42%
poradni II poziomubyło zlokalizowanych w miastach wojewódzkich, w których mieszkało 14% dzieci i młodzieży.
Ustalenia NIK, stan historyczny↗ Ustalenia NIKW SKRÓCIECo sprawdzamy dwa lata po kontroli NIK?
01 / Co wykazały kontrole?
We wrześniu 2024 r. NIK przedstawiła wyniki kontroli psychiatrii dziecięcej oraz dostępności pomocy psychologicznej i psychoterapeutycznej. Ustalenia dotyczyły przede wszystkim wcześniejszych lat, nie obecnej sytuacji w 2026 r.
do 12 mies.
oczekiwaniana przyjęcie do niektórych poradni psychologiczno-pedagogicznych.
Ustalenia NIK, stan historyczny↗ Ustalenia NIK8/10
skontrolowanych szkółzgłaszało trudności z zatrudnieniem psychologów.
Próba kontrolna NIK↗ Ustalenia NIK110%
średnie obłożenieoddziałów psychiatrycznych w okresie objętym kontrolą.
Dane historyczne z materiałów↗ Ustalenia NIKŹródła tej sekcji: NIK: psychiatria dziecięcaNIK: pomoc psychologiczna
02 / Zobacz, co się zmieniło
Wybierz wskaźnik, aby przełączyć wykres. Wartości dotyczą różnych okresów – etykiety dat są integralną częścią porównania.
Etaty psychologów w oświacie
13,40%
szkół bez psychologaRok szkolny 2025/26 wobec 17,59% w 2024/25 (spadek o 4,19 punktu procentowego).
~60%
realizacji świadczeń lekarskichW poradniach II poziomu według informacji MZ z 2025 r. Nie jest to odsetek dzieci objętych pomocą.
498 / 557
ośrodków I poziomuDane z 2025 r. wobec normy populacyjnej. Rozmieszczenie placówek nadal pozostaje nierównomierne.
Uwaga metodologiczna: zwiększenie liczby placówek, specjalistów i nakładów nie dowodzi automatycznie skrócenia kolejek. Porównanie 448 miejsc w 2023 r. i 498 ośrodków w 2025 r. ma charakter orientacyjny z uwagi na różnice definicyjne.
Źródła tej sekcji: NIK: ustalenia kontroliSejm: dane kadroweNFZ: model opieki
03 / Oś czasu zmian
Przed 2024 r.
Rozpoczęto wdrażanie trójpoziomowego modelu opieki oraz standardów zatrudnienia specjalistów w oświacie. To reformy wcześniejsze niż publikacja wyników kontroli.
10 września 2024 r.
Publikacja wyników kontroli NIK. Diagnoza problemów z dostępnością, kadrami, koordynacją i prawami pacjentów.
2025 r.
Dalszy rozwój sieci świadczeniodawców, inwestycje w ramach FEnIKS oraz zmiany dotyczące organizacji pracy specjalistów.
2026 r.
Zmiany regulacyjne w koordynacji wsparcia i orzecznictwie poradni psychologiczno-pedagogicznych.
Źródła tej sekcji: NIK: wyniki kontroliNIK: panel ekspertów
04 / Panel realizacji postulatów
Rozwiń poszczególne obszary, aby odróżnić podjęte działania od potwierdzonych efektów.
Sieć opieki środowiskowej Postęp organizacyjny
Utrzymano i rozwijano trójpoziomową sieć opieki. Brak jednak podstaw do uznania, że we wszystkich regionach osiągnięto porównywalną dostępność.
Psycholodzy w szkołach Postęp kadrowy
Etaty psychologów wzrosły z 4 787,89 (2021/22) do 15 448,88 (2025/26). Wzrost rozpoczął się przed kontrolą z 2024 r. Nadal część szkół nie ma psychologa.
