Rozwój nowych technologii i walka z dezinformacją: strażacy gotowi do udzielania pomocy, ale konieczna edukacja służb i użytkowników nowych sprzętów

Pobierz informację o wynikach kontroli

Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie ocenia przygotowanie Państwowej Straży Pożarnej do akcji ratowniczo-gaśniczych dotyczących zdarzeń z udziałem pojazdów elektrycznych i instalacji fotowoltaicznych, choć poziom przeszkolenia i wyposażenia poszczególnych jednostek terenowych bywa zróżnicowany. Szybki rozwój technologiczny sprawia, że niezbędne jest dalsze rozwijanie potencjału PSP – szczególnie w obszarze analizy zagrożeń, zakupu nowoczesnego sprzętu i ciągłego szkolenia strażaków. NIK wskazuje także na pilną potrzebę rzetelnego edukowania użytkowników pojazdów elektrycznych i fotowoltaiki w zakresie procedur ratowniczych, z naciskiem na to, jak skutecznie działać w początkowej fazie pożaru.

W Polsce liczba zarejestrowanych pojazdów elektrycznych zwiększyła się z zaledwie kilku tysięcy w 2018 roku do niemal pół miliona na koniec 2025 roku. W tym samym okresie rynek mikroinstalacji opartych na fotowoltaice rozwinął się ponad dziesięciokrotnie – z ok. 150 tys. do ponad 1,6 mln instalacji. Wraz ze wzrostem liczby zarejestrowanych pojazdów elektrycznych oraz uruchomionych instalacji fotowoltaicznych zwiększała się liczba pożarów z udziałem urządzeń magazynujących energię elektryczną.

W latach 2019–2022 strażacy wyjeżdżali do pojedynczych pożarów samochodów elektrycznych. Jednak w kolejnym okresie (lata 2023–2024) statystyki wzrosły do kilkudziesięciu incydentów rocznie. Podobny skok dotyczył pożarów aut hybrydowych – w latach 2019–2022 notowano od sześciu do 16 takich zdarzeń, a w kolejnych dwóch latach już 44–64 pożary rocznie. W badanym okresie zdarzenia takie stanowiły jednak nadal niewielki odsetek łącznej liczby pożarów z udziałem samochodów (ponad 61 tys.). W przypadku pożarów instalacji fotowoltaicznych statystyki poszybowały wraz z boomem na tę formę produkcji zielonej energii. O ile w 2019 roku systemy paliły się zaledwie 46 razy, to w latach 2021–2024 mówimy już o setkach zdarzeń rocznie związanych z eksploatacją instalacji fotowoltaicznych.

Od 2022 roku na horyzoncie pojawiło się też zupełnie nowe zagrożenie – pierwsze pojedyncze pożary magazynów energii. Takie zdarzenia to jasny sygnał: zielona energia stawia przed służbami ratunkowymi zupełnie nowe wyzwania.

NIK skontrolowała Komendę Główną PSP, a badanie kwestionariuszowe przeprowadzono w 16 komendach wojewódzkich oraz 55 komendach miejskich i powiatowych PSP. Okres objęty kontrolą – od 1 stycznia 2019 r. do 30 czerwca 2025 r.

Z kontroli dowiesz się:

jakie były założenia kontroli i jakie obszary zostały nią objęte,
czy poszczególne jednostki posiadały zasoby wystarczające do utrzymania zdolności operacyjnej i skutecznej realizacji akcji ratowniczo-gaśniczych dotyczących zdarzeń z udziałem pojazdów elektrycznych oraz instalacji fotowoltaicznych,
co poprawi modernizacja systemów informatycznych,
jak była realizowana kampania informacyjno-edukacyjna zmierzająca do poprawy bezpieczeństwa pożarowego związanego z urządzeniami magazynującymi energię elektryczną.

Najważniejsze ustalenia:

Zabezpieczenie sprzętowe

Ekipy ratownicze dysponowały wystarczającym wyposażeniem do akcji z udziałem pojazdów elektrycznych i instalacji fotowoltaicznych, choć lokalnie występowały deficyty, zwłaszcza w zakresie kontenerów do gaszenia pojazdów elektrycznych i w sprzęcie elektroizolacyjnym.

