Zamiast samochodu autobus, tramwaj i pociąg – jak miasta zachęcają do korzystania z transportu publicznego

Wzrost wydatków na transport publiczny

Zarówno skontrolowane miasta, jak i sąsiadujące z nimi gminy sukcesywnie zwiększały wydatki na transport publiczny. W okresie objętym kontrolą w Warszawie, Krakowie, Poznaniu i w Rzeszowie wzrost ten wyniósł niemal 48%, a w 11 zbadanych gminach ponad 64%. Mimo to ceny biletów komunikacji publicznej w miastach pozostawały na względnie stałym poziomie.

Poprawa jakości usług

Stwierdzono istotną poprawę jakości świadczonych usług, szczególnie w zakresie standardu taboru komunikacji publicznej – jego czystości i wyposażenia – w porównaniu do kontroli przeprowadzonej przez NIK w 2016 r.

Punktualność przewozów w kontrolowanych miastach przekraczała 90% z wyjątkiem Rzeszowa, gdzie średni miesięczny współczynnik punktualności autobusów wyniósł 74,9%. Na podkreślenie zasługuje fakt wykorzystania w publicznym transporcie zbiorowym nowych technologii, m.in. umożliwiających sprawdzanie punktualności poszczególnych kursów. Liderem wykorzystania nowych technologii była Warszawa.

Integracja transportu między miastami i sąsiednimi gminami

Jednym z ważniejszych problemów, jaki przeanalizowali kontrolerzy NIK, była integracja transportu zbiorowego w dużych miastach z transportem w gminach ościennych, których mieszkańcy regularnie dojeżdżają do pracy w miastach. Wyniki kontroli wskazują na to, że wciąż brakuje rozwiązań organizacyjnych i finansowych, które kompleksowo usprawniłyby funkcjonowanie komunikacji publicznej i zachęciły mieszkańców do korzystania z tego typu transportu.

Potrzeba jeszcze więcej parkingów typu „Parkuj i Jedź”

NIK zwraca uwagę na niewystarczający rozwój w miastach sieci parkingów, umożliwiających pozostawienie aut na przedmieściach i kontynuowanie podróży transportem zbiorowym. Wśród kontrolowanych miast pozytywnie wyróżniał się w tym zakresie Kraków, w którym parkingi zlokalizowano w sąsiedztwie najszybciej rozwijających się gmin oraz dróg dojazdowych do miasta.

Dobrą praktyką była inicjatywa Sejmiku Województwa Mazowieckiego, w efekcie której w obrębie 50 km od Warszawy powstało siedem parkingów „Parkuj i Jedź” (P+R). Zlokalizowano je przy stacjach i przystankach kolejowych, na których udostępniono podróżnym i mieszkańcom okolicznych gmin w sumie 502 miejsca parkingowe.

Brak badań potrzeb mieszkańców i nieaktualne plany

Poprawa jakości przewozów jest zauważalna, NIK zwraca jednak uwagę na fakt, że zarządy transportu w kontrolowanych miastach oraz władze sąsiadujących z nimi gmin nie prowadziły cyklicznych badań dotyczących zmieniających się na przestrzeni lat potrzeb transportowych mieszkańców. Były one analizowane tylko wtedy, kiedy wprowadzano istotne zmiany w sieci komunikacji miejskiej, np. kiedy planowano uruchomienie nowych linii. Wyjątek stanowiły jedynie Gmina Niepołomice i związek międzygminny organizujący transport oraz dowożący pasażerów do Rzeszowa.

Z kolei dwie z 11 kontrolowanych gmin – Nadarzyn i Wielka Wieś – nie uwzględniły w organizowanym przez siebie transporcie potrzeb osób z niepełnosprawnościami i o ograniczonej zdolności poruszania, przez co uniemożliwiły im korzystanie z takiego transportu. Publiczny transport zbiorowy, organizowany na terenie tych gmin przez innych operatorów, spełniał te wymogi.

Zdecydowanej modyfikacji wymagają w kontrolowanych miastach plany zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego, które nie były aktualizowane.