Wróć do transkrybowanego materiału w artykule „Kosztowne błędy przy budowie CPK”
Marcin Marjański, p.o. rzecznik prasowy NIK
Dzień dobry Państwu. W imieniu pracowników Najwyższej Izby Kontroli oraz prezesa NIK pragnę przywitać wszystkich obecnych na sali, oraz wszystkich, którzy oglądają nas dziś w mediach społecznościowych Izby, do czego serdecznie za każdym razem będę zachęcał. Szanowni Państwo, tematem dzisiejszej konferencji prasowej są wyniki kontroli obejmującej tematykę przygotowania i realizacji inwestycji w części lotniskowej, w związku z budową Centralnego Portu Komunikacyjnego. Na sali jest dziś z nami Pan Wiceprezes Michał Jędrzejczyk, który bezpośrednio nadzorował całą kontrolę. Witam dyrektora generalnego Jarosława Melnarowicza i witam przedstawicieli NIK, którzy zaprezentują nam wyniki kontroli: Pana Jakuba Niemczyka, dyrektora Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji.
Jakub Niemczyk, p.o. dyrektor Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji
Dzień dobry Państwu.
Marcin Marjański
Panią Renatę Iwaniuk, wicedyrektora Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji.
Renata Iwaniuk, p.o. wicedyrektor Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji
Dzień dobry Państwu.
Marcin Marjański
Szanowni Państwo, dla porządku dodam, że pracujemy jak zwykle w formule dwuczęściowej, czyli w pierwszej części zaprezentujemy Państwu wyniki kontroli, omówimy je, w drugiej części jesteśmy do Państwa dyspozycji z odpowiedziami na pytania i nie zabierając więcej czasu, oddam teraz głos Panu Wiceprezesowi.
Michał Jędrzejczyk, wiceprezes NIK
Szanowni Państwo, witam wszystkich Państwa na konferencji prasowej poświęconej wynikom kontroli Izby dotyczącej przygotowania i realizacji inwestycji w części lotniskowej w związku z budową Centralnego Portu Komunikacyjnego. Na początku chciałbym podkreślić, że kontrolerzy Izby w żaden sposób nie oceniali zasadności powstania Centralnego Portu Komunikacyjnego. Skupili się na nieprawidłowościach przy jego planowaniu, przygotowaniu i budowie. Centralny Port Komunikacyjny to największa tego typu inwestycja w Europie Środkowo-Wschodniej, której łączny koszt szacowany był pierwotnie na 35 mld złotych. Ma zintegrować transport lotniczy, drogowy i kolejowy. Lotnisko, które powstaje w odległości 37 km na zachód od Warszawy, ma obejmować obszar około 3 tys. hektarów i według planów z końca 2023 roku miało obsługiwać 40 mln pasażerów rocznie. Kontrola obejmująca lata 2021-2024 została przeprowadzona w Biurze Pełnomocnika Rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego w ministerstwie Infrastruktury, Centralnym Porcie Komunikacyjnym Sp. z o.o. oraz w spółce Polskie Porty Lotnicze S.A. Wynika z niej, że przygotowanie i realizacja budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego w latach 2021-2023 nie przebiegały prawidłowo. Pełnomocnik rządu do spraw Centralnego Portu Komunikacyjnego nierzetelnie sprawował nadzór nad realizacją inwestycji, nieprawidłowo definiował jej skalę i zakres realizacji, zakładając nieaktualne, nierealistyczne i niemożliwe do dotrzymania terminy.
Polskie Porty Lotnicze S.A. bezpodstawnie odstąpiły od modernizacji Lotniska Chopina i rozwijania portu lotniczego w Modlinie, ponosząc jednocześnie wielomilionowe koszty budowy lotniska Warszawa Radom, bez uzasadnienia ekonomicznego i w oparciu o nierealne założenia. Działania takie skutkowały brakiem zwiększenia przepustowości tych portów, a w konsekwencji utraconymi przychodami. Z kolei CPK spółka z.o.o. nierzetelnie planowała i rozliczała wydatki, a dokumenty wdrożeniowe przygotowywała z wielomiesięcznym opóźnieniem. Szczególnie bulwersujące dla opinii publicznej, a w konsekwencji dla każdego z nas, bo wszyscy korzystamy z połączeń lotniczych, są działania byłych prezesów PPL, polegające na zaniechaniu modernizacji lotniska Chopina w 2019 roku i rozwoju lotniska w Modlinie w latach 2019-2023. Doprowadziło to w 2024 r. do utraty przychodów w kwocie około 83 mln zł, a w kolejnych latach może to skutkować stratami szacowanymi na około 226 mln zł. W ocenie Izby odstąpienie od zaplanowanych i zatwierdzonych wcześniej inwestycji w porcie w Modlinie miało doprowadzić do jego zamknięcia, a także mogło być próbą wpłynięcia na przewoźników, aby przenieśli połączenia na lotnisko w Radomiu. Szanowni Państwo, zapraszam do wysłuchania szczegółowych wyników kontroli.