Infrastruktura i finansowanie Podjęte działania
Rozwijano finansowanie i inwestycje, w tym projekty FEnIKS dla ośrodków II poziomu. Konieczne jest sprawdzenie zakończonych inwestycji i faktycznie udzielonych świadczeń.
Koordynacja szkoła–poradnia–ochrona zdrowia Częściowo
Wprowadzano rozwiązania dotyczące wybranych form współpracy interdyscyplinarnej. Nie oznacza to jeszcze pełnego wdrożenia jednolitego systemu koordynacji.
Kolejki i prawa pacjentów Wymaga weryfikacji
Pełna weryfikacja danych o kolejkach za 2026 r. będzie możliwa po zakończeniu roku, na podstawie danych sprawozdawczych NFZ. Brak również wystarczających dowodów na usunięcie wszystkich nieprawidłowości związanych z przymusem bezpośrednim.
Źródła tej sekcji: NIK: psychiatria dziecięcaNIK: pomoc psychologiczna
05 / Interaktywna macierz oceny postępu
Filtruj obszary według charakteru dostępnych dowodów. To ocena analityczna z przesłanych opracowań, nie formalny status wykonania wniosków NIK.
Źródła tej sekcji: NIK: wyniki kontroliNIK: pomoc psychologiczna
06 / Pogłębiona analiza: siedem obszarów zmian
Wybierz temat. Każda karta oddziela ustalenia historyczne od działań i pytań pozostających bez rozstrzygnięcia.
Źródła tej sekcji: NIK: panel ekspertówNIK: wyniki kontroli
07 / Jak działa ścieżka pomocy?
Wybierz poziom wsparcia. Model opisuje intensywność potrzebnej pomocy, a nie obowiązkową kolejność przechodzenia przez etapy.
Źródła tej sekcji: NFZ: poziomy opieki
08 / Paradoks kolejek (ustalenia NIK)
1,8 → 3,8 mln
Świadczenia psychiatryczneWzrost liczby świadczeń między 2020 a 2022 r., ustalenia historyczne NIK.
~10 → ~20 tys.
Oczekujący w poradniachWzrost liczby oczekujących w okresie badanym przez NIK, do I kwartału 2023 r.
43–56 dni
Średni czas oczekiwaniaW badanym okresie dla przypadków stabilnych; maksymalne czasy wynosiły 568–731 dni.
269 → 805
Oczekujący na oddziały stacjonarneDane historyczne przywołane w materiałach kontrolnych.
Nie porównuj historycznych kolejek bezpośrednio z pojedynczym terminem placówki w 2026 r. Średni czas oczekiwania, pierwszy wolny termin i prognoza oczekiwania to różne miary.
Źródła tej sekcji: NIK: kolejki i dostępnośćNFZ: terminy leczenia
09 / Czy po dwóch latach od kontroli dzieci czekają krócej na pomoc w poradniach psychiatrycznych i psychologicznych?
Dane NFZ z 2026 r. pozwalają porównać dostępność poradni psychiatrycznych i psychologicznych między 16 województwami.
63 dni
Poradnia zdrowia psychicznego dla dzieciPolska, przypadek stabilny; pilny: 43 dni
30 dni
Poradnia psychologiczna dla dzieciPolska, przypadek stabilny; pilny: 13 dni
201 dni
ZachodniopomorskieNajdłuższa średnia w poradniach zdrowia psychicznego dla dzieci, przypadek stabilny
Interaktywne porównanie województw
Wybierz rodzaj poradni i kategorię przypadku. Wartości oznaczają średni czas oczekiwania w dniach, a nie pierwszy dostępny termin.
Wartość 0 w niektórych wierszach dla przypadków pilnych pochodzi z tabeli źródłowej. Nie należy interpretować jej automatycznie jako gwarancji natychmiastowego przyjęcia.
