Potrzeba powołania Rzecznika Praw Zwierząt. Seminarium naukowe z udziałem NIK

Tematyka ochrony zwierząt jest jedną z najbardziej elektryzujących w obecnej kadencji Sejmu. Obecna na dzisiejszym seminarium wicemarszałek Sejmu Dorota Niedziela powołała specjalną komisję zajmującą się tą tematyką – podkreślił wiceminister Arkadiusz Myrcha otwierając spotkanie ekspertów. Wskazał, że dorobek Sejmu obecnej kadencji pokazuje, że jest wielkie zapotrzebowanie, by poprawiać dobrostan zwierząt.

Jesteśmy w toku procedowania kolejnych projektów, w tym obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt – mówił Myrcha. 

Projekt obywatelski (druk sejmowy nr 700) zakłada m.in. stworzenie rejestru hodowców zwierząt oraz zwierząt hodowlanych, aby można było ustalić ich rzeczywistego właściciela, a także obowiązkowe umowy o świadczeniu usług weterynaryjnych dla hodowców zwierząt.

Postulat powołania Biura Rzecznika Praw Zwierząt

Michał Hara z Departamentu Prawa Europejskiego Ministerstwa Sprawiedliwości zwrócił uwagę na potrzebę powołania Biura Rzecznika Praw Zwierząt: Mamy rzeczników zajmujących się różnymi kwestiami. Dlaczego nie powołać Rzecznika Praw Zwierząt? To nie musi być duży urząd. Nie chodzi przecież o dublowanie kompetencji Państwowej Inspekcji Weterynaryjnej czy innych instytucji. Chodzi o przekrojowe spojrzenie na system ochrony praw zwierząt i ewentualne podejmowanie działań w tym zakresie. 

Hara zwrócił uwagę na przepisy prawne dotyczące ochrony praw zwierząt. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt: Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Obowiązków dotyczących zwierząt, jak wskazał Hara, jest w przywołanej ustawie znacznie więcej.

Odpowiednie reakcje karne wobec sprawców przemocy

Prokurator Agnieszka Goździk z Prokuratury Krajowej, która monitoruje sprawy związane z ochroną zwierząt od 2016 roku, zwróciła uwagę na potrzebę spójności reakcji karnej w stosunku do sprawców przemocy wobec zwierząt. Mówiła o tym zagadnieniu, analizując rozbieżności między wnioskami prokuratorów a orzeczeniami sądów w sprawach o znęcanie się nad zwierzętami. W 2016 roku skierowaliśmy pisma do wszystkich prokuratur regionalnych z prośbą o przywiązywanie większej wagi do prowadzenia postępowań dotyczących ochrony praw zwierząt. Nasze uwagi dotyczyły prowadzenia postępowań. Zwróciliśmy również uwagę na koniczność prawidłowego formułowania wniosków dotyczących wymiaru kary – mówiła prokurator. 

Podkreśliła, że najbardziej dotkliwy dla sprawcy jest wyrok w postaci nawiązki, zakaz posiadania zwierząt i prowadzenia określonej działalności, szczególnie jeżeli mamy do czynienia z hodowcą czy sprzedawcą zwierząt. Brak takiego orzeczenia powoduje powtarzalność zachowań – oceniła prokurator Goździk. 

Prokurator Marek Rusin z Prokuratury Rejonowej w Świdnicy zwrócił uwagę na konieczność zaostrzenia kar za znęcanie się nad zwierzętami. Zaproponował karę od 6 miesięcy do 8 lat więzienia za znęcanie się ze szczególnym okrucieństwem.

Wśród rekomendacji seminaryjnych zwrócono uwagę również na:

  • konieczność edukowania w zakresie ochrony zwierząt organów ścigania,
  • edukacji i kształtowania świadomości społecznej,
  • ustanowienie NIK jako strony w kontrolach w schroniskach zwierząt,
  • postulat rejestracji umów sprzedaży zwierząt,
  • konieczność zabezpieczania zwierząt przez prokuraturę,
  • penalizację patostreamingu związanego ze zwierzętami,
  • niski poziom wiedzy i doświadczenia biegłych sądowych,
  • konieczność skuteczniejszej i bezwzględnej egzekucji kar poprzez zapewnienie lepszej koordynacji działań prokuratury,
  • audyt postępowań wobec schronisk,
  • certyfikację fundacji chroniących prawa zwierząt.

W seminarium uczestniczyli m.in. dr hab. Hanna Mamzer – UAM w Poznaniu, dr Agnieszka Gruszczyńska – Uniwersytet SWPS w Warszawie, dr Łukasz Rosiak – WSB Merito w Toruniu, dr Diana Dajnowicz-Piesiecka – Uniwersytet w Białymstoku, Andrzej Aleksandrowicz – dyrektor delegatury NIK w Zielonej Górze, mecenas Sara Balcerowicz. W dyskusji poruszono także kwestie dotyczące formy prowadzenia postępowania przygotowawczego, statystyk poświęconych znęcaNIU się nad zwierzętami przez dzieci oraz związku agresji wobec zwierząt i agresji interpersonalnej(...).

Źródło: gov.pl
Fot. Paweł Mazurek/MS

Informacje o artykule

Udostępniający:
Najwyższa Izba Kontroli
Data utworzenia:
11 lutego 2026 15:54
Data publikacji:
11 lutego 2026 15:54
Wprowadził/a:
Maciej Wróbel
Data ostatniej zmiany:
16 lutego 2026 12:54
Ostatnio zmieniał/a:
Maciej Wróbel
Uczestnicy seminarium o prawach zwierząt w Ministerstwie SprawiedliwościK Fot. Paweł Mazurek/MS

Przeczytaj treść ponownie