Prawo do nauki to więcej niż miejsce w szkolnej ławce. Uczeń musi mieć możliwość porozumienia się z nauczycielem, zrozumienia lekcji i zadawania pytań. W Międzynarodowym Dniu Praw Dziecka publikujemy specjalny newsletter NIK, w którym m.in. przypominamy ustalenia naszych kontroli. Pokazujemy, gdzie działanie instytucji wpływa na codzienne życie dziecka i jak bariery w komunikacji utrudniają korzystanie z prawa, które formalnie jest zagwarantowane.
„Mój dzień. Moje prawa. Moja przyszłość” - brzmi tegoroczne hasło UNICEF Polska. Obchodzony 20 listopada Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka to okazja, by spojrzeć na szkołę i inne instytucje z perspektywy najmłodszych: czy rozumieją przekazywane im informacje, mogą opowiedzieć o swoich potrzebach i uczestniczyć w podejmowaniu decyzji, które ich dotyczą?
Zespół Wielkopolskiej Delegatury NIK w Poznaniu pochylił się kompleksowo nad problematyką praw dzieci i opracował materiał pt. „Bezpieczeństwo, zdrowie, nauka. Jak instytucje chronią prawa dzieci? Od ochrony przed przemocą po dostęp do leczenia, edukacji i wsparcia finansowego - ustalenia wybranych kontroli NIK”. Zapraszamy do zeskanowania poniższego QR kodu i zapoznania się z przygotowanym newsletterem.
Wspólna klasa, bariery w komunikacji
Kontrola NIK obejmująca lata szkolne 2019/2020–2021/2022 wykazała, że system kształcenia nie odpowiadał na zróżnicowane potrzeby uczniów z niepełnosprawnością słuchu. Do potrzeb dzieci posługujących się językiem migowym nie dostosowano podstawy programowej, podręczników i części arkuszy egzaminacyjnych. W skontrolowanych placówkach część nauczycieli nie znała języka migowego lub posługiwała się nim na poziomie niewystarczającym do sprawnej komunikacji.
Dla ucznia oznacza to trudności nie tylko w przyswajaniu wiedzy, ale także w zadaniu pytania czy pokazaniu, co już potrafi. Dlatego równego dostępu do edukacji nie można sprowadzać do samej obecności w szkole.
NIK wnioskowała m.in. o określenie minimalnego poziomu kompetencji językowych nauczycieli pozwalającego na pracę z niesłyszącymi uczniami, udostępnienie podręczników przetłumaczonych na polski język migowy oraz dalsze dostosowanie zadań egzaminacyjnych.
Nie tylko mówić do dzieci - także ich słuchać
Wśród wniosków Izby znalazł się również postulat konsultowania zmian w kształceniu z niesłyszącymi uczniami. Ich doświadczenia pomagają rozpoznać bariery, których dorośli mogą nie dostrzegać.
To ważny wymiar praw dziecka. Konwencja gwarantuje najmłodszym możliwość wyrażania własnych poglądów w sprawach, które ich dotyczą. Wysłuchanie dziecka nie jest więc dodatkiem do organizowania jego edukacji, lecz częścią respektowania jego praw.
Prawa wymagają działania
Odpowiedzialność instytucji nie kończy się na szkole. NIK wskazuje na potrzebę zmian prawnych i organizacyjnych służących ochronie dzieci w internecie.
- Internet nie może pełnić roli bezkarnego „cyfrowego kaznodziei”, który zastępuje młodym ludziom bezpieczną szkołę, wsparcie psychologa i opiekę dorosłych. Potrzebujemy pilnych prawnych i organizacyjnych zmian - od realnej ochrony w sieci przed szkodliwymi treściami i przestępcami, po szybki dostęp do pomocy w świecie rzeczywistym. Dziecko musi wiedzieć, gdzie i u kogo znajdzie wsparcie, a instytucje - kto i za co odpowiada - mówi Mariusz Haładyj, prezes NIK.
Co wiesz o prawach dziecka?
Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka przypomina także o prostym obowiązku dorosłych: zanim zdecydujemy, czego dziecko potrzebuje, dajmy mu możliwość opowiedzenia o tym własnym głosem.
Zapraszamy do lektury naszego specjalnego newslettera i próbę odpowiedzi na 30 pytań w quizie wiedzy o prawach dzieci.
Wybrane kontrole NIK dotyczące dzieci w Polsce:
- https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-profilaktyce-zdrowotnej-dla-dzieci-i-mlodziezy-w-polsce
- https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/dps-nie-tylko-dla-dzieci-i-mlodziezy
- https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-wynikach-kontroli/ambulatoryjna-opieka-specjalistyczna-dla-dzieci
- https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/program-rozwoju-cyfrowego-rodzin-pracownikow-pgr
- https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-wynikach-kontroli/szczepienia-obowiazkowe
- https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-wynikach-kontroli/niewystarczajaca-pomoc-dzieciom
- https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/niewydolna-pomoc-psychologiczna-i-psychoterapeutyczna-dla-dzieci-i-mlodziezy
