Sukcesja uwzględniona, wniosek NIK dostrzeżony

Po kontroli, zakończonej w 2018 r., badającej działania organów państwa wobec problematyki dziedziczenia przedsiębiorstw, Najwyższa Izba Kontroli sformułowała wnioski dotyczące zmian w prawie. Mają one m.in. na celu ułatwienie przekazywania firmy następcom prawnym. W projekcie nowej ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych, Minister Przedsiębiorczości i Technologii proponuje dodanie do ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, zapisu o zarządzie tymczasowym udziałem małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie. Tym samym został uwzględniony wniosek Najwyższej Izby Kontroli, która postulowała m.in. przyjęcie rozwiązań umożliwiających prowadzenie działalności przedsiębiorstwa (działań na majątku wspólnym) w przypadku śmierci współmałżonka. Warunek – między małżonkami nie było rozdzielności majątkowej.

- Cieszy mnie, że wnioski sformułowane przez NIK po kontroli dotyczącej potrzeby likwidacji barier prawnych w rozwoju firm rodzinnych zostały dostrzeżone. Wprowadzane zmiany to początek drogi do ułatwień, których oczekują prowadzący firmy rodzinne – powiedział Prezes NIK Krzysztof Kwiatkowski.

Zgodnie bowiem z przepisami Kodeksu cywilnego, w przypadku śmierci małżonka przedsiębiorcy, gdy istnieje pomiędzy nimi wspólnota majątkowa i są inni, poza przedsiębiorcą spadkobiercy, sytuacja dla prowadzonej działalności gospodarczej jest w zasadzie bardzo podobna – przedsiębiorca nie może swobodnie prowadzić działalności (wykorzystywać składników majątkowych, które objęte były wspólnotą majątkową) bez zgody pozostałych spadkobierców.

Proponowane przez Ministra Przedsiębiorczości i Technologii zmiany wprowadzają możliwość powołania tzw. zarządcy tymczasowego (w przypadku śmierci przedsiębiorcy jest to zarządca sukcesyjny), na wypadek śmierci małżonka przedsiębiorcy wpisanego do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Warunek - przedsiębiorstwo stanowiło w całości mienie przedsiębiorcy i jego małżonka niebędącego przedsiębiorcą. Powołanie zarządcy tymczasowego musi być zgodne z ustawowymi przepisami dotyczącymi powoływania zarządcy sukcesyjnego (tj. prawo jego powołania będzie miał np. małżonek spadkodawcy, czyli przedsiębiorca). Zarządca tymczasowy będzie zajmował się majątkiem spadkowym (udziałem małżonka w przedsiębiorstwie) w zastępstwie nieżyjącego małżonka, do czasu ustania jego pełnomocnictw.

Teraz projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych znajduje się na etapie uzgadniania stanowisk i uwag zgłoszonych w trakcie jego opiniowania.

Najwyższa Izba Kontroli badała w ubiegłym roku również wprowadzone rozwiązania prawne dotyczące likwidacji barier w rozwoju firm rodzinnych (NIK o potrzebie likwidacji barier prawnych w rozwoju firm rodzinnych). W ramach tej kontroli uwzględniono również wyniki wspomnianej wcześniej kontroli odnoszącej się do problematyki dziedziczenia przedsiębiorstw (NIK o działaniach organów państwa wobec problematyki dziedziczenia przedsiębiorstw). W ocenie NIK wprowadzone zmiany legislacyjne nie przyczyniają się w pełni do skutecznej likwidacji barier w rozwoju firm rodzinnych,  a wprowadzone regulacje, jakkolwiek potrzebne, mogą nie dotyczyć obszarów i zagadnień najbardziej oczekiwanych przez przedsiębiorców. Kontrola w urzędach skarbowych i Ministerstwie Finansów pokazała, że skomplikowany charakter przepisów prawa oraz częste jego zmiany mogą w dalszym ciągu stanowić główną barierę w prowadzeniu działalności gospodarczej. Skutkiem tej bariery jest duża liczba błędów popełnianych zarówno przez pracowników kontrolowanych urzędów, jak i podatników, w interpretowaniu i stosowaniu prawa. Jednocześnie 101 przedsiębiorców w przeprowadzonej przez NIK anonimowej ankiecie w zdecydowanej większości (78%) opowiedziała się za wprowadzeniem udogodnień skierowanych do firm rodzinnych. Według 73% przedsiębiorców, od 2017 r. warunki prowadzenia firm rodzinnych nie uległy poprawie, przeciwną opinię wyraziło 9% przedsiębiorców, natomiast 18% nie miało zdania na ten temat.

Materiały audiowizualne dla radia, TV i portali internetowych >>

Informacje o artykule

Data utworzenia:
16 maja 2019 16:01
Data publikacji:
17 maja 2019 08:00
Wprowadził/a:
Andrzej Gaładyk
Data ostatniej zmiany:
16 maja 2019 16:01
Ostatnio zmieniał/a:
Andrzej Gaładyk
Ilustracje: Mężczyzna z dużym młotem przed wybitym otworem w betonowej ścianie, obok figurki dwóch mężczyzn, jeden z nich (starszy) odchodzi na bok © Adobe Stock

Przeczytaj treść ponownie