Marcin Marjański, p.o. rzecznik prasowy NIK
Dziękuję Panie Wiceprezesie. Panie Dyrektorze, bardzo prosimy o prezentację wyników.
Jakub Niemczyk, p.o. dyrektor Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji
Bardzo dziękuję. Szanowni Państwo, dzisiaj zaprezentujemy najważniejsze ustalenia po kontroli, przygotowania i realizacji budowy lotniska Centralnego Portu Komunikacyjnego w latach 2021-2024. Podstawowym celem kontroli było zbadanie, czy stan przygotowania do budowy lotniska CPK, którym kierował pełnomocnik rządu do spraw CPK przy pomocy spółki celowej Centralny Port Komunikacyjny, był zgodny z założeniami. Celem głównym kontroli była więc odpowiedź na pytanie: "Czy procesy przygotowania i realizacji inwestycji w części lotniskowej w związku z budową Centralnego Portu Komunikacyjnego przebiegały prawidłowo?". I tutaj pozwolę sobie jeszcze raz podkreślić to, co powiedział Pan Prezes, że my nie ocenialiśmy w tej kontroli samej zasadności budowy CPK-u, ponieważ to już tylko i wyłącznie historia będzie w stanie to ocenić. Skupiliśmy się tylko i wyłącznie na procesach, które temu towarzyszyły. Kontrolą objęliśmy działania Biura Pełnomocnika Rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego w Ministerstwie Infrastruktury, w ramach którego funkcjonuje pełnomocnik rządu ds. CPK nadzorujący przygotowanie tej inwestycji. W spółce celowej Centralny Port Komunikacyjny, która wspiera działania Pełnomocnika Rządu do spraw CPK, skontrolowaliśmy realizację przygotowań do budowy lotniska CPK. W spółce Polskie Porty Lotnicze skontrolowaliśmy natomiast działania podjęte w celu dostosowania działalności portów lotniczych w województwie mazowieckim do uwarunkowań wynikających z realizowanej koncepcji budowy CPK. Wyniki kontroli oparte są także na ustaleniach dotyczących zdarzeń i decyzji sprzed 2021 roku oraz mających miejsce po roku 2024. Szczegółowe ustalenia kontroli dotyczą wyłącznie inwestycji związanej z częścią lotniskową. Kontrola Najwyższej Izby Kontroli została przeprowadzona na przełomie 2024 i 2025 roku.
Szanowni Państwo, jest to jedna z trzech kontroli dotyczących Centralnego Portu Komunikacyjnego prowadzonych przez Najwyższą Izbę Kontroli. Pierwsza kontrola zakończona w październiku 2024 roku dotyczyła programu dobrowolnych nabyć. Przeprowadzała ją delegatura NIK w Warszawie. Zaś druga kontrola dotyczy komponentu kolejowego i jest obecnie prowadzona przez Departament Infrastruktury Najwyższej Izby Kontroli. Oznacza to, że przedstawione dzisiaj ustalenia nie obejmują komponentu kolejowego, drogowego i programu dobrowolnych nabyć. Szanowni Państwo, potrzeba budowy nowego lotniska centralnego dla Polski była sygnalizowana tak naprawdę od wielu lat w opracowaniach eksperckich, specjalistycznych analizach. Natomiast dopiero w 2017 roku rząd podjął decyzję o budowie Centralnego Portu Komunikacyjnego. Założenia i koncepcja budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego zostały określone w dokumencie pod nazwą "Koncepcja przygotowania i realizacji inwestycji Port Solidarność Centralny Port Komunikacyjny dla Rzeczypospolitej Polskiej", który został przyjęty przez Radę Ministrów w listopadzie 2017 roku. Koncepcję CPK przygotował i odpowiadał za jej realizację pełnomocnik rządu. Koncepcja ta przewidywała podział inwestycji na trzy zasadnicze komponenty: lotniskowy, drogowy oraz kolejowy. Kolejnym dokumentem strategicznym była ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, która określała m.in. ramy prawno-organizacyjne realizacji CPK, zadania spółki celowej, która udziela wsparcia merytorycznego pełnomocnikowi rządu do spraw CPK w realizacji jego zadań. Również opracowano trzy programy inwestycyjne CPK, z których jeden na lata 20-23 ograniczał się tylko do perspektywy roku 2023. Dwa pozostałe natomiast na lata 24-30 oraz 24-32 obejmowały zakres inwestycji, harmonogram realizacji, jak również zakładane nakłady.
Centralny Port Komunikacyjny to największa tego typu inwestycja w Europie Środkowo-Wschodniej. Ma ona zintegrować krajowy transport lotniczy, kolejowy oraz drogowy. Lotnisko ma powstać w odległości 37 km na zachód od Warszawy i ma obejmować obszar około 3000 hektarów, natomiast ma obsługiwać co najmniej od 35 do 45 mln pasażerów rocznie. Łączne koszty inwestycji oszacowano na kwotę około 35 mld złotych. Jednym z fundamentalnych warunków związanych z budową Centralnego Portu Komunikacyjnego, Szanowni Państwo, jest przeniesienie ruchu z cywilnego Lotniska Chopina w Warszawie do Centralnego Portu Komunikacyjnego. I tutaj, bez tej decyzji, cały projekt nie miałby szans na powodzenie, zresztą tak jak wskazano w koncepcji CPK. Natomiast dla osiągnięcia trwałej rentowności lotniska kluczowe jest zainteresowanie nim linii lotniczych. W przypadku lotniska przesiadkowego, a właśnie takim lotniskiem ma być CPK, czyli jest to tak zwany typ "hubowy" lotniska... Tak zwane lotnisko przesiadkowe, które nie jest celem dla pasażerów samym w sobie. Natomiast tutaj rola przewoźnika narodowego jest szczególnie istotna.
