|
Dzięki przyjęciu ustawy o obronie Ojczyzny, zwiększono minimalny poziom wydatków przeznaczanych z budżetu państwa na obronność. Dodatkowym źródłem środków na ten cel został Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, zasilany m.in. z kredytów. NIK po raz kolejny krytycznie odniosła się do kwestii niewypracowania systemowych rozwiązań w zakresie spłaty zobowiązań Funduszu w kolejnych latach. W ocenie Izby za dzisiejsze zakupy uzbrojenia – finansowane za pomocą instrumentów dłużnych – Siły Zbrojne RP zapłacą w przyszłości znacznym ograniczeniem wydatków na modernizację oraz na utrzymanie osiągniętych już zdolności. NIK już w 2025 r. (po przeprowadzeniu pierwszej kompleksowej kontroli obejmującej ten obszar) wskazywała, że przyjęte zasady gospodarki finansowej Funduszu nie zapewnią realizacji jego podstawowego celu, czyli zapewnienia zharmonizowanego rozwoju Sił Zbrojnych poprzez zwiększenie nakładów państwa na obronność. Zakończona w obecnym roku kontrola, która po raz pierwszy obok Ministra Obrony Narodowej i Banku Gospodarstwa Krajowego objęła Ministra Finansów, pozwoliła Izbie spojrzeć na funkcjonowanie tego mechanizmu z szerszej perspektywy. Kontrola ta nie tylko potwierdziła kluczowe ustalenia z lat ubiegłych, ale ujawniła też kolejne nieprawidłowości i problemy systemowe w funkcjonowaniu Funduszu, wymagające pilnych działań naprawczych. |
Z komunikatu dowiesz się:
|
|
|
Kluczowe wnioski
NIK zawnioskowała do Prezesa Rady Ministrów o pilne wypracowanie, przy współudziale konstytucyjnych ministrów, systemowego i kompleksowego rozwiązania w zakresie odpowiedzialności za spłatę zobowiązań Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, uwzględniającego zarówno obecny stan finansów publicznych, jak i konieczność modernizacji Sił Zbrojnych RP.
Przykładem takiego rozwiązania była przeprowadzona na początku tego roku debata parlamentarna nad mechanizmem spłaty zobowiązań zaciąganych w ramach Instrumentu SAFE, skutkująca wyłączeniem ich spod ustawowego limitu wydatków na obronność. W debacie tej uwzględniono także wcześniejsze ustalenia Najwyższej Izby Kontroli.
Problemy związane z funkcjonowaniem Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych nie sprowadzają się wyłącznie do kwestii odpowiedzialności za spłatę jego zobowiązań. NIK zwróciła również uwagę na brak strategicznych ram zarządzania środkami Funduszu. Izba zawnioskowała o wdrożenie strategii zarządzania zadłużeniem Funduszu oraz polityki zarządzania jego środkami finansowymi. Opracowanie i praktyczne zastosowanie tych polityk umożliwiłoby m.in. systemową ocenę zasadności zastosowania dla kredytów, zawieranych przez Fundusz, instrumentów zabezpieczających przed ryzykiem kursowym oraz ryzykiem zmiennej stopy oprocentowania.
Informacja o zakresie komunikatu: Niniejszy komunikat nie przedstawia pełnej informacji na temat ustaleń zrealizowanej kontroli, ponieważ znaczna część danych dotyczących Funduszu została objęta przez Ministra Obrony Narodowej klauzulami tajności. Tym samym podjęto decyzję o objęciu zarówno treści wystąpień pokontrolnych, jak i informacji o jej wynikach klauzulą „Zastrzeżone”. Niemniej jednak, o szczegółowych wynikach tej kontroli zostały poinformowane wszystkie kluczowe organy państwa z Prezydentem, Prezesem Rady Ministrów i Parlamentem na czele.