System szkolenia i doskonalenia zawodowego

System zapewniał przygotowanie do realizacji tego typu akcji ratowniczo-gaśniczych. Jednak niewielkie uchybienia w tym zakresie wskazują na potrzebę systematycznego prowadzenia szkoleń i poszerzania wiedzy przez strażaków.

Sprawność działań ratowniczych PSP

Prawidłowy przebieg akcji ratowniczo-gaśniczych, pomimo braków w doposażeniu i przeszkoleniu, potwierdził skuteczne działania jednostek PSP i brak istotnych nieprawidłowości. Strażacy sprawnie docierali na miejsce zdarzeń zachowując wymagane normy czasu.

Potrzebna modernizacja systemów informatycznych

Zmodernizowane systemy informatyczne PSP umożliwiłyby gromadzenie danych o lokalizacji i parametrach technicznych stacji ładowania pojazdów, instalacji fotowoltaicznych, magazynów energii i sieci hydrantowej. Ułatwiłoby to rozpoznanie zagrożeń i podejmowanie decyzji przez kierujących działaniami ratowniczymi.

Wymiana wiedzy i doświadczeń

Działania prowadzone przez PSP zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym we współpracy z ośrodkami badawczymi, uczelniami wyższymi, stowarzyszeniami branżowymi i producentami sprzętu, pozwoliły na wymianę wiedzy i doświadczeń w obszarze poprawy bezpieczeństwa pożarowego.

Brak reakcji na dezinformację

W przestrzeni publicznej brakowało spójnych informacji PSP dla użytkowników pojazdów elektrycznych i instalacji fotowoltaicznych o właściwych sposobach reagowania, zwłaszcza na pierwszych etapach pożaru. PSP nie reagowała też na bieżąco na dezinformację w przestrzeni publicznej, co wynikało z braku doświadczenia w identyfikowaniu takich zagadnień w dotychczasowej praktyce oraz marginalnego charakteru zdarzeń.

Wnioski:

Najwyższa Izba Kontroli wnosi do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o:

przegląd wymogów w zakresie wyposażenia niezbędnego do realizacji wybranych akcji ratowniczo-gaśniczych,
monitoring modernizacji podstawowego systemu informatycznego PSP.

Ponadto do Komendanta Głównego PSP Izba skierowała wnioski o:

weryfikację obowiązujących w PSP i odnoszących się do akcji ratowniczo-gaśniczych z udziałem pojazdów elektrycznych i instalacji fotowoltaicznych standardów wyposażenia sprzętowego oraz procedur postępowania,
skuteczne zakończenie modernizacji podstawowego systemu informatycznego PSP,
zwiększenie poziomu ochrony informacji w przestrzeni publicznej, w odniesieniu do przypadków dezinformacji dotyczącej pożarów z udziałem pojazdów elektrycznych i instalacji fotowoltaicznych.

Co się zmieniło po zakończeniu kontroli NIK:

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zadeklarował poddanie analizie zmian legislacyjnych wymagań sprzętowych określonych w rozporządzeniu z dnia 21 listopada 2014 r. w sprawie szczegółowych zasad wyposażenia jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej.
Komendant Główny PSP potwierdził na II kw. 2027 roku termin gotowości operacyjnej zmodernizowanego systemu informatycznego SWD PSP w zakresie dostępu do danych o instalacjach fotowoltaicznych, magazynach energii, stacjach ładowania pojazdów elektrycznych oraz sieci hydrantowej.
We wrześniu 2026 roku Premier Donald Tusk powołał Centrum Walki z Dezinformacją (CWD) – pomocniczy i doradczy organ Rady Ministrów. W przyszłości przedmiotem zainteresowania tego organu mogą być także przypadki dezinformacji związanej z urządzeniami magazynującymi energię elektryczną.

Pobierz cały raport NIK:

Informacja o wynikach kontroli (P/25/048/DPB)

Pobierz raport (PDF) Wyniki kontroli