Pozostawienie czynnego lotniska Chopina natomiast prowadziłoby do rozproszenia rynku i marnowania jego potencjału, jak również potencjału CPK. Jest to całkowicie sprzeczne z podstawowym celem projektu. Zgodnie z koncepcją CPK, zanim jednak cywilny ruch lotniczy zostanie przeniesiony na CPK, konieczne jest zapewnienie maksymalnej dostępnej przepustowości na lotnisku Chopina. Realizacja tego celu wymaga administracyjnego podziału ruchu na tym lotnisku, jak również koniecznych inwestycji. Przy czym należy zauważyć, że już w roku 2017 wskazywano, że Lotnisko Chopina, ze względu na istniejące ograniczenia, nie jest w stanie zapewnić docelowo przepustowości koniecznej do obsłużenia ruchu lotniczego do czasu powstania CPK, dzięki samym inwestycjom infrastrukturalnym. Działaniem uzupełniającym proces inwestycyjny miało być wprowadzenie administracyjnego podziału ruchu w oparciu o drugi port, funkcjonujący wraz z lotniskiem Chopina, co by umożliwiło jego odciążenie. Według stanu na rok 2017 wybór miał zostać dokonany pomiędzy lotniskiem w Modlinie a lotniskiem w Radomiu. Wprowadzenie administracyjnego podziału ruchu wymaga działania ministra właściwego do spraw transportu oraz wyrażenia zgody przez objętych decyzją przewoźników, jak również Komisji Europejskiej.
Szanowni Państwo, ustaliliśmy, że w latach 2021-2023 budowa lotniska CPK nie została przygotowana i nie była realizowana przez pełnomocnika oraz spółkę CPK w sposób prawidłowy. Pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego sprawował nierzetelnie nadzór nad realizacją tej inwestycji. Pełnomocnik oraz spółka CPK nieprawidłowo zdefiniowali jej skalę, zakres realizacji, zakładając nieaktualne, nierealistyczne i niemożliwe do dotrzymania terminy. W połowie roku 2023 pełnomocnik oraz spółka rozpoczęli działania mające na celu urealnienie harmonogramu i budżetu budowy lotniska CPK-u, które były kontynuowane w roku 2024. Polskie Porty Lotnicze S.A. nie zapewniły dostosowania działalności portów lotniczych w województwie mazowieckim do uwarunkowań wynikających z budowy lotniska CPK. PPL wydatkowała przy tym środki w kwocie około 740 mln złotych na budowę lotniska w Radomiu, bez uzasadnienia ekonomicznego, jednocześnie ponosząc stratę w wysokości 67,5 miliona złotych z tytułu funkcjonowania tego lotniska od roku 2023 do roku 2024, przy czym straty są nadal generowane. Przeniesienie nadmiarowego ruchu lotniczego z lotniska Chopina miało być realizowane z wykorzystaniem lotniska komplementarnego, na które w 2018 roku PPL wybrała niezasadnie lotnisko w Radomiu. Ponadto w wyniku podjęcia niegospodarnych decyzji dotyczących bezpodstawnego odstąpienia przez byłego prezesa PPL od modernizacji Lotniska Chopina w 2019 roku oraz braku zgody byłych prezesów PPL na inwestycję w rozwój lotniska w Modlinie w latach 2019-2023, PPL utraciła w 2024 roku przychody z szacunkowej wysokości ponad 210 milionów złotych. W efekcie wskazanie przez CPK w grudniu 2024 roku PPL na potencjalnego partnera, czyli inwestora strategicznego do budowy i zarządzania lotniskiem, CPK stwarza ryzyko braku możliwości wniesienia przez PPL wkładu kapitałowego w wysokości do około 9 mld złotych. Umowa inwestycyjna ma zostać podpisana do końca 2025 roku. Szanowni Państwo, łączna wartość finansowych skutków nieprawidłowości w kontroli w latach 2021-2025, dokładnie do końca maja 2025 roku, wyniosła ponad 1 miliard złotych. Dokładnie jest to kwota 1 miliard 74 miliony złotych.
