Przemoc rówieśnicza polega na celowym, powtarzającym się wyrządzaniu krzywdy dziecku przez jedną osobę lub grupę, przy występowaniu przewagi siły lub pozycji sprawcy nad ofiarą. Przemoc może przybierać różne formy – od agresji fizycznej i słownej, przez wykluczenie i poniżanie, aż po cyberprzemoc i hejt w internecie. Jej skutki mogą być poważne, dlatego przeciwdziałanie temu zjawisku wymaga nie tylko reakcji na pojedyncze przypadki, ale także skutecznego i skoordynowanego działania instytucji publicznych.
Opis grafiki
Przemoc rówieśnicza wśród dzieci i młodzieży. Najnowsze dane z raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę „Rówieśnicy 2026”. Badanie obejmowało uczniów w wieku 10–17 lat.
- 87% badanych doświadczyło w ciągu ostatniego roku co najmniej jednej formy przemocy rówieśniczej.
- 75% doświadczyło przynajmniej jednej formy cyberprzemocy.
- 63% doświadczyło przemocy fizycznej.
- 58% doświadczyło wyśmiewania lub krytykowania wyglądu.
- 56% otrzymywało nieprzyjemne wiadomości w internecie.
- 53% doświadczyło wykluczenia z grupy lub aktywności online.
- 53% doświadczyło celowego uderzenia.
- 27% doświadczyło gróźb w internecie.
- 27% zetknęło się z publikowaniem lub przesyłaniem złośliwych treści.
- Przemoc rówieśnicza ma wiele twarzy i nie ogranicza się do szkoły. Coraz częściej przenosi się do świata online.
- Poszczególne odsetki dotyczą różnych form przemocy i mogą się częściowo nakładać. Nie należy ich sumować.
Źródło: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, raport „Rówieśnicy 2026”.
Międzynarodowy Dzień bez Przemocy to okazja, aby jasno powiedzieć: na przemoc rówieśniczą nie można pozostawać obojętnym. Potrzebne są: szybka reakcja na przypadki przemocy, wsparcie dla osób pokrzywdzonych, działania profilaktyczne oraz współpraca szkoły, rodziców i instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo dzieci i młodzieży.
Problem przemocy rówieśniczej, w tym jej coraz bardziej złożonego wymiaru cyfrowego z wykorzystaniem internetu i urządzeń elektronicznych, od wielu lat pozostaje tematem zainteresowania Najwyższej Izby Kontroli. Punktem odniesienia dla oceny zmian zachodzących w tym obszarze są ustalenia kontroli przeprowadzonej w 2017 r. w zakresie zapobiegania i przeciwdziałania cyberprzemocy wśród dzieci i młodzieży. NIK wskazywała wówczas na niedostateczne rozpoznanie skali tego zjawiska, co nie pozwalało na właściwe ukierunkowanie działań państwa. Kontrolerzy zwrócili też uwagę na brak wystarczającej koordynacji działań dotyczących zapobiegania i przeciwdziałania cyberprzemocy przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, które także nie opracowało odpowiednich wytycznych dla szkół dotyczących postępowania w takich przypadkach. W związku z tym szkoły samodzielnie określały zasady postępowania, przy czym utrudniało to zapewnienie jednolitego standardu reagowania.
Po niemal dekadzie, w 2026 roku NIK ponownie podjęła problem – tym razem w szerszym ujęciu, obejmującym nie tylko cyberprzemoc, lecz całokształt działań państwa w zakresie przeciwdziałania przemocy rówieśniczej. Prowadzona aktualnie kontrola (nr P/26/067) ma spojrzeć na to zjawisko w ujęciu systemowym, obejmującym zarówno działania zapobiegawcze i wczesne rozpoznawanie zagrożeń, jak i mechanizmy interwencji, monitorowania oraz współpracy podmiotów odpowiedzialnych za ochronę małoletnich – tj. szkół, jednostek samorządu terytorialnego, policji i organów administracji publicznej. Z perspektywy tej kontroli istotne jest nie tylko ustalenie, czy instytucje realizują przypisane im zadania, lecz przede wszystkim, czy działania te tworzą skuteczny i skoordynowany system ochrony małoletnich przed przemocą rówieśniczą, w tym cyberprzemocą oraz ograniczają ryzyko ich demoralizacji i przestępczości. Wyniki kontroli mogą mieć istotny wymiar ewaluacyjny zmian zachodzących w systemie ochrony dzieci i młodzieży. Pozwalają bowiem skonfrontować problemy zdiagnozowane w 2017 r. z obecnym sposobem organizacji i realizacji zadań państwa oraz odpowiedzieć na pytanie czy po blisko dekadzie system ochrony małoletnich przed przemocą rówieśniczą jest przygotowany do skutecznego rozpoznawania, ograniczania i zwalczania tego zjawiska – zarówno w środowisku szkolnym, jak i cyfrowym.
Publikacja wyników planowana jest na II kwartał przyszłego roku.
Zeskanuj kod QR i poznaj materiały
dotyczące przemocy rówieśniczej,
cyberprzemocy i sposobów szukania pomocy
Świat bez przemocy zaczyna się od
naszych codziennych wyborów - od słów,
zachowania i odwagi, by powiedzieć "nie przemocy"