Maj 2024 – obliczone kolejki do psychiatrii dziecięcej w 16 województwach
Obliczenia własne na podstawie 685 pozycji sprawozdawczych NFZ dla kodów 1701 i 1791. Średni rzeczywisty czas oczekiwania został zważony liczbą osób skreślonych z listy z powodu wykonania świadczenia. Dla kategorii bez takich osób nie wyliczono średniej.
39,3 dnia
Polska: przypadki stabilne40,4 dnia
Polska: przypadki pilneNa podstawie 208 obsłużonych osób; znacznie mniejsza próba.
37 661
Oczekujący stabilniSuma pozycji sprawozdawczych; niezweryfikowana jako liczba unikatowych pacjentów.
Tabela liczb źródłowych według województw
| Województwo | Stabilni: dni | Pilni: dni | Oczekujący stabilni | Oczekujący pilni |
|---|
Ograniczenia: rzeczywisty czas oczekiwania dotyczy pacjentów, którym już udzielono świadczenia; nie jest prognozą pierwszego wolnego terminu. Liczba osób oczekujących jest sumą raportowanych pozycji. Dane z 2026 r. w newsletterze mają inny moment pomiaru i potencjalnie inną metodę agregacji, dlatego nie obliczamy na ich podstawie procentowej zmiany między 2024 a 2026 r.
Źródło: załącznik NFZ do odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia z 25 lipca 2024 r. na interpelację nr 3412, maj 2024 r., kody 1701 i 1791. Interpelacja nr 3412.
Źródła: Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia na interpelację nr 17449 z 18 czerwca 2026 r. (tabele dla kodów 1701 i 1791) · NFZ – Informator o Terminach Leczenia. Dane przekrojowe według odpowiedzi resortu; nie są to dane bieżące na dzień otwarcia newslettera.
10 / Nierówności terytorialne
42% poradni II poziomu skupiały miasta wojewódzkie, w których mieszkało 14% dzieci i młodzieży – historyczne ustalenie NIK. Z kolei w danych z 2025 r. realizacja normy ośrodków I poziomu w województwach mieściła się w przedziale 57–119%.
Wykres skaluje wartości do 100%; przekroczenie 100% oznacza przewyższenie normy liczbowej, a nie brak kolejek. Nie przypisujemy skrajnych wartości konkretnym województwom bez pełnej tabeli źródłowej.
Źródła tej sekcji: NIK: nierówności terytorialne
Mapa nierówności: dostępność pomocy w 16 województwach
Porównanie regionalne pokazuje, gdzie sieć środowiskowej pomocy psychologicznej i psychoterapeutycznej (I poziom referencyjny) była w maju 2025 r. najmniej rozwinięta względem przyjętego wskaźnika 1 ośrodek na 12,5 tys. dzieci i młodzieży. Dodatkowo przedstawiono historyczną dostępność oddziałów dziennych na 31 marca 2023 r.
498 / 557Ośrodki I poziomu: liczba zakontraktowana / poziom odniesienia, maj 2025
89%Ogólnopolski poziom zabezpieczenia według zastosowanego wskaźnika
57%Najniższy wynik: zachodniopomorskie
3 woj.Bez oddziału dziennego w zestawieniu NIK na marzec 2023
| Województwo | Ośrodki I poziomu | Liczba wg wskaźnika | Pokrycie | Brakujące do wskaźnika | Wykres pokrycia | Oddziały dzienne 2023 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Dolnośląskie | 44 | 40 | 110% | 0 | 11 | |
| Kujawsko-pomorskie | 22 | 30 | 73% | 8 | 5 | |
| Lubelskie | 30 | 29 | 103% | 0 | 4 | |
| Lubuskie | 17 | 15 | 113% | 0 | 1 | |
| Łódzkie | 36 | 33 | 109% | 0 | 4 | |
| Małopolskie | 36 | 52 | 69% | 16 | 8 | |
| Mazowieckie | 88 | 84 | 105% | 0 | 12 | |
| Opolskie | 12 | 13 | 92% | 1 | 1 | |
| Podkarpackie | 24 | 31 | 77% | 7 | 2 | |
| Podlaskie | 19 | 16 | 119% | 0 | 5 | |
| Pomorskie | 36 | 37 | 97% | 1 | 2 | |
| Śląskie | 39 | 62 | 63% | 23 | 8 | |
| Świętokrzyskie | 10 | 16 | 63% | 6 | 0 | |
| Warmińsko-mazurskie | 16 | 21 | 76% | 5 | 0 | |
| Wielkopolskie | 56 | 55 | 102% | 0 | 3 | |
| Zachodniopomorskie | 13 | 23 | 57% | 10 | 0 |
Wyświetlono 16 województw.
