Wykorzystanie środków powiatowych i gminnych funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz gromadzenie i redystrybucja opłat wnoszonych za korzystanie ze środowiska
Jednostka kontrolująca: Delegatura NIK w Łodzi
Nr ewidencyjny: P/07/148/llo
Data publikacji: 2008-02-21 00:00
Dział tematyczny: środowisko
Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Łodzi przeprowadziła na terenie województwa łódzkiego kontrolę w wytypowanych jednostkach samorządu terytorialnego w zakresie wykorzystania środków powiatowych i gminnych funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, a w Urzędzie Marszałkowskim w Łodzi w zakresie gromadzenia i redystrybucji opłat wnoszonych przez podmioty korzystające ze środowiska. Kontrola ta została podjęta z inicjatywy własnej Izby, gdyż problematyka funkcjonowania powyższych funduszy nie była przedmiotem kontroli NIK, od czasu wprowadzenia w styczniu 1999 r. reformy administracyjnej kraju. Badaniami kontrolnymi objęto okres od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2006 r.
Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła działania Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi w zakresie gromadzenia i redystrybucji środków pochodzących z opłat wnoszonych przez podmioty korzystające ze środowiska. Ustalono bowiem, iż w latach 2004-2006 na wydzielony rachunek Urzędu Marszałkowskiego z tytułu omawianych opłat wpłynęło łącznie ok. 413 mln zł. Dokonana przez kontrolerów analiza części tych środków (19,5%) wykazała, że Urząd dokonał nieprawidłowo ich podziału na rzecz poszczególnych funduszy ochrony środowiska (NFOŚiGW, WFOŚiGW w Łodzi oraz funduszy powiatowych i gminnych). W rezultacie należne wpływy dla 9 funduszy zostały zaniżone o ok. 10,5 mln zł (w tym dla 6 gminnych, 2 powiatowych i WFOŚiGW), a dla 11 funduszy zawyżono je o ok. 15,8 mln zł (w tym dla NFOŚiGW o 8.151,7 tys. zł). Przyczyną tego była błędna weryfikacja i podział opłat niezgodnie z lokalizacją miejsc korzystania ze środowiska, a także powtórne naliczanie należności z wcześniej rozliczonych opłat.
Kwota zaległości z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska w analizowanym okresie kształtowała się corocznie na poziomie ok. 120 mln zł i w ocenie NIK, była zbyt wysoka, gdyż w stosunku do rocznych wpływów wynosiła ok. 80%. Istotny wpływ na stan tych zaległości miało m.in. niepodejmowanie przez Urząd na bieżąco działań windykacyjnych. Działania te były rozpoczynane z opóźnieniem sięgającym nawet do 4 lat od zaewidencjonowania stosownych należności. Ponadto, Urząd nie prowadził bieżącej analizy zaległości oraz nie dokonywał odpisów opłat nieściągalnych lub przedawnionych.
Pomimo tego, iż Urząd otrzymywał corocznie znaczne środki (w wysokości 10% wpływów od opłat niewniesionych przez podmioty i ustalonych w drodze decyzji przez marszałka), to jednak nie wykorzystywał ich w pełni (213,4 tys. zł), chociażby na zwiększenie zatrudnienia pracowników zajmujących się windykacją zaległości. Izba ustaliła także, iż w Urzędzie brak było nadzoru i wewnętrznej kontroli gromadzenia i dystrybucji opłat.
Stwierdzone w obecnej kontroli nieprawidłowości, pokrywają się w znacznej mierze z ustaleniami i ocenami dokonanymi przez NIK w trakcie kontroli Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi przeprowadzonej w 2000 r.
Natomiast spośród 14 skontrolowanych urzędów gmin i starostw, NIK pozytywnie oceniła działania 12 jednostek samorządowych, pomimo stwierdzonych nieprawidłowości i uchybień. Negatywnie oceniono jedynie działania Urzędu Miasta Zduńska Wola i Urzędu Miejskiego w Krośniewicach.
Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły m.in.: wydatkowania środków gminnych i powiatowych funduszy ochrony środowiska niezgodnie z przeznaczeniem, nierzetelnego prowadzenia ewidencji księgowej funduszy, a także niewłaściwego prowadzenia postępowań w sprawie wydawania zezwoleń na usuwanie drzew lub krzewów.