Renata Iwaniuk, p.o. wicedyrektor Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji
Szanowni Państwo, chciałabym zwrócić Państwa szczególną uwagę na ustalenia dokonane przez NIK w Polskich Portach Lotniczych. Syntetycznie przedstawię elementy, które w pierwszej kolejności będą dotyczyły Lotniska Chopina, następnie Radomia i lotniska Modlin. Szanowni Państwo, skutki działania poprzedniego pełnomocnika i brak działań PPL w odniesieniu do Lotniska Chopina. Jak wcześniej wskazaliśmy, w latach 2021-2023 pełnomocnik nie podjął działań w celu zwiększenia przepustowości Lotniska Chopina. Było to niezgodne z koncepcją CPK, która przewidywała zapewnienie maksymalnej dostępnej przepustowości na lotnisku Chopina, a wygenerowany w ten sposób ruch pasażerski miał zostać bezpośrednio przeniesiony na lotnisko CPK. Podjęcie przez byłego prezesa PPL decyzji o odstąpieniu od zaplanowanych i zatwierdzonych na początku 2019 roku przez Pełnomocnika Rządu ds. CPK, działającego z upoważnienia Ministra Infrastruktury, czyli odstąpienie od inwestycji w zwiększenie przepustowości Lotniska Chopina, było w ocenie NIK niecelowe i niegospodarne. Odstąpienie przez PPL od realizacji tych inwestycji, począwszy od drugiej połowy 2019 roku, wynikało, Szanowni Państwo, z niewiążących rekomendacji udzielonych przez tego samego pełnomocnika, dotyczących sporządzenia dodatkowych analiz ekonomiczno-finansowych, pomimo wcześniejszego zatwierdzenia przez niego planów inwestycyjnych PPL w tym zakresie. Szanowni Państwo, jaki miał być efekt zrealizowanych przez PPL inwestycji?
Inwestycje PPL na lotnisku Chopina miały m.in. zwiększyć możliwość obsługi pasażerów w ciągu jednej godziny z w 3000 osób do nieco ponad 5500, a dzienną liczbę operacji lotniczych z 480 do 800 i w konsekwencji zwiększyć przepustowość Lotniska Chopina z poziomu blisko 25 mln pasażerów rocznie do poziomu około 29 mln pasażerów rocznie. Jakie są konsekwencje braku realizacji tych inwestycji? Po pierwsze, brak inwestycji na Lotnisku Chopina skutkuje tym, że według stanu na koniec 2025 roku, lotnisko to zmaga się z rosnącym problemem wyczerpywania przepustowości przy dynamicznie rosnącym rynku. Po drugie, Szanowni Państwo, wiąże się to z utratą istotnych przychodów w 2024 r. dla PPL. Tak jak wcześniej było wspomniane, PPL utraciła przychody w 2024 roku w szacunkowej wysokości ponad 210 mln zł. Trzeci element: konsekwencją odstąpienia od rozbudowy Lotniska Chopina jest brak możliwości rozwoju ruchu hubowego na tym lotnisku do czasu uruchomienia lotniska CPK. Będzie to skutkowało dużo mniejszą skalą ruchu „hubowego” na lotnisku CPK w momencie jego uruchomienia, wynikającą z braku tzw. masy krytycznej na lotnisku Chopina. W rezultacie może oznaczać to również marginalizację narodowego przewoźnika, czyli Polskich Linii Lotniczych LOT jako przewoźnika sieciowego i nieodwracalną utratę szans nowego portu na zostanie liczącym się hubem w regionie.
Jak natomiast, Szanowni Państwo, wygląda sytuacja lotniska w Radomiu? Decyzja byłego prezesa PPL o realizacji inwestycji lotniska w Radomiu skutkowała, zdaniem NIK, niegospodarnym wydatkowaniem środków w łącznej kwocie ponad 738 mln zł. Przy podejmowaniu tej decyzji opierano się na nierealistycznych, skrajnie optymistycznych prognozach ruchu lotniczego dla tego lotniska, prognozując, co ciekawe... Prognozując ten ruch, Szanowni Państwo, wzrostowo na poziomie od 2 mln pasażerów rocznie w 2023 roku, do 7 mln pasażerów rocznie w 2035 r., przy czym zwrócę uwagę Państwa, iż maksymalny możliwy do zrealizowania ruch pasażerski na tym lotnisku wynosi, według urealnionych w latach 23-24 przez PPL prognoz ruchu, około pół miliona pasażerów rocznie.
Co więcej, w kwestii, Szanowni Państwo, lotniska w Radomiu, zanegowano istotne czynniki ryzyka, czyli pominięto kwestię współużytkowania lotniska przez wojsko, co w istotny sposób ograniczało możliwość rozwinięcia na lotnisku w Radomiu ruchu pasażerskiego. A jak skalkulowano opłacalność inwestycji na lotnisku w Radomiu? To jest bardzo ciekawe. Analiza ekonomiczno-finansowa przeprowadzona w 2020 roku, dotycząca inwestycji rozbudowy lotniska w Radomiu, wskazała na opłacalność projektu. Wartość bieżąca netto to jest tzw. NPV, jedna z podstawowych miar opłacalności inwestycji, w okresie 2018-2060 uzyskane na poziomie 41 mln zł, przy czym projekt miał generować dodatnią wartość NPV dopiero w 2041 roku. NPV na lata 2041-2060 wynosiła 45 mln zł. Analiza jednak została oparta o bardzo optymistyczne prognozy ruchu lotniczego, która stanowiła tylko jeden z wariantów całej prognozy. Z kolei zaktualizowana po 3 latach analiza ekonomiczno-finansowa dotycząca tego lotniska w Radomiu, po uwzględnieniu faktycznych nakładów na zakup lotniska i jego budowę, wydatki odtworzeniowe, wskazała, że wartość NPV projektu lotniska do 2040 roku wyniosła minus 629 mln zł, co czyniło projekt trwale nieopłacalnym ekonomicznie i finansowo.
