Centralny Rejestr Umów – narzędzie jawności finansów publicznych

Jawność finansów publicznych nie ma charakteru autonomicznego. Stanowi bowiem element jawności życia publicznego, która jest pojęciem często używanym, najczęściej rozumianym intuicyjnie i rzadko szerzej opisywanym. Można również spotkać się z takim poglądem, że nie wiąże się z tym pojęciem zespół jakichkolwiek usystematyzowanych poglądów. Jest ona ujmowana przez naukę prawa administracyjnego i nauki pokrewne w częściowo odmienny sposób. Przyjmuje się, że jawność nie ma charakteru zasady konstytucyjnej. Celem powyższego wywodu nie jest szersza analiza tego pojęcia, a jedynie pokazanie związku między przepisami dotyczącymi Centralnego Rejestru Umów, a jawnością życia publicznego. Z tego względu zdecydowano się na przyjęcie jako punktu odniesienia wieloaspektowego schematu jawności. Składa się on z trzech skorelowanych ze sobą elementów: wzorca, stanu faktycznego oraz determinantów jawności. Zakłada on, że jawność jest jednocześnie wzorcem i stanem faktycznym. Na oba te elementy oddziałują determinanty jawności – normy, wartości i fakty. Jawność jako wzorzec obejmuje m.in. transparentność finansów publicznych, rozumianą jako możliwość pełnej dostępności wszelkich informacji związanych z majątkiem publicznym i wydatkowaniem środków publicznych. Ma on charakter względnie stały, ale podlega zmianom wraz ze zmianami w życiu społecznym, a także pozanormatywny i deskryptywny. Jawność jako stan faktyczny (kategoria faktyczna) podlega zaś stopniowaniu i powinna być oceniana w określonym miejscu i czasie.

ABSTRACT

Central Register of Contracts – A Tool of Public Finance Transparency

Transparency of public finance is not an autonomous concept. It rather makes part of broader public life transparency – a notion that is frequently used and usually understood intuitively, but hardly ever discussed in more detail. It is also argued that no systematic body of views is associated with this concept. In administrative law sciences and related disciplines, transparency is approached in a partly different manner. It is accepted that transparency does not make a constitutional principle. The objective of this article is not to provide a comprehensive analysis of the concept, but rather to demonstrate the relationship between the regulations governing the Central Register of Contracts (Polish: Centralny Rejestr Umów, CRU) and public life transparency. For this reason, a multidimensional model of transparency has been adopted as a point of reference. It consists of three interrelated elements: the model, the actual state and the determinants of transparency. It is assumed that transparency is simultaneously a model and an actual state. These two elements are influenced by transparency determinants – standards, values and facts. Transparency as a model comprises, among other things, public finance transparency – understood as a possibility to access all information related to public assets and public funds expenditure. It is relatively stable, but it changes together with changes in social life; it is also non-normative and descriptive by nature. Transparency as an actual state (a factual category) is in turn subject to grading and it should be assessed in a specific place and time.

Key words: Central Register of Contracts, CRU, public finance transparency, efficiency of public administration activities, privacy protection, state security