I tak, środki funduszy wykorzystywano m.in. do bieżących remontów dróg powiatowych. W Starostwie Powiatowym w Zgierzu wydatkowano na ten cel 157,9 tys. zł. Natomiast w Starostwie Powiatowym w Bełchatowie wyposażono za środki funduszu gospodarstwo pomocnicze w niezbędny sprzęt do budowy dróg o wartości 1.076 tys. zł. Sprzęt ten następnie przekazany został do Powiatowego Zarządu Dróg w Bełchatowie. Z kolei, w Urzędzie Miejskim w Krośniewicach niezgodnie z przeznaczeniem wydatkowano 1.341 tys. zł, w tym 1.331 tys. zł na opłacenie faktur MZGKiM w Krośniewicach za składowanie odpadów na składowisku w m. Franki przez podmioty, z którymi umowy zawarła gmina Krośniewice. Ponadto, środki gminnych funduszy wykorzystywano niezgodnie z prawem do bieżącego kredytowania budżetów gmin. I tak, w Urzędzie Miejskim w Krośniewicach w 2004 r. przekazano na ten cel 231 tys. zł, a w Urzędzie Miejskim w Pabianicach w latach 2004-2005 – 1.613,3 tys. zł.
Z ustaleń kontroli wynika, iż obszarem występowania istotnych nieprawidłowości było wydawanie przez gminy zezwoleń na usuwanie drzew lub krzewów. Stwierdzono w tym zakresie: nierzetelne prowadzenie rejestrów wpływu wniosków o wydanie zezwoleń (Urząd Miejski w Kamieńsku i Urząd Miasta Zduńska Wola) oraz nieprzestrzeganie w toku postępowań administracyjnych obowiązujących procedur. M.in. wydawano decyzje w oparciu o niekompletne wnioski (Urząd Miejski w Kamieńsku i Urząd Gminy w Kleszczowie), a także nie poprzedzano sprawdzeniem w terenie wiarygodności danych zawartych we wnioskach. Przykładowo w Urzędzie Miejskim w Krośniewicach brak było dokumentów potwierdzających przeprowadzanie takich wizji terenowych, mimo wydania 224 decyzji. W Urzędzie Miasta Zduńska Wola w 8 przypadkach przed wydaniem decyzji nie sporządzono protokołów z oględzin w terenie lub wizja taka była dokumentowana jedynie wydrukami zdjęć bez oznaczenia jakich obiektów one dotyczyły. Prezydent Zgierza z naruszeniem właściwości wydał w 2004 r. Miastu Zgierz decyzję zezwalającą na wycięcie 194 szt. drzew na terenach będących własnością miasta i nakazał sobie wnieść opłatę w kwocie 955,9 tys. zł. Tymczasem właściwym do wydania tej decyzji był starosta powiatu zgierskiego.
Izba uznała, iż stwierdzone w tym obszarze nieprawidłowości i uchybienia mogły sprzyjać występowaniu zjawisk korupcjogennych.
Lista podmiotów kontrolowanych:
-
Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Bełchatowie
ul. Czapliniecka 96 97-400 Bełchatów
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00 -
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Starostwo Powiatowe w Bełchatowie
ul. Pabianicka 17/19 97-400 Bełchatów
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Starostwo Powiatowe w Radomsku
ul.Leszka Czarnego 22 97-500 Radomsko
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Starostwo Powiatowe w Zgierzu
ul Sadowa 6A 95-100 Zgierz
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Gminy w Grabicy
97-306 Grabica
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Gminy w Kleszczowie
ul.Główna 47 97-410 Kleszczów
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Gminy w Ładzicach
ul. Wyzwolenia 36 97561 Ładzice
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego w Łodzi
Al. Piłsudskiego 8 90-051 Łódź
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Miasta w Zgierzu
Pl. Jana Pawła II 16 95-100 Zgierz
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Miasta Zduńska Wola
ul. S. Złotnickiego 12 98-220 Zduńska Wola
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Miasta Łodzi
ul. Piotrkowska 104 90-004 Łodź
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Miejski w Kamieńsku
ul.Wieluńska 50 97-360 Kamieńsk
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Miejski w Krośniewicach
ul. Poznańska 5 99-340 Krośniewice
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Miejski w Opocznie
ul. Staromiejska 6 26-300 Opoczno
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Miejski w Pabianicach
ul. Zamkowa 16 95-200 Pabianice
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
-
Urząd Miejski w Wieluniu
Pl. Kazimierza Wielkiego 1 98-300 Wieluń
-
Wystąpienie
Data publikacji : 2008-02-21 00:00
-
Warto zobaczyć na stronie nik.gov.pl
Aktualności
-
NIK na Europejskim Kongresie Gospodarczym: od kontroli do dialogu i deregulacji
29 kwietnia 2026 16:37 -
NIK Nocą (Muzeów)
28 kwietnia 2026 13:41 -
Badania profilaktyczne dzieci i młodzieży – znaczenie, wyzwania i rola poszczególnych instytucji
24 kwietnia 2026 18:14 -
Niewystarczająca opieka zdrowotna nad uczniami świętokrzyskich szkół
17 kwietnia 2026 09:35
Czy wiesz, że..
NIK w 2024 roku skontrolowała 1181 podmiotów.