W kwestii lotniska Radomia PPL błędnie przyjął możliwość prowadzenia administracyjnego podziału ruchu dla tego lotniska w sytuacji, na co chcę zwrócić Państwa uwagę, w sytuacji, gdy przepisy europejskie jasno stanowią, że aby podział został implementowany, porty lotnicze objęte procedurą muszą spełniać konkretne przesłanki, m.in. chodzi tutaj o wymóg pokonania dystansu między lotniskami w mniej niż 90 minut i występowanie dobrze działającej komunikacji publicznej, podział ruchu lotniczego musi być obiektywny, niedyskryminacyjny, nie powinien wspierać rozwoju jednego operatora, np. narodowego. Tymczasem planowany w latach 18-2022 podział ruchu miał na celu przeniesienie tylko połączeń niskokosztowych i czarterowych z lotniska Chopina na lotnisko w Radomiu.
Jeden cytat, który chcielibyśmy przywołać, Szanowni Państwo. Nastrój euforii ówczesnych decydentów po decyzji o rozbudowie lotniska w Radomiu najlepiej chyba oddają słowa ówczesnego wicemarszałka Senatu: "Tu na razie jest ściernisko, ale już niedługo będzie wielkie międzynarodowe lotnisko. Jestem przekonany, że to lotnisko zmieni bieg historii Radomia i wzmocni to miasto". Powiem teraz Państwu o konsekwencjach finansowych braku modernizacji lotniska, czyli już trzeci punkt lotniska Modlin, czyli drugiego potencjalnego lotniska komplementarnego dla lotniska Chopina. Decyzje podjęte przez kolejnych byłych prezesów PPL o odstąpieniu, a następnie wstrzymaniu planowanych na lata 18-2023 inwestycji w zwiększenie przepustowości lotniska w Modlinie skutkowały w 2024 r. utraceniem przychodów przez ten port w kwocie około 83 mln zł. Nadmienię, że lotnisko w Modlinie jest zarządzane przez Mazowiecki Port Lotniczy Warszawa Modlin. Udziałowcami tej spółki są m.in. PPL, województwo mazowieckie, Agencja Mienia Wojskowego oraz Miasto Nowy Dwór Mazowiecki. Odstąpienie przez byłych prezesów PPL od zaplanowanych i zatwierdzonych przez zarząd spółki w Modlinie inwestycji w zwiększeniu przepustowości tego lotniska było bezzasadne i miało na celu doprowadzenie do jego zamknięcia oraz było próbą wpłynięcia na przewoźników, aby przenieśli połączenia na lotnisko w Radomiu.
Sytuacja, Szanowni Państwo, finansowa, jeśli chodzi o lotnisko Modlin. Obecnie lotnisko znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Skumulowana strata z lat ubiegłych wynosiła na koniec 2024 roku nieco ponad 168 mln zł. W tym kontekście Szanowni Państwo, wskazanie w 2024 r. PPL jako potencjalnego partnera strategicznego do budowy i zarządzania lotniskiem CPK stwarza, w naszej ocenie, ryzyko braku możliwości wniesienia przez PPL wkładu udziałowego do programu CPK w wysokości do około 9 mld zł. I wyjaśniam, dlaczego i skąd to ryzyko, w naszej ocenie, jak należy je rozpatrywać i w jakim kontekście: niezbędnych wydatków PPL na modernizację Lotnisko Chopina tj. około 900 mln zł, obciążenia wyników tej spółki stratą w wysokości około 800 mln zł z tytułu realizacji rozbudowy lotniska w Radomiu i stratami, jakie przyniósł ten port po jego oddaniu do użytkowania w kwietniu 2023 roku, tj. Około 70 milionów złotych, oraz może przynieść kolejne 30-40 milionów strat tylko do końca obecnego roku.
