Na klasowy czat trafia nagranie, na którym uczniowie wyśmiewają koleżankę. Po zgłoszeniu film znika. Czy dziewczynka może już bez obaw wrócić do klasy? To wymyślona sytuacja, ale pytanie, które stawia Najwyższa Izba Kontroli, jest konkretne: czy po interwencji dziecko jest bezpieczniejsze? 19 listopada, w Międzynarodowym Dniu Przeciwdziałania Przemocy wobec Dzieci, pokazujemy, co ustaliliśmy w kontrolach dotyczących ochrony najmłodszych i czemu przyjrzymy się w kolejnych.
Czy dziecko wie, komu powiedzieć?
NIK często podejmuje działania kontrolne związane z bezpieczeństwem dzieci, dostępnością pomocy psychologicznej i psychiatrycznej oraz przeciwdziałaniem różnym formom przemocy. Ustalenia tych kontroli wskazują na znaczenie odpowiedniej organizacji wsparcia, współpracy instytucjonalnej i zapewnienia rzeczywistego dostępu do pomocy. W działaniach dotyczących przeciwdziałania przemocy rówieśniczej (fizycznej, psychicznej, relacyjnej i cyberprzemocy) Izba ustaliła, że instytucje skupiały się przede wszystkim na pojedynczych zdarzeniach. Brakowało dobrego rozpoznania skali problemu, skutecznych sposobów zgłaszania przemocy i sprawdzania, czy interwencje przyniosły efekt.
O tym, co te ustalenia oznaczają w praktyce, przedstawiciele Wielkopolskiej Delegatury NIK w Poznaniu rozmawiali dziś z ósmoklasistami i radą pedagogiczną Szkoły Podstawowej nr 36 im. mjr. Henryka Sucharskiego w Poznaniu. W ramach kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy” uczniowie analizowali przykłady krzywdzenia w szkole, w domu i w sieci. Z nauczycielami rozmawiano m.in. o anonimowych zgłoszeniach, które mogą ułatwić dziecku poinformowanie o przemocy i o tym, że od reakcji szkoły zależy, czy zgłoszenie przyniesie pomoc. Mediacja rówieśnicza może bowiem pomóc w rozwiązaniu konfliktu, lecz nie zastąpi interwencji dorosłych, gdy dochodzi do krzywdzenia. Uczestniczący w spotkaniu wyrazili przekonanie, że skuteczny system ochrony dzieci wymaga zarówno uczniów świadomych swoich praw, jak i dorosłych przygotowanych do ich rzeczywistej ochrony.
Przedstawiciele Wielkopolskiej Delegatury NIK w Poznaniu w trakcie lekcji w w Szkole Podstawowej nr 36 im. mjr. Henryka Sucharskiego w Poznaniu
Kto pomaga po zgłoszeniu?
Nawet po usunięciu nagrania jego kopie mogą nadal krążyć w sieci, a komentarze i wykluczanie z grupy mogą trwać. Platforma może usunąć materiał, ale nie sprawdzi, jak uczennica jest traktowana po powrocie do klasy. Dlatego ważne jest, by szkoła wróciła do dziecka po interwencji, a jeśli potrzebna jest pomoc specjalisty - by było wiadomo, kto wspiera je do czasu wizyty.
Przeprowadzona przez NIK, kontrola ochrony dzieci przed szkodliwymi treściami w internecie wykazała, że podejmowane działania nie zapewniały wystarczającej ochrony, a współpraca instytucji nie przyniosła wymiernych efektów. NIK wnioskowała m.in. o ograniczenie dostępu do szkodliwych treści, lepszą ochronę prywatności i wizerunku dziecka oraz jasne zasady reagowania na cyberprzemoc.
Kontrole dostępu do pomocy pokazały z kolei, że szkołom trudno było zatrudnić psychologów. Rozwój opieki środowiskowej ułatwił uzyskanie pierwszej pomocy, ale w badanym okresie, mimo wzrostu liczby świadczeń psychiatrycznych, kolejki się wydłużały, a dostęp do leczenia zależał od miejsca zamieszkania.

Przedstawiciele Wielkopolskiej Delegatury NIK w Poznaniu i Rady pedagogicznej Szkoły Podstawowej nr 36 im. mjr. Henryka Sucharskiego w Poznaniu
Co sprawdzimy dalej?
NIK rozpoczyna kontrolę ochrony małoletnich przed ryzykiem związanym z lootboxami i innymi mechanizmami przypominającymi hazard w grach i na platformach cyfrowych. Wyobraźmy sobie trzynastolatka, który chce zdobyć przedmiot w grze. Może kupić pakiet z losową zawartością, ale nie ma gwarancji, że znajdzie w nim to, czego szuka. Czy wie, ile naprawdę zapłaci, gdy cena jest podana w wirtualnych monetach? Czy rodzic może ustawić limit wydatków albo zatwierdzać zakupy? Na takich przykładach będziemy sprawdzać, jak instytucje rozpoznają ryzyko i oceniają skuteczność zabezpieczeń.
W kolejnych kontrolach NIK chce zbadać, jak skutecznie państwo przeciwdziała nielegalnemu hazardowi online.
Dzieciństwo bez przemocy – podświetlamy NIK na czerwono!
Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy wobec Dzieci obchodzony 19 listopada, został ustanowiony przez szwajcarską Fundację „Światowy Szczyt Kobiet” (Women's World Summit Foundation - WWSF). To okazja do dyskusji o działaniach służących skutecznemu i kompleksowemu przeciwdziałaniu przemocy, której ofiarami padają osoby małoletnie.
Tego dnia fasady budynków użyteczności publicznej, w tym Centrali NIK w Warszawie przy ulicy Filtrowej, po raz kolejny rozświetlają się na czerwono, aby wspólnie wyrazić sprzeciw wobec krzywdzenia dzieci.
Podświetlenie budynków 19 listopada jest zwieńczeniem ogólnopolskiej kampanii społecznej „Dzieciństwo bez Przemocy”, organizowanej przez ponad 20 organizacji pozarządowych, zrzeszonych w Krajowej Koalicji na rzecz Ochrony Dzieci.
Celem akcji jest zwrócenie uwagi na problem przemocy wobec dzieci oraz wyrażenie wsparcia dla ich bezpiecznego dzieciństwa. To wydarzenie stanowi symbol sprzeciwu wobec krzywdzenia najmłodszych i solidarności z ich prawem do ochrony.