organizacji i ludzi ją tworzących, jest zatem:
umacnianie autorytetu i wiarygodności oraz
osiąganie większej skuteczności opinii, zaleceń i wniosków zawartych w raportach pokontrolnych.
Misją Najwyższej Izby Kontroli jest dbałość o gospodarność i skuteczność w służbie publicznej dla Rzeczypospolitej Polskiej.
Najwyższa Izba Kontroli prezentując wyniki kontroli oraz precyzyjnie wskazując na nieprawidłowości i zagrożenia, w tym zwracając szczególną uwagę na zjawiska korupcji, przyczyni się do udzielenia organom władzy rzetelnych i obiektywnych informacji. Wypełniając misję Najwyższa Izba Kontroli będzie, poprzez swoją działalność, pozytywnie oddziaływać na działalność organów państwa:
wskazując zarówno na zagrożenia dla państwa i określone nieprawidłowości, piętnując przypadki nierzetelności, jak też
propagując dbałość o porządek prawny, odpowiedzialność i najlepsze praktyki rządzenia w wykorzystaniu majątku państwowego i środków pochodzących z danin publicznych.
Poprzez rzetelne informowanie społeczeństwa o tym, jak wykonywane są ustawy oraz czy i jak efektywnie wykorzystywany jest majątek publiczny, a także czy i jakie efekty uzyskuje się z pieniędzy podatników, Najwyższa Izba Kontroli będzie:
wspierała organy państwa w stanowieniu prawa i wyborze dróg zmierzających do trwałego i zrównoważonego rozwoju kraju,
wpływała na władze publiczne w celu usuwania zagrożeń i likwidacji nieprawidłowości w ich działaniach.
Misją Najwyższej Izby Kontroli jest dbałość o gospodarność i skuteczność w służbie publicznej dla Rzeczypospolitej Polskiej.
Wizją Najwyższej Izby Kontroli jest cieszący się powszechnym autorytetem najwyższy organ kontroli państwowej, którego raporty będą oczekiwanym i poszukiwanym źródłem informacji dla organów władzy i społeczeństwa.