Szanowni Państwo, w kontekście działań byłego pełnomocnika i też częściowo obecnego, oraz CPK, chciałabym zwrócić Państwa uwagę na następujące ustalenia. Proszę zerknąć na slajd, który w sposób czytelny pokazuje założenia, jak one zmieniały się na przestrzeni czasu. Najważniejszy dokument to jest koncepcja CPK z 2017 roku, która dotyczy części lotniskowej. Założono zakończenie budowy 2027 r., oddanie do użytku rok później. Nakłady inwestycyjne i początkowa przepustowość między 35-45 mln pasażerów rocznie. Program CPK na lata 20-23, jak Państwo widzicie, nie ma tych danych, z którymi moglibyśmy porównać. Mówimy tu o perspektywie do 2023 r. Nie ma danych dotyczących zakończenia budowy nakładów ani początkowej przepustowości. Pełnomocnik oraz spółka, natomiast, w projekcie programu CPK na lata 2024-2030, przyjętym w październiku 2023 r., nierzetelnie zdefiniował skalę, zakres inwestycji oraz harmonogramy ich realizacji. W projekcie określono nieaktualne, nierealistyczne, niemożliwe do dotrzymania terminy, takie, które Państwo widzicie na slajdzie, czyli 2027-2028 r., nakłady prawie 43 miliardy złotych i przepustowość 40 milionów pasażerów rocznie. Dlaczego te wielkości, w naszej ocenie, czy te założenia były nieaktualne? Dlatego, iż pełnomocnik i spółka nie wzięli w tym projekcie pod uwagę danych, analiz i prognoz sporządzonych już w między 2019 r. A 2023 r., w pierwszej połowie roku, które wskazywały m.in., że najwcześniejszy możliwy termin uruchomienia lotniska CPK to listopad 2030 r., konieczność zmniejszenia przepustowości w początkowym okresie oraz obniżenie szacowanych nakładów do poziomu ponad 35 mld zł.
Dopiero, Szanowni Państwo, rozpoczęty w połowie 2023 roku, to jest istotne, czyli działanie poprzedniego pełnomocnika jeszcze oraz CPK. Działanie w kierunku stworzenia nowego programu. One miały na celu urealnienie harmonogramu i budżetu budowy lotniska i doprowadziły do przyjęcia w grudniu 2024 roku programu CPK już z przesuniętym czasokresem do 2032 roku. Ważne jest to, że to urealnienie zostało dokonane w oparciu o kolejną aktualizację prognozy ruchu pasażerskiego, w tym m.in. wykonanej przez Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych. To, na co chcę zwrócić uwagę, że prognoza ruchu pasażerskiego, Szanowni Państwo, wskazała na potrzebę rozbudowy Lotniska Chopina i lotniska w Modlinie, a nie rozbudowę i inwestycję lotniska w Radomiu. W programie CPK na lata 24-32 wskazano jako termin certyfikacji i gotowości rok 2032. Te dane macie Państwo wskazane na slajdzie, w odniesieniu do nakładów inwestycyjnych i początkowej przepustowości. Jedno zdanie w odniesieniu do wydatków poniesionych na działania w ramach programu CPK na lata 2020-2023. Na koniec 2023 r. W ramach programu CPK na lata 2020-2023, na realizację zadań w części lotniskowej wydatkowano ponad 1,3 miliarda zł z zaplanowanych 7,6 miliarda, tj. 16,4%, w 2024 roku na realizację programu CPK na lata 2023-2030 wydatkowano łącznie 633 miliony złotych, tj. około 10,1% z wielkości zaplanowanej.
Jakub Niemczyk, p.o. dyrektor Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji
Szanowni Państwo, uwzględniając przedstawiony Państwu aktualny stan realizacji inwestycji, Najwyższa Izba Kontroli wnioskowała do wszystkich podmiotów objętych kontrolą o dokonanie przede wszystkim przeglądu procedur, nadzoru i kontroli nad prowadzeniem procesów inwestycyjnych, w celu terminowego i zgodnego z założeniami prowadzenia działań przypisanych im w celu budowy lotniska CPK. Reasumując, w ocenie Najwyższej Izby Kontroli projekt przygotowania i realizacji budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego nadal obarczony jest licznymi ryzykami, bez gwarancji oddania lotniska CPK do użytkowania w 2032 roku. Projekt jest bardzo wrażliwy na zmiany kluczowych parametrów inwestycyjnych, takich jak wielkość nakładów inwestycyjnych, liczba obsłużonych pasażerów, czy wysokość opłat lotniskowych. Uprzedzając też na pewno Państwa pytanie w kwestii związanej z zawiadomieniami do prokuratury, mogę powiedzieć, że jesteśmy w trakcie przygotowywania takiego zawiadomienia. Na dzień dzisiejszy mogę tylko powiedzieć, że będzie ono najprawdopodobniej dotyczyło kwestii związanej z lotniskiem w Radomiu. Natomiast jak już będą znane szczegóły, to oczywiście niezwłocznie Państwa poinformujemy. Dziękuję bardzo.
Marcin Marjański, p.o. rzecznik prasowy NIK
Szanowni Państwo, zakończyliśmy część związaną z prezentacją. Przechodzimy do części pytań. Bardzo proszę o przedstawienie się i podanie nazwy redakcji. Postaramy się odpowiedzieć, jak tylko będzie to możliwe najpełniej.
Szymon Szereda, dziennikarz telewizji wPolsce24
Dzień dobry, Szymon Szereda, telewizja wPolsce 24. Ja bym chciał zapytać jednocześnie, czy kierując się faktem, że projekt w pierwotnej formie został, w cudzysłowie mówiąc, wykastrowany przez aktualny rząd ze szprych, które miały być rozproszone po całym kraju, mam na myśli tutaj infrastrukturę komponentu kolejowego, czy Państwo zamierzają w związku z tym podjąć jakieś działania sprawdzające na okoliczność ewentualnego działania na szkodę interesu publicznego?
