Kontrola wykonania budżetu państwa jest najważniejszą kontrolą przeprowadzaną corocznie przez Najwyższą Izbę Kontroli. Jej celem jest dostarczenie niezależnej i obiektywnej informacji, w jaki sposób kontrolowane jednostki oraz rząd realizują budżet państwa. Równolegle w Narodowym Banku Polskim przeprowadzana jest kontrola służąca ocenie stopnia wykonania założeń polityki pieniężnej.
Prezes NIK, wypełniając konstytucyjny obowiązek, co roku przedkłada Sejmowi na posiedzeniu plenarnym dokument Analiza wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej zawierający podsumowanie efektów jednostkowych kontroli budżetowych.
Kontrola budżetowa ma charakter kompleksowy, obejmuje zagadnienia kontroli finansowej, kontroli zgodności i kontroli wykonania zadań. Prowadzona jest zgodnie z obowiązującymi założeniami metodycznymi, z zastosowaniem standardów kontroli NIK oraz międzynarodowych standardów kontroli.
Mapa wydatków sektora publicznego w 2025 roku
(kliknij aby powiększyć)
Opis grafiki
Grafika „Mapa wydatków sektora publicznego 2025" (opracowanie Najwyższej Izby Kontroli) przedstawia wydatki sektora publicznego w łącznej kwocie 1 924 miliardów zł, podzielone na 15 kategorii. Dla każdej kategorii podano kwotę łączną, podział na wydatki bieżące i majątkowe oraz kwoty głównych pozycji szczegółowych. Wszystkie kwoty wyrażono w milionach złotych (mln zł).
Mapa wydatków sektora publicznego 2025 – wydatki łączne: 1 924 miliardy zł (opracowanie Najwyższej Izby Kontroli)
Kategoria wydatków
Kwota (mln zł)
Ubezpieczenia i zabezpieczenie społeczne
568 997
Gospodarka
241 926
Ochrona zdrowia
232 391
Finanse
166 173
Oświata i wychowanie
143 818
Obrona narodowa
139 997
Rodzina
113 141
Stanowienie prawa, administracja publiczna i kontrola
70 269
Ochrona środowiska i gospodarka wodna
46 742
Polityka społeczna
44 279
Bezpieczeństwo publiczne
39 747
Kultura, sport i turystyka
37 877
Nauka i szkolnictwo wyższe
36 360
Wymiar sprawiedliwości
27 487
Rynek pracy
15 141
Ubezpieczenia i zabezpieczenie społeczne – 568 997 mln zł
Pozycja
Kwota (mln zł)
Wydatki bieżące
568 995
Wydatki majątkowe
3
Emerytury
348 944
Emerytury – z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
326 533
Emerytury – z Funduszu Emerytalno-Rentowego KRUS
19 779
Emerytury – z Funduszu Emerytur Pomostowych
2 633
Zasiłki z ubezpieczenia społecznego
75 688
Renty rodzinne
74 153
Świadczenia dla żołnierzy i funkcjonariuszy
34 750
Pozostałe renty
19 977
Pozostałe
13 540
Świadczenia dla sędziów i prokuratorów
1 942
Gospodarka – 241 926 mln zł
Pozycja
Kwota (mln zł)
Wydatki bieżące
132 746
Wydatki majątkowe
109 180
Transport
62 024
Rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo
32 680
Pozostałe
14 420
Mieszkalnictwo
10 191
Gospodarka komunalna
7 850
Górnictwo i energetyka
3 349
Informatyka i łączność
2 233
Ochrona zdrowia – 232 391 mln zł
Pozycja
Kwota (mln zł)
Wydatki bieżące
230 060
Wydatki majątkowe
2 331
Leczenie szpitalne
87 763
Produkty medyczne, leki, wyroby medyczne i ich naprawa
34 680
Podstawowa opieka zdrowotna
22 638
Ambulatoryjna opieka specjalistyczna
19 734
Pozostałe
10 034
Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień
8 895
Rehabilitacja lecznicza
8 237
Zdrowie publiczne
6 268
Koszty świadczeń zdrowotnych z lat ubiegłych
4 823
Ratownictwo medyczne
4 815
Świadczenia kontraktowane odrębnie
4 629
Świadczenie pielęgnacyjne i opiekuńcze (opieka długoterminowa)
4 572
Leczenie stomatologiczne
4 401
Staże i specjalizacje medyczne
4 124
Opieka paliatywna i hospicyjna
2 476
Leczenie uzdrowiskowe
1 971
Finanse – 166 173 mln zł
Pozycja
Kwota (mln zł)
Wydatki bieżące
162 394
Wydatki majątkowe
3 779
Obsługa długu publicznego
88 707
Poręczenia i gwarancje
35 677
Składki do budżetu UE
35 288
Pozostałe
2 721
Oświata i wychowanie – 143 818 mln zł
Pozycja
Kwota (mln zł)
Wydatki bieżące
135 410
Wydatki majątkowe
8 407
Szkoły podstawowe
59 022
Przedszkola
25 098
Szkoły ponadpodstawowe
24 531
Pozostałe
21 938
Pomocnicze usługi edukacyjne
3 141
Szkoły pomaturalne
1 681
Obrona narodowa – 139 997 mln zł
Pozycja
Kwota (mln zł)
Wydatki bieżące
54 814
Wydatki majątkowe
85 184
Zabezpieczenie wojsk
15 740
Wojska lądowe
10 763
Pozostałe
10 500
Centralne wsparcie
8 459
Siły powietrzne
3 879
Wojska obrony terytorialnej
1 918
Cyberbezpieczeństwo i wsparcie kryptologiczne
1 871
Marynarka wojenna
1 274
Zagraniczna pomoc wojskowa
411
Rodzina – 113 141 mln zł
Pozycja
Kwota (mln zł)
Wydatki bieżące
111 081
Wydatki majątkowe
2 061
Świadczenia rodzinne
96 788
Ośrodki wsparcia
6 823
Pozostałe
4 644
Żłobki
2 826
Stanowienie prawa, administracja publiczna i kontrola – 70 269 mln zł
Pozycja
Kwota (mln zł)
Wydatki bieżące
66 147
Wydatki majątkowe
4 122
Administracja samorządowa
30 459
Pozostałe
15 309
Administracja skarbowa i celno-skarbowa
10 599
Centralne i naczelne organy administracji rządowej
6 210
Wojewodowie
1 669
Kancelarie Sejmu i Senatu
853
NIK, KRRiTV i RIO
779
Kancelaria Prezydenta RP
268
Ochrona środowiska i gospodarka wodna – 46 742 mln zł
NIK kontroluje działania dysponentów poszczególnych części budżetu państwa oraz wybranych dysponentów niższego stopnia. Kontroli podlega także wykonanie planów finansowych ujętych w załącznikach do ustawy budżetowej (np. państwowych funduszy celowych, agencji wykonawczych czy państwowych osób prawnych) oraz wykorzystanie środków publicznych przez inne podmioty, w tym beneficjentów dotacji i subwencji budżetowych. Liczba kontrolowanych jednostek jest corocznie określana z uwzględnieniem przepisów ustawowych i analizy ryzyka. Podmioty, które dysponują mniejszymi budżetami i poprawnie prowadzą gospodarkę finansową, są kontrolowane rzadziej, w cyklach kilkuletnich.
Wyniki poszczególnych kontroli jednostkowych przedstawiane są w wystąpieniach pokontrolnych a w przypadku części budżetowych, w których badane były jednostki podległe, sporządzane są informacje o wynikach kontroli.
W Narodowym Banku Polskim kontrolowana jest w szczególności zgodność działań podejmowanych przez organy banku z założeniami polityki pieniężnej ustalonymi przez Radę Polityki Pieniężnej oraz ich efekty.
Zbiorczo wykonanie budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej jest prezentowane w Analizie.
Analiza wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2025 r.
