Szefowie NOK Grupy V4+2 spotykają się co roku, aby wymieniać się doświadczeniami i dobrymi praktykami, omawiać wspólne wyzwania zawodowe i propozycje konkretnych rozwiązań. Głównym tematem tegorocznego spotkania w Słowenii było zastosowanie sztucznej inteligencji w kontroli. Uczestnicy omawiali doświadczenia i plany dotyczące korzystania z rozwiązań AI i innych zaawansowanych technologii, które mogą usprawnić pracę NOK, a także poruszyli wyzwania związane z odpowiedzialnym korzystaniem z tych narzędzi. Obok reprezentacji NOK Słowenii, na czele z prowadzącą spotkanie prezes tej instytucji Janą Ahčin, w spotkaniu udział wzięli szefowie Najwyższych Organów Kontroli: Austrii – dr Margit Kraker, Czech – Miloslav Kala, Węgier – dr László Windisch, Słowacji – Ľubomír Andrassy, Polski – Mariusz Haładyj oraz – w roli obserwatora – p.o. przewodniczącego Izby Obrachunkowej Uzbekistanu dr Mehriddin Abdullayev.
Szefowie NOK krajów Grupy V4+2 i Uzbekistanu na spotkaniu w Bledzie, Słowenia
Prezes Mariusz Haładyj po raz pierwszy uczestniczył w spotkaniu Grupy V4+2. Szef polskiego NOK przedstawił nowe podejście NIK do kontroli państwowej, którego elementem są również zmiany organizacyjne wprowadzone nowym statutem. Podkreślił, że ich celem jest usprawnienie działania Izby i większe skoncentrowanie kontroli na rzeczywistych efektach działania państwa. Prezes mówił również o potrzebie szerszego wykorzystania nowoczesnych technologii w pracy NIK. Podkreślił, że nowe rozwiązania powinny być wdrażane po wcześniejszym sprawdzeniu ich przydatności i bezpieczeństwa, a ich rolą ma być wspieranie kontrolerów i usprawnianie pracy – przy zachowaniu odpowiedzialności człowieka za dokonywane oceny i podejmowane decyzje.
Prezes NOK Słowenii podkreśliła znaczenie otwartej wymiany doświadczeń związanych z kluczowymi wyzwaniami zawodowymi i priorytetami w pracy NOK. Zwróciła uwagę, że środowisko kontrolne zmienia się w wyniku cyfryzacji i sztucznej inteligencji, podczas gdy fundamentalne zasady, którymi kierują się Najwyższe Organy Kontroli, tj. niezależność, bezstronność, transparentność, obiektywizm i efektywność, pozostają niezmienne.
Uczestnicy spotkania byli zgodni, że sukces kontroli uzależniony jest od wyboru odpowiedniego tematu kontroli oraz jakości współpracy pomiędzy osobami zaangażowanymi w proces kontrolny. Szefowie NOK zgodzili się, że sztuczna inteligencja nie zastąpi kontrolera, może jedynie pełnić rolę asystenta, który pomaga znacząco zwiększyć efektywność działań NOK. Jednocześnie wyzwaniem dla najwyższych organów kontroli pozostaje bezpieczeństwo i ochrona danych oraz prawa własności intelektualnej. Jak powiedziała dr Margit Kraker, szefowa NOK Austrii: „Problemem nie jest technologia, ale sposób, w jaki ją wdrażamy w naszych organizacjach”.
Spotkanie Grupy V4+2 w Bledzie, Słowenia
Podczas rozmów szczególną uwagę poświęcono praktycznemu doświadczeniu poszczególnych NOK. Okazuje się, że w wielu przypadkach wdrożenia rozwiązań AI zaczynają się nie tyle od wyboru technologii, co od konkretnego problemu użytkownika. Przykładem jest NOK Słowenii, który zaprezentował przykład wykorzystania narzędzia AI do wyeliminowania potrzeby ręcznego przepisywania do zestawienia dużej liczby danych z faktur i innych dokumentów. Dzięki temu kontroler może skupić się na analizie zamiast na pracy technicznej. To, co zostało stworzone na potrzeby konkretnej kontroli, można wykorzystać w podobnych zadaniach wykonywanych w ramach innych kontroli. Poza tym niektóre NOK (np. Austrii i Węgier) korzystają ze sztucznej inteligencji na dwóch poziomach, w zależności od rodzaju danych, na których pracują. Do pracy z danymi publicznymi wykorzystują powszechnie dostępne narzędzia AI (np. ChatGPT czy Gemini), natomiast do zadań związanych z danymi chronionymi korzystają z dedykowanych rozwiązań przeznaczonych do pracy z zasobami wewnętrznymi.
W tegorocznym spotkaniu V4+2 – w roli obserwatora – uczestniczyli również przedstawiciele Izby Obrachunkowej Uzbekistanu. Delegacja uzbecka zaprezentowała kilka zaawansowanych rozwiązań informatycznych wspierających proces kontrolny, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystania sztucznej inteligencji.
Na zakończenie spotkania prezes NOK Słowenii symbolicznie przekazała rolę kraju gospodarza przyszłorocznego spotkania V4+2 prezesowi NIK Mariuszowi Haładyjowi.
Prezes NOK Słowenii Jana Ahčin symbolicznie przekazuje rolę gospodarza przyszłorocznego spotkania Grupy V4+2 Prezesowi NIK Mariuszowi Haładyjowi
