Prezes NIK Marian Banaś – wypełniając konstytucyjny obowiązek – przedstawił 25 lipca 2025 roku na posiedzeniu plenarnym Sejmu RP Sprawozdanie z działalności NIK w 2024 roku. Zostało ono przyjęte przez Sejm 5 sierpnia b.r.
Najwyższa Izba Kontroli dostarcza Sejmowi RP i obywatelom wiarygodne informacje dotyczące funkcjonowania administracji rządowej i samorządowej, szczególnie w zakresie gospodarowania finansami publicznymi. Jest to możliwe dzięki zaangażowaniu ponad 1600 pracowników NIK, w tym blisko 1200 kontrolerów.
Opis grafiki
Efekty działalności NIK w 2024 roku
- Opracowanie Strategii:
- Strategia Najwyższej Izby Kontroli na lata 2021–2024
- Strategia działalności kontrolnej na lata 2022–2024
-
Realizacja kontroli:
- 320 realizowanych tematów kontroli
- 185 zrealizowanych tematów
- 1464 kontrole jednostkowe
- 1181 skontrolowanych podmiotów
- 65 kontroli innych organów kontroli, rewizji i inspekcji zleconych przez NIK lub udostępnionych wyników
- Współpraca z Sejmem RP:
- 2 kontrole na zlecenie Sejmu RP
- 104 dokumenty przedłożone Sejmowi RP
- 599 posiedzeń Komisji i Podkomisji Sejmowych z udziałem NIK
-
Efekty kontroli:
- ponad 18 mld zł finansowych rezultatów kontroli
- 5183 wnioski pokontrolne
- 90 wniosków de lege ferenda
-
Współpraca międzynarodowa:
- audytor zewnętrzny: Interpol, OECD
- organizator konferencji Yes to AI
- 4 kontrole równoległe
-
Komunikacja społeczna:
- 7577 rozpatrzonych skarg, wniosków oraz wniosków o przeprowadzenie kontroli
- 571 rozpatrzonych wniosków o udostępnienie informacji publicznej
- 26 zorganizowanych konferencji prasowych
-
Realizacja inicjatyw:
- projekt nowej ustawy o NIK
- projekt nowego statutu NIK
- seminaryjne posiedzenie Kolegium NIK
- 6 paneli ekspertów
- digitalizacja NIK
- Podręcznik kontrolera
- Potencjał kadrowy :
- 1625,25 – łączna liczba etatów
- 1179,65 – kontrolerzy
- Budżet NIK: 441,13 mln zł
- Pozytywny wynik przeprowadzonego w NIK audytu za lata 2020–2022
W 2024 roku NIK realizowała ogółem 320 kontroli, z czego zakończono 185. Po raz pierwszy w Sprawozdaniu, w celu zobrazowania pełnej i ciągłej aktywności kontrolnej NIK, zaprezentowano również dane odnoszące się do kontroli, które toczyły się jeszcze na koniec grudnia 2024 roku. Spośród 135 takich kontroli planowych i doraźnych, do dziś zakończono ponad 100.
W wyniku przeprowadzonych w 2024 roku kontroli Izba sformułowała ponad 5,1 tys. wniosków pokontrolnych, z czego 74% przyjęto do realizacji. Kontrolerzy weszli do 1181 podmiotów.
Opis grafiki
Kontrole jednostkowe zrealizowane w 2024 roku:
- liczba kontroli jednostkowych ogółem: 1464, w tym 1109 kontroli planowych (75,8%) i 355 kontroli doraźnych (24,2%)
- liczba podmiotów objętych kontrolą ogółem: 1181
- czas pracy wykorzystany na zadania kontrolne: kontrole planowe 80,4% i kontrole doraźne 19,6%
W 2024 roku Izba przedstawiła 90 wniosków de lege ferenda, z czego 63 dotyczyły propozycji zmian regulacji ustawowych. Prezes podkreślił rolę NIK w uchwaleniu ustawy z dnia 1 października 2024 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Jedną z podstaw przyjęcia tego aktu prawnego były ustalenia i wnioski z dwóch kontroli NIK, tj. Prawidłowości zapewnienia jednostkom samorządu terytorialnego finansowania zadań publicznych w latach 2019–2022 oraz Wsparcie finansowe samorządów przez państwo w okresie reform podatkowych i odbudowy gospodarki po epidemii COVID-19.
Finansowe rezultaty zakończonych w 2024 roku kontroli wyniosły ponad 18 mld zł. Największe nieprawidłowości finansowe – aż 4,3 mld zł – stanowiły kwoty wydatkowane niegospodarnie, niecelowo, nierzetelnie, a ponad 3 mld zł to kwoty wydatkowane z naruszeniem prawa.
Prezes odniósł się także do problemu rosnącej agresji fizycznej i słownej skierowanej wobec kontrolerów podczas wykonywania przez nich obowiązków służbowych. W 2024 roku, z ogólnej liczby 108 zawiadomień skierowanych do prokuratury, aż 11 dotyczyło utrudniania czynności kontrolnych, czyli przestępstwa określonego w art. 98 ustawy o NIK. We wszystkich tych sprawach wszczęto postępowania.
Niezwykle istotnym aspektem działalności NIK jest jej aktywność na arenie międzynarodowej. Prezes Marian Banaś podkreślił, że ten obszar buduje prestiż Polski na świecie. W 2024 roku NIK realizowała cztery międzynarodowe kontrole równoległe. Izba zakończyła ponadto audyt zewnętrzny OECD, który realizowała przez dwie kolejne kadencje od 2018 roku. Niewątpliwym sukcesem w minionym roku był ponowny wybór NIK na audytora zewnętrznego INTERPOL, również jak w przypadku OECD – na drugą kadencję.
Opis grafiki
Efekty współpracy NIK na arenie międzynarodowej w 2024 r.
- pozytywny wizerunek Polski
- wiodąca pozycja NIK w obszarze wzmacniania niezależnej kontroli
- implementacja standardów i wdrażanie dobrych praktyk kontroli na świecie
- lider międzynarodowych kontroli równoległych
- lider i inicjator kontroli równoległych
- audytor zewnętrzny Interpolu w latach 2022–2027
- zwiększanie możliwości zastosowania AI w kontrolach – organizator konferencji Yes to AI
- audytor zewnętrzny OECD w latach 2018–2024
- aktywny uczestnik przeglądów partnerskich
Sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2024 roku
