NIK o pomocy rodzinom zastępczym

NIK zbadała, jak powiaty realizują swoje obowiązki w zakresie pomocy rodzinie. Kontrola obejmowała 40 instytucji powołanych do pomocy rodzinie: 26 powiatowych centrów pomocy rodzinie (PCPR) oraz 14 miejskich ośrodków pomocy rodzinie (MOPR) lub miejskich ośrodków pomocy społecznej (MOPS). Spośród nich tylko 7 zasłużyło na ocenę pozytywną: MOPS w Suwałkach i Elblągu,  MOPR w Piotrkowie Trybunalskim i Skierniewicach, PCPR w Lesku, Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych.

Największym problemem jest brak właściwej współpracy na etapie ustanawiania rodzin zastępczych między instytucjami powołanymi do pomocy rodzinie a sądami rodzinnymi.

Sądy zbyt często ustanawiają rodziców zastępczych, nie uwzględniając negatywnych opinii ośrodków lub centrów. Kontrolerzy wykryli takie sytuacje w większości skontrolowanych ośrodków (70 proc.). Jaskrawym przykładem może tu być decyzja Sądu Rejonowego w Oleśnie, który ustanowił jako ojca  zastępczego osobę wcześniej karaną, a dziecko nie miało zapewnionych potrzeb do prawidłowego rozwoju. W innym przypadku matką zastępczą została osoba, która porzuciła 4 własnych dzieci. Ten sam sąd ustanowił rodziną zastępczą osoby nie mające stałego źródła  utrzymania ani odpowiedniego mieszkania.

Zdarza się, że sądy całkowicie pomijają rolę opiniującą ośrodków i centrów. Na terenie 9 skontrolowanych kontrolerzy stwierdzili przypadki ustanawiania rodzin zastępczych bez sprawdzenia, czy osoby te spełniają kryteria prawne. Jest to działanie wbrew przepisom ustawy o pomocy społecznej.

Z kolei ośrodki i centra nie zawsze monitorują sytuację dzieci w rodzinach zastępczych, tłumacząc to brakami kadrowymi. Aż 14 (ze skontrolowanych 40) ośrodków nie powiadamiało sądów o nieprawidłowym funkcjonowaniu rodzin, choć prawo nakłada na nie taki obowiązek. Sądy z kolei nie zawsze uwzględniały wnioski pozostałych 26 centrów lub ośrodków o rozwiązanie rodzin zastępczych, jeśli nie spełniały one swoich funkcji. Sytuacje takie zaistniały np. w Piotrkowie Trybunalskim i Olsztynie.

Zdaniem NIK zbyt często kandydaci na rodziców zastępczych rezygnują, po zapoznaniu się ze stawianymi warunkami i dodatkowymi informacjami, dotyczącymi np. pomocy finansowej czy szkoleń. Działo się tak na terenie 29 powiatów (75 proc.).

Ta zniechęcająca potencjalnych rodziców procedura budzi zaniepokojenie NIK. Promocja rodzicielstwa zastępczego jest istotna dla dzieci, które właśnie w rodzinach znajdują najlepsze warunki do rozwoju. Jest to istotne w kontekście planowanego przez ministerstwo pracy i polityki społecznej nacisku na prorodzinne formy opieki nad dziećmi, czyli rodziny zastępcze i rodzinne domy dziecka. Tymczasem w latach 2006 - I półrocze 2008 na terenie badanych powiatów liczba rodzin zastępczych spadła o 97, a dzieci w nich umieszczono o 207 mniej.

Powiatowe centra i ośrodki miejskie dość niefrasobliwie podchodzą do opracowania strategii rozwiązywania problemów społecznych, będących przecież podstawą ich działania. W 10 stworzono je ogólnikowo, nie uwzględniając lokalnych potrzeb i nie konsultując z innymi instytucjami pomocy społecznej. W 14 z kolei nie określono sposobów i terminów wykonywania poszczególnych zadań, kosztów, źródeł finansowania czy osób odpowiedzialnych za ich wykonanie. Utrudnia to a czasem wręcz uniemożliwia efektywne działania, ich ocenę i rozliczenie.

Materiały audiowizualne dla radia, TV i portali internetowych >>

Informacje o artykule

Data utworzenia:
23 stycznia 2010 13:17
Data publikacji:
21 sierpnia 2009 13:18
Wprowadził/a:
Andrzej Gaładyk
Data ostatniej zmiany:
24 lutego 2010 15:21
Ostatnio zmieniał/a:
Andrzej Gaładyk

Przeczytaj treść ponownie