Marcin Marjański
Komponent kolejowy jest w tej chwili kontrolowany, więc nie można mówić o pozbyciu się tej części z całości projektu CPK, ponieważ wszystkie te komponenty, czy drogowe, czy kolejowe, czy też lotniskowe i czwarty...
Jakub Niemczyk, p.o. dyrektor Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji
Lotniskowy, kolejowy i drogowy.
Marcin Marjański
Tak wszystkie są kontrolowane. Dziś przedstawiamy jedną z części dotyczącą lotniska, więc na ten temat nie będziemy się jeszcze wypowiadać.
Szymon Szereda
Kogo będą dotyczyły zawiadomienia składane do prokuratury, o ile mogą Państwo taką informację przekazać? I tu pytanie chyba bardziej do Pana rzecznika kierowane. Jaka jest teraz rola prezesa Banasia, o ile w ogóle jakakolwiek jest jeszcze w NIK-u, i czy są już jakieś informacje à propos tego, kto ma objąć po nim Najwyższą Izbę Kontroli.
Marcin Marjański
Może zakończmy tematy dotyczące CPK, a odpowiem z przyjemnością na to pytanie, na tę drugą część pytania. Jeżeli chodzi o zawiadomienia do prokuratury, one są w trakcie przygotowywania, więc nie możemy udzielać żadnych informacji dotyczących kogo albo w jakiej sprawie dokładnie i jakiej części tej sprawy dotyczą same zawiadomienia. Pan prezes Marian Banaś nadal sprawuje urząd prezesa Najwyższej Izby Kontroli i do czasu zakończenia kadencji prezesa jest prezesem i funkcjonuje tak jak pełnoprawny prezes i wykonuje swoje obowiązki.
Szymon Szereda
Ale się nie zakończyła z końcem sierpnia?
Jakub Niemczyk
Nie, nie.
Do czasu wyboru nowego prezesa Najwyższej Izby Kontroli, obecnie dalej pełni funkcję prezesa pan Marian Banaś, zgodnie z ustawą o Najwyższej Izbie Kontroli.
Magdalena Grajnert, dziennikarka Radia RMF
Dzień dobry, Magdalena Grajnert, Radio RMF. Chciałam zapytać, czy to jest takie proste, żeby podać... Czy da się zsumować całą kwotę niewłaściwie wydatkowanych pieniędzy i tych pieniędzy, które zostały wydatkowane, które potencjalnie mogłyby być zyskiem, ale tego zysku nie ma. Gdyby udało się to zsumować. Dziękuję bardzo.
Renata Iwaniuk, p.o. wicedyrektor Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji
Odpowiem na pierwsze pytanie. Jest dużo łatwiejsze w kontekście slajdu, który przywołam, czyli tego, jeżeli Państwo pozwolicie... Czyli ponad 1 miliard złotych. Łączna wartość finansowych skutków nieprawidłowości w kontroli w latach 2021-2025. Na tę kwotę, Szanowni Państwo, składa się 738 mln zł wydatkowania środków przez PPL na budowę lotniska w Radomiu bez uzasadnienia ekonomicznego i poniesione wskutek tego, przez ten port, po jego otwarciu straty w wysokości 67 mln zł. 43 mln zł utraconych przez PPL przychody w związku z odstąpieniem od modernizacji parkingu na lotnisku Chopina oraz w kwocie 210 mln zł utraconych przychodów w 2024 r., w wyniku podjęcia niegospodarnych decyzji dotyczących bezpodstawnego odstąpienia przez byłego prezesa od modernizacji Lotniska Chopina w 2019 r. i braku zgody byłych prezesów na inwestycję w rozwój lotniska w Modlinie. Jeśli chodzi o tę nieprawidłowość, Szanowni Państwo, w odniesieniu do parkingu Lotniska Chopina jest ona szczegółowo rozpisana, wskazana i uzasadniona w wystąpieniu pokontrolnym, które było skierowane do prezesa spółki, tak że uprzejmie Państwa odsyłam do informacji tam zawartych. Kolejna kwota, która składa się na kwotę ponad 1 miliarda złotych, to jest 20 mln złotych przekazanych przez spółkę CPK, GDDKiA, czyli Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, na realizację inwestycji budowy tzw. Czerwonej Drogi w 2022 roku. 500 tys. zł. nierzetelnie zaplanowanych i rozliczonych wydatków na realizację konferencji podsumowującej działalność CPK w 2023 roku i ponad trzy miliony złotych wydatkowanych przez CPK bez planu wydatków programu społeczno-gospodarczego CPK w 2022 roku. Czyli to są wszystkie elementy, które zostały wskazane jako nieprawidłowości w wystąpieniu PPL, ale także wystąpieniu spółki CPK.
Paweł Łukasik, dziennikarz telewizji TVN24
TVN24, Paweł Łukasik. Kłaniam się. Mam pytanie takie uściślające, jeśli chodzi o zakres kontroli, to jest 21-24, włącznie z 2024 czy do roku 2024, czyli czy obecny ten pełnomocnik i ewentualnie jakieś zastrzeżenia też są, czy tylko dotyczą poprzedniego?
