Przed współczesnymi rodzinami stają nowe wyzwania, pojawiają się nieznane dotąd kryzysy. Najnowsze statystyki wskazują, że w najbliższych latach rozpadać się będzie co drugi związek, a już teraz co roku niemal 70 tysięcy par decyduje się na rozwód. I dla dorosłych i dla dzieci to nie tylko stres, ale i koniec bezpiecznego świata.
Kontakty rozwiedzionych rodziców z dziećmi – obok spraw alimentów – są najczęściej zgłaszanym problemem do Rzecznika Praw Obywatelskich. O tym, że skala problemu jest nie duża, ale wielka, państwowe instytucje, m.in. takie jak Rzecznik Praw Obywatelskich czy Najwyższa Izba Kontroli dowiadują się z liczby napływających do nich skarg i wniosków o interwencję. Rozpoczynający się właśnie w Warszawie dwudniowy Kongres Praw Rodzicielskich jest odpowiedzią Rzecznika na te sygnały.
Uczestnicy Kongresu rozmawiać będą o tym, jak radzić sobie z najtrudniejszymi wyzwaniami, jak wśród nie zawsze pozytywnych emocji i trudnych doświadczeń ocalić dzieciom dzieciństwo, dorosłym szacunek i o tym, gdzie w takich sytuacjach jest miejsce państwa oraz czy i jak państwo może pomóc. Do udziału zaproszono przedstawicieli wszystkich stron: sędziów, instytucji i organizacji społecznych, w tym ojcowskich, Rzecznika Praw Dziecka, resortów rodziny i sprawiedliwości oraz środowisk naukowych. I rodziców.
Budowa systemu szanującego różne zapatrywania na wartości istotne dla procesu wychowania kolejnego pokolenia rodziców jest sporym wyzwaniem dla współczesności. Ale trzeba to zadanie podejmować. Rola państwa w tym procesie wyrasta z zasady pomocniczości. Rodzinie należy się pomoc. Wsparcie. Zwłaszcza, jeśli kluczowe dla tego procesu środowiska - dom, szkoła, rówieśnicy, otoczenie kulturowo-społeczno-ekonomiczne – nie potrafią sprostać wyzwaniom w sferze przekazywania wartości i wiedzy, niezbędnych do realizacji rodzicielstwa. I tu wkracza Najwyższa Izba Kontroli. Oczywiście w ograniczonym do badania instytucji państwowych i samorządowych zakresie – mówił w wystąpieniu otwierającym obrady gość specjalny Kongresu - Prezes NIK Krzysztof Kwiatkowski.
Prezes NIK przypomniał, że w ostatnich latach NIK kontrolowała zarówno całość polityki prorodzinnej jak i bardzo ważne jej obszary, które mogą stanowić poważne wyzwanie dla rodziców, wychowawców i nauczycieli: np. różnego rodzaju uzależnienia w jakie wpadają młodzi ludzie, w tym także uzależnienia związane z obecnością dziecka w sieci internetowej, cyberprzemoc. Badaliśmy także zjawisko przemocy w rodzinie oraz jakość pomocy psychologicznej i jakość nadzoru pedagogicznego. Naszej uwadze nie uszła także jakość kształcenia nauczycieli, pomoc w ramach Karty Dużej Rodziny, ani funkcjonowanie świetlic szkolnych. Sprawdzaliśmy jak państwo wspomaga rodziny zagrożone odebraniem dzieci, jak działają asystenci rodzin, piecza zastępcza, ośrodki wychowawcze, pomoc świadczona osobom niepełnosprawnym i jeszcze wiele innych elementów mających wpływ na wsparcie w procesie realizacji roli rodziców – mówił Prezes Kwiatkowski, prezentując szczegółowo, jak szeroki jest katalog spraw z obszaru rodziny, którymi na co dzień zajmuje się NIK.
Aby możliwie jak najdokładniej przedstawić zazębiające się zagadnienia i zachodzące na siebie obszary podczas Kongresu zorganizowano aż 14 tematycznych paneli, skupiających się na konkretnych zagadnieniach i zbierających wiedzę kluczową dla zrozumienia problemów i wypracowania pomysłów na ich rozwiązanie.
W pierwszym dniu Kongresu zainteresowaniem cieszył się m.in. panel poruszający jedną z najbardziej aktualnych, a jednocześnie skomplikowanych spraw: sytuację dzieci urodzonych za granicą.
Podczas pierwszej sesji rozmawiano także o różnych drogach do rozwiązywania problemów w rodzinie. W dyskusji starły się ujęcia psychologiczne, pedagogiczne oraz socjologiczne.
Tezą kluczową jest stwierdzenie, że eksperci zapraszani przez NIK na panele poświęcone problematyce rodzinnej niemal zgodnie wskazują, że z przemocy w rodzinie bardzo często wyrastają zjawiska przemocy szkolnej, cyberprzemocy i różnego rodzaju uzależnień – mówił Prezes NIK, przywołując jedną z najgłośniejszych w ostatnich latach kontroli NIK dot. polityki prorodzinnej. Od lipca 2015 roku, czyli od momentu ogłoszenia raportu minęły trzy lata. Wiemy, że w pewnych obszarach doszło do istotnych zmian za sprawą wsparcia rodzin w ramach programu „500+” – mówił Kwiatkowski, przypominając jednocześnie, że większość młodych rodziców zapytana w czasie naszej kontroli o ich oczekiwania wobec państwa mówiła o kwestii bezpieczeństwa ekonomicznego.
Zainteresowaniem uczestników Kongresu cieszył się też fragment wystąpienia, dotyczący najnowszego, opublikowanego kilka dni temu raportu Izby, dot. dbałości o zdrowie dzieci. A obraz tej opieki, jaki wyłania się z raportu kontrolerów wskazuje, że opieka zdrowotna nad dziećmi i młodzieżą w wieku szkolnym jest chaotyczna: brakuje lekarzy i pielęgniarek, szwankuje współdziałanie i koordynacja pomiędzy placówkami odpowiedzialnymi za leczenie dzieci. W istocie trudno powiedzieć, aby w Polsce realnie istniał spójny system opieki zdrowotnej nad uczniami, zamiast niego podejmowane są jedynie wybiórcze, akcyjne i fragmentaryczne działania profilaktyczne.
We wtorek, w drugim dniu Kongresu paneliści dyskutować będą m.in. o dylematach rodziców dzieci z niepełnosprawnościami, małoletnich rodzicach, a także o efektywności postępowań sądowych w sprawach rodzinnych. Szeroko omówiony zostanie także problem niepłacenia alimentów, a także współpracy zagranicznej w sprawach rodzinnych. Organizatorzy zaplanowali udział ekspertów, którzy przedstawią m.in. zasady i tryb funkcjonowania organów typu Barnevernet i Jugendamt.
