NIK o pracy polskich służb kontrolnych na wschodniej granicy UE

Najwyższa Izba Kontroli zbadała działalność służb kontrolnych (Straży Granicznej, Służby Celnej, Inspekcji Weterynaryjnej oraz Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa) w latach 2007 - 2008 (I półrocze) na wschodniej granicy Polski, będącej zarazem zewnętrzną granicą Unii Europejskiej. Kontroli poddane zostały wszystkie przejścia graniczne z Białorusią (Kuźnica Białostocka, Bobrowniki, Kukuryki) i Rosją (Gronowo, Bezledy, Gołdap). Dla wymiany handlowej między państwami istotne znaczenie ma granica z Białorusią. Przejechało przez nią prawie cztery razy więcej pojazdów ciężarowych, a tonaż przewiezionych towarów był prawie 19-krotnie większy niż na granicy rosyjskiej. Najwięcej, bo ponad 40 proc. wszystkich towarów, przewożonych jest przez przejście w Kukurykach. Warto jednak zauważyć zwiększające się znaczenie pozostałych przejść - od roku 2006 do 2007 w Kuźnicy liczba odprawianych pojazdów wzrosła o 64 proc., a w Bobrownikach o 43,7 proc. Na granicy z Rosją największe znaczenie ma przejście w Bezledach - na pozostałych ruch towarowy jest znikomy.

Analiza 332 przypadków tirów oczekujących od 4 do 12 dni na odprawę w Kukurykach wykazała, że w każdym z nich winę za opóźnienia ponosił przewoźnik. Transporty nie spełniały podstawowych wymagań dotyczących dokumentacji, przewoźnicy podawali błędne dane lub nie mieli kompletu aktualnych dokumentów dotyczących towaru, pojazdu lub uprawnień do jego prowadzenia. Sami rezygnowali z odpraw, nie mając pieniędzy na niezbędne opłaty. Zdarzały się próby wjazdu bez pozwolenia lub niesprawnymi samochodami.

Na polskich przejściach granicznych odprawy przebiegały sprawnie. Dowódcy jednostek Straży Granicznej i Służby Celnej elastycznie reagowali na zmiany natężenia ruchu. Dostosowywali organizację pracy funkcjonariuszy do większego ruchu granicznego w okresie weekendów oraz świąt państwowych i religijnych. W roku 2007 w Kuźnicy Białostockiej granicę przejechało o 22 proc. samochodów ciężarowych więcej niż w roku 2006, a czas oczekiwania na odprawę był krótszy o 15 proc. W Bobrownikach czas oczekiwania na odprawę utrzymał się na tym samym poziomie, lecz odprawiano o 31 proc. więcej samochodów. W Kukurykach natomiast, gdzie panuje stały największy ruch towarowy, udało się skrócić o 22 proc. czas oczekiwania na odprawę (przebywania pojazdów na terenie terminala odpraw).

Wysiłek polskich służb granicznych był niweczony po drugiej stronie granicy - służby białoruskie i rosyjskie opóźniały odprawy. Kolejki samochodów ciężarowych oczekujących na wyjazd z Polski tworzyły się w Bezledach (po stronie polskiej można było odprawić 400 samochodów w ciągu jednej zmiany, podczas gdy np. od maja 2008 roku strona rosyjska przyjmowała zaledwie ok. 70). W Bobrownikach średni czas oczekiwania po odprawach w Polsce w czerwcu 2008 roku wynosił prawie 9 godzin, a w Kuźnicy Białostockiej ponad 5 godzin.

Z zapewnieniem płynności odpraw gorzej radziły sobie służby weterynaryjne i fitosanitarne - ciągłość odpraw zachowana była tylko w Kukurykach. Na innych przejściach występowały przerwy - nocne, świąteczne albo weekendowe. Powodem była m. in. zbyt mała liczba zatrudnionych wynikająca z niskich zarobków.

Polskie służby graniczne dobrze współpracowały ze sobą, wymieniając informacje, organizując wspólne szkolenia, zlecając sobie wzajemnie kontrole. Gorzej natomiast wyglądała współpraca z odpowiednikami zagranicznymi. Ograniczała się do doraźnych interwencji w sprawie przyspieszenia odpraw. Dlatego NIK zwraca uwagę na potrzebę zinstytucjonalizowania współpracy na szczeblu międzynarodowym.

Stan infrastruktury przejść umożliwia skuteczną i szybką kontrolę graniczną. Na wszystkich znajduje się odpowiedni sprzęt specjalistyczny, który umożliwia zapobieganie nielegalnemu przekroczeniu granicy, przewożeniu nielegalnych towarów i substancji niebezpiecznych oraz sprawdzenie stanu technicznego pojazdów.

Kontrola miała charakter międzynarodowy, brały w niej udział organy kontrolne Rosji, Białorusi, Litwy i Polski. Temat zaproponowała Izba Obrachunkowa Federacji Rosyjskiej, zaniepokojona opóźnieniami i utrudnieniami na przejściach granicznych oraz zmniejszeniem się efektywności pracy służb kontrolnych.

Materiały audiowizualne dla radia, TV i portali internetowych >>

Informacje o artykule

Data utworzenia:
21 stycznia 2010 10:26
Data publikacji:
01 lipca 2009 10:26
Wprowadził/a:
Andrzej Gaładyk
Data ostatniej zmiany:
15 lipca 2013 12:40
Ostatnio zmieniał/a:
Andrzej Gaładyk

Przeczytaj treść ponownie