Renata Iwaniuk
Szanowni Państwo, okres kontroli to jest 2021-2024 do końca roku. Oczywiście z uwzględnieniem też czasokresu przed 2021 r., czyli nawet nawiązanie do koncepcji z 2017 roku to w pewnym sensie byliśmy do tego zmuszeni, żebyśmy mogli całościowo pokazać całe spektrum procesów, które miały miejsce, co oznacza, że częściowo w większej części dotyczyło to byłego pełnomocnika, ale również częściowo obecnego pełnomocnika. I w tym zakresie mówimy o tych pozytywnych działaniach, które się wydarzyły w kontekście urealnienia danych związanych z działaniami w odniesieniu do CPK, portu lotniczego.
Paweł Łukasik
Jak rozumiem, te nieprawidłowości to poprzedni, a urealnienie obecny? Tak, można najkrócej powiedzieć?
Renata Iwaniuk, p.o. wicedyrektor Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i Prywatyzacji
Tak można najkrócej to zdefiniować.
Marcin Czapski, dziennikarz TVP Info
Marcin Czapski, TVP Info. Chciałem jeszcze wrócić do tych zawiadomienie do prokuratury. Czy jakiś tutaj rys czasowy usłyszymy? Kiedy te zawiadomienia mogą trafić do prokuratury? Bo zakładam, że Państwo też zakładacie jakiś taki harmonogram czasowy. Czy tak dużo ich jest, że nie wiecie, kiedy to trafi do prokuratury?
Marcin Marjański
Wszystko zależy od tego, jak materiał będzie skomplikowany. Materiał jest bardzo obszerny. Skierowanie zawiadomienia do prokuratury z pełną rzetelnością, sumiennością i sprawdzeniem oraz uzasadnienie, to nie jest pisanie listu, prawda? W związku z tym proszę nam dać chwilę czasu. Mieliście Państwo kilka takich przykładów, kiedy Izba kończyła kontrolę, informowaliśmy o wynikach kontroli, natomiast cztery miesiące, pięć miesięcy po albo wcześniej, jeżeli oczywiście była taka możliwość, formułowaliśmy zawiadomienia do prokuratury, więc tutaj ja bym jeszcze chwilę poczekał. Nie chcę określać ram czasowych, bo wiem, jak to będzie wyglądało. Za chwilę zapytacie mnie Państwo, jeżeli powiem, że za miesiąc, dlaczego jeszcze nie jest złożone.
Marcin Czapski
To jeszcze tylko dopytam. W takim razie już macie jakieś takie ramowe plany, jeżeli chodzi o konkretne zawiadomienia, czy to dopiero będzie teraz rozpoczęta analiza i być może ich będzie więcej, niż teraz zakładacie?
Jakub Niemczyk
Jeżeli mogę. Oczywiście mamy ramowe plany. Jak najbardziej. Tak jak wspomniałem, generalnie cała kwestia ma dotyczyć lotniska w Radomiu. Natomiast jeżeli chodzi o podmiotowość, czyli konkretnie na kogo, bo tutaj też takie pytania padały, no to tutaj musimy się jeszcze wstrzymać. Natomiast jesteśmy w trakcie tych analiz, nie przystępujemy do nich, jesteśmy w trakcie. Pan rzecznik słusznie powiedział, że procedury też są takie, że wymagają niestety czasu, no ale chcemy to przygotować w sposób rzetelny, żeby to miało, że tak powiem, swoje przełożenie. Dziękuję.
Paweł Łukasik, dziennikarz telewizji TVN24
Raz jeszcze TVN24. Czy już były jakieś odpowiedzi? Bo często w raporcie NIK-u jest tak, że na końcu są jakieś odpowiedzi tych kontrolowanych instytucji. Co na to porty lotnicze? Czy były pełnomocnik CPK odpowiedział na Państwa zarzuty?
Marcin Marjański
Zastrzeżenia.
Renata Iwaniuk
Szanowni Państwo, jesteśmy po procedurze zastrzeżeń w odniesieniu do tych trzech podmiotów, natomiast jesteśmy na etapie już procesu końcowego związanego z przygotowaniem informacji pokontrolnej, tej całościowej, z trzech jednostek. Tak, że jeśli pan pyta o stanowisko trzech jednostek kontrolowanych i zastrzeżenia, to ten proces został zakończony, czyli te dane, które dzisiaj Państwu prezentujemy, to są już dane, które uwzględniają proces zastrzeżeń.
Jakub Niemczyk
Są prawomocne, krótko mówiąc.
Marcin Marjański
Szanowni Państwo, jeżeli nie ma więcej pytań, bardzo serdecznie dziękuję w imieniu Pana prezesa, wiceprezesów, kontrolerów, wszystkich kontrolerów, którzy prowadzili kontrolę oraz wszystkich pracowników Najwyższej Izby Kontroli. I zapraszam już niedługo na kolejną konferencję prasową. Dziękujemy Państwu bardzo.
Renata Iwaniuk
Dziękujemy bardzo.