Jak czytać dane? Pokrycie powyżej 100% oznacza przekroczenie liczbowego wskaźnika ośrodków, a nie dowód braku kolejek czy równego dostępu w powiatach. Z kolei liczba oddziałów dziennych pochodzi z wcześniejszego okresu (2023 r.) i nie przedstawia ich aktualnej liczby w 2026 r. Zestawienie nie zawiera porównywalnych wojewódzkich czasów oczekiwania ani obsady psychologów szkolnych.
Wnioski z porównania
Najniższy stopień zabezpieczenia I poziomu odnotowano w zachodniopomorskim (57%), śląskim i świętokrzyskim (po 63%) oraz małopolskim (69%). W podlaskim było to 119%. Wg danych z marca 2023 r. (ustalenia NIK) oddziałów dziennych nie było w świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim. NIK wskazała również, że w 2021 r. liczba psychiatrów dziecięcych na 100 tys. dzieci i młodzieży wynosiła 13,8 w łódzkim i 13,0 w mazowieckim, ale tylko 3,8 w opolskim i 3,3 w podkarpackim.
Źródła i daty: Odpowiedź na interpelację nr 9626 – zestawienie NFZ, maj 2025; NIK – Psychiatria dziecięca do poprawki, dane na 31.03.2023 i 2021; NFZ – aktualny wykaz placówek (7.09.2026). Wskaźniki dotyczą dostępności sieci, nie jakości ani skuteczności terapii.
11 / Jak zmieniła się struktura problemów psychicznych dzieci i młodzieży?
Dane NFZ za lata 2023–2025 • rozpoznania główne ICD-10
+64%
F90 – zaburzenia hiperkinetyczne23,9 tys. pacjentów w 2023 r. → 39,2 tys. w 2025 r.
+43%
F84 – całościowe zaburzenia rozwojoweBlisko 58 tys. → 82,8 tys. pacjentów.
+33%
F41 – inne zaburzenia lękowe17,4 tys. → 23,2 tys. pacjentów.
~14 tys.
F32 – epizod depresyjnyLiczba pacjentów utrzymywała się na zbliżonym poziomie.
Porównaj grupy rozpoznań
Wybierz rozpoznanie, aby zobaczyć dane i interpretację.
F90 – zaburzenia hiperkinetyczne
Jak interpretować zmiany według wieku?
Wśród młodszych dzieci szczególnie istotne są rozpoznania F84 i F90. Wśród nastolatków ważną część potrzeb stanowią zaburzenia lękowe, reakcje na stres i depresja. Dane nie pozwalają jednak wyjaśnić, w jakim stopniu zmiany wynikają z wykrywalności, praktyk diagnostycznych, dostępności pomocy czy zmian częstości zaburzeń.
Samouszkodzenia i próby samobójcze – czego nie wolno wnioskować?
Kody X60–X84 dotyczą zamierzonych samouszkodzeń. Nie należy sumować ich jako liczby unikalnych dzieci podejmujących próby samobójcze. Jeden pacjent może pojawić się pod więcej niż jednym kodem, a zakres sprawozdanych świadczeń jest ograniczony.
Co te dane oznaczają dla oceny reformy i wniosków NIK?
