Związek Powiatów Polskich powstał w lutym 1999 r., po wprowadzeniu w Polsce reformy administracji publicznej. Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym przywracała tę jednostkę samorządu terytorialnego. Powołano 314 powiatów i 66 miast na prawach powiatu. Od razu też było jasne, że powiaty powinny mieć swoją ogólnopolską reprezentację organizacyjną. Stał się nią właśnie Związek Powiatów Polskich, propagujący idee samorządowe i integrujący powiaty w ich staraniach o wzorowe praktyki zarządzania. 20 lat temu wręczono na Zamku Królewskim akty erekcyjne przedstawicielom wszystkich nowo powstałych powiatów.
Podczas Jubileuszowego Zgromadzenia Ogólnego ZPP historia była stale obecna. Odwołał się do niej podczas sesji plenarnej „Refleksje 2018+ z dwóch perspektyw” Prezes NIK, przypominając zebranym w swoim wystąpieniu o własnych doświadczeniach samorządowca. Krzysztof Kwiatkowski podkreślał, jak istotne były procesy przejmowania kompetencji od administracji rządowej i kształtowania właściwie od zera nowoczesnego systemu zarządzania terytorialnego na poziomie lokalnym.
Zadania powiatów mają szeroki zakres – m.in. transport publiczny, zapobieganie skutkom klęsk żywiołowych, porządek publiczny, geodezja, służba zdrowia, edukacja czy kultura – a ich realizacja ma bezpośredni wpływ na życie mieszkańców. Z tej racji samorząd szczebla powiatowego często staje się obiektem kontroli NIK, a głównym kryterium interesującym kontrolerów jest skuteczność powiatu w rozwiązywaniu problemów mieszkańców.
Dewizą NIK, jak podkreślił Krzysztof Kwiatkowski, jest pomoc w ulepszaniu państwa. Zatem jeśli wyniki kontroli wykazują – co dzieje się rzadko – niedociągnięcia władz powiatowych, Izba wskazuje rozwiązania prawne oraz dobre praktyki, które mogą doprowadzić dany obszar do stanu pożądanego, tj. aby powiat funkcjonował w pełnej zgodzie z obowiązującym prawem i skutecznie oraz efektywnie zaspokajał oczekiwania i potrzeby obywateli. Powiat bowiem, jako jedna z podstawowych form samorządu terytorialnego, obdarzona fundamentalnymi dla życia społeczeństwa kompetencjami, to jedna z podstaw dobrze działającego państwa.
Szef NIK zapewnił zgromadzonych delegatów Związku Powiatów Polskich, że powiaty mogą ze strony Izby liczyć na dalsze pełne wsparcie w dążeniu do niezawodności i skuteczności.- Powiaty są ważne, powinny istnieć i rozwijać się dla dobra swoich mieszkańców. Z punktu widzenia zadań publicznych stanowią istotne ogniwo między działaniami administracji rządowej i administracji gminnej. Zadania powiatu i odpowiadające im kompetencje stanową dopełnienie zadań gminy, tworząc drugą, istotną część lokalnego segmentu ustrojowego – podkreślił prezes Krzysztof Kwiatkowski.