Warto badać dostępność wczesnej diagnostyki F84/F90, pomocy psychoterapeutycznej przy zaburzeniach lękowych i depresyjnych, współpracę szkoły z ochroną zdrowia, ciągłość leczenia oraz czas oczekiwania. Zmiana liczby pacjentów z rozpoznaniem nie dowodzi sama w sobie wykonania wniosków pokontrolnych.
Ważne: są to liczby pacjentów z określonymi rozpoznaniami odnotowanymi przy świadczeniach NFZ, a nie rozpowszechnienie chorób w całej populacji. Jeden pacjent mógł być ujęty w kilku grupach.
Źródło: NFZ / Centrum e-Zdrowia, „Opieka psychiatryczna dzieci i młodzieży 2010–2025”. Dane i obliczenia według opracowania źródłowego. Przejdź do bibliografii newslettera.
12 / Szkoła i poradnia psychologiczno-pedagogiczna
58 275
Etaty specjalistów oświatowych2025/26 wobec 21 924 w 2021/22; wzrost rozpoczęty przed kontrolą.
13,40%
Szkoły bez psychologa2025/26; wcześniej 17,59% w 2024/25.
do 9 h
Elastyczne zatrudnienieRozwiązanie z 2025 r. dotyczące pracy specjalistów w wybranych placówkach niepublicznych, przewidziane do 31 sierpnia 2027 r.
Co zmieniło się w orzecznictwie w 2026 r.?
Według przesłanego opracowania w marcu 2026 r. podpisano rozporządzenie dotyczące orzeczeń i opinii publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, mające usprawnić organizację zespołów orzekających. Nie przedstawiono w materiałach dowodu, że skróciło to już czas oczekiwania na terapię.
Dlaczego liczba etatów nie wystarcza?
Etat nie mówi, ile godzin bezpośredniej pracy terapeutycznej przypada na ucznia, czy specjalista jest dostępny w każdej placówce ani jak szybko poradnia wydaje opinię i udziela wsparcia.
Źródła tej sekcji: NIK: pomoc psychologiczna
13 / Finanse i niewykorzystany potencjał
1,274 mld zł
Finansowanie w 2024 r.Według danych NFZ przywołanych w przesłanych materiałach.
1,556 mld zł
Finansowanie w 2025 r.Wartość przekraczająca podaną kwotę, zgodnie z materiałem źródłowym.
10 720
Potencjalni dodatkowi pacjenciSzacunek MZ dotyczący niewykorzystanych godzin świadczeń lekarskich w 2024 r., przedstawiony w 2025 r.; nie jest liczbą rzeczywiście przyjętych dzieci.
Inwestycje FEnIKS dla II poziomu to działanie infrastrukturalne. Ocena jego skuteczności wymaga ustalenia liczby ukończonych projektów, wykorzystania środków i liczby faktycznie wykonanych świadczeń.
Źródła tej sekcji: NFZ: opieka psychiatrycznaMZ: wsparcie centrów
Najważniejszy wniosek
System ma więcej zasobów. Nie ma jeszcze wystarczających dowodów, że każde dziecko szybciej otrzymuje pomoc.
Skuteczność zmian należy mierzyć czasem oczekiwania, liczbą dzieci rzeczywiście objętych wsparciem, ciągłością leczenia, bezpieczeństwem pacjentów i zmniejszaniem nierówności regionalnych. Nie wszystkie działania podjęte w latach 2024–2026 można przypisać bezpośrednio kontroli NIK.
14 / Co powinno być mierzone w kolejnym monitoringu?
Zaznacz mierniki, które powinny znaleźć się w przyszłym monitoringu. Licznik aktualizuje się na bieżąco.
Źródła tej sekcji: NIK: punkt odniesienia
15 / Pytania do instytucji odpowiedzialnych za system
Ministerstwo Zdrowia i NFZ
Jak zmienił się czas oczekiwania w porównywalnych kategoriach? Jaki odsetek zakontraktowanych świadczeń wykonano? Czy zmalały dysproporcje regionalne? Ile inwestycji ukończono?
Ministerstwo Edukacji i poradnie
Jaki odsetek szkół ma faktycznie dostępnego psychologa? Ile wynosi czas oczekiwania na diagnozę i terapię? Ile godzin specjaliści poświęcają bezpośredniej pomocy uczniom?
Podmioty lecznicze i organy nadzoru
Czy usunięto nieprawidłowości dotyczące praw pacjentów i dokumentowania przymusu bezpośredniego? Jak oceniana jest ciągłość opieki po hospitalizacji?
16 / Monitoring kolejek NFZ / 2024–2026
Panel monitorowania dostępności ambulatoryjnej opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży. Porównaj regionalne wartości, sprawdź zakres wskaźników i zobacz, jakie nowe dane są potrzebne do wiarygodnej oceny zmian po kontroli NIK.
39,3 dnia
Maj 2024 – stabilneŚrednia analityczna ważona liczbą obsłużonych, kody 1701 i 1791.
63 dni
2026 – stabilneWartość ogólnopolska przytaczana dla kodu 1701. Inna podstawa agregacji.
16 regionów
Porównanie orientacyjneWartości regionalne zestawiono w jednej tabeli, ale różnice nie dowodzą zmiany kolejek.
Status danych: Zestawienie historyczne, stan opracowania: 12 października 2026 r. Monitoring działa offline i nie pobiera automatycznie nowych danych NFZ ale będzie aktualizowany w okresach półrocznych.
Porównywarka województw
Wybierz region. Pokazujemy wartości dla przypadków stabilnych, bez wyliczania procentowej zmiany z nieporównywalnych metod.
Uwaga: 2024 = średni rzeczywisty czas oczekiwania w poradniach 1701 i 1791, ważony liczbą obsłużonych w maju; 2026 = wskaźnik przytaczany dla kodu 1701. Nie jest to porównanie jeden do jednego.
Co dokładnie monitorujemy?
Kod 1701, przypadki stabilne i pilne oddzielnie, rzeczywisty czas oczekiwania według jednakowej metodologii.
Dane placówek, liczba pacjentów w okresie referencyjnym, identyczne zasady agregacji wojewódzkiej.
Po publikacji porównywalnego zestawu: obliczenie zmian, kontrola jakości danych, aktualizacja wykresów i wniosków.
Metodologia, interpretacja i ograniczenia
W 2024 r. średnia z poradni została zważona liczbą pacjentów skreślonych w maju z powodu udzielenia świadczenia. Średni rzeczywisty czas oczekiwania raportowany przez placówkę może odnosić się do szerszego okresu. Wynik ma charakter przybliżony i nie stanowi oficjalnego wskaźnika ogólnopolskiego NFZ. Dane 2026 mogą dotyczyć innego zakresu sprawozdawczego i kodu. Nie należy wyprowadzać z różnicy wartości wniosku o poprawie lub pogorszeniu sytuacji.
Źródła: Ministerstwo Zdrowia, interpelacja 3412 – załącznik NFZ, maj 2024 Ministerstwo Zdrowia, interpelacja 17449 – dane 2026 NFZ – opieka psychiatryczna dla dzieci.
17 / QUIZ - Sprawdź wiedzę: 20 pytań o ustalenia NIK i zmiany w systemie
Źródła tej sekcji: NIK: wyniki kontroli
Źródła i zakres opracowania
Newsletter opracowano na podstawie ustaleń NIK, danych NFZ, MEN, MZ oraz informacji parlamentarnych.
Kontrola NIK P/23/077 „Opieka psychiatryczna nad dziećmi i młodzieżą” oraz kontrola dostępności pomocy psychologicznej i psychoterapeutycznej – publikacje z 10 września 2024 r.
Źródła tej sekcji: Pełna bibliografia