Informacja o wynikach kontroli wydatków na promocję w przedsiębiorstwach państwowych i spółkach z udziałem Skarbu Państwa

Najwyższa Izba Kontroli zaplanowała i przeprowadziła w 29 podmiotach kontrolę wydatków na promocję w przedsiębiorstwach państwowych i spółkach z udziałem Skarbu Państwa (nr P/04/056). Kontrolą objęto ponadto Polską Żeglugę Morską, w związku z prowadzoną w mediach głośną kampanią przeciw Ministrowi Skarbu Państwa (kontrola nr I/04/011). Badaniami kontrolnymi objęto lata 2002-2004. Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła organy nadzorujące spółki i przedsiębiorstwa, w których Skarb Państwa posiada pozycję dominującą. Nie interesowały się one racjonalnością wydatków na promocję, co umacniało mechanizmy korupcjogenne, tzn. nadmierną dowolność w dysponowaniu środkami na promocję przez kierownictwa spółek i przedsiębiorstw państwowych. NIK przedstawiła wniosek o dokonanie przez właściwe organy państwowe analizy wydatków promocyjnych, zwłaszcza na sponsoring i darowizny. Oprócz niedostatecznego zakresu nadzoru nad działalnością promocyjną ww. podmiotów NIK stwierdziła brak lub niewystarczający stopień wewnętrznych regulacji tej działalności, co ułatwiało dokonywanie niecelowych wydatków. NIK oceniła negatywnie lekceważenie celów ekonomicznych w działalności promocyjnej. Kontrolowane podmioty jedynie w niewielkim zakresie prowadziły badania skuteczności i efektywności poniesionych w tej dziedzinie kosztów. Wśród prowadzonych przedsięwzięć promocyjnych NIK ujawniła natomiast działania skierowane na uzyskiwanie przez spółkę handlową wpływu na władze lokalne (KGHM Polska Miedź SA) oraz walkę dyrektora przedsiębiorstwa państwowego z Ministrem Skarbu Państwa o zachowanie stanowiska po ogłoszeniu decyzji o jego odwołaniu (PŻM). Nieprawidłowości ujawnione przez NIK dotyczyły również przyznawania darowizn. Często dokonywały ich podmioty o ujemnej rentowności. W jednym przypadku utworzono specjalnego pośrednika dla udzielania dalszych darowizn (Fundacja KGHM) i prowadzono niezarejestrowaną bazę wrażliwych danych osobowych. W sprawie tej bazy NIK skierowała zawiadomienie do prokuratury. Na darowizny przeznaczono w kontrolowanym okresie ponad 36 mln złotych. Kontrolowane podmioty dokonywały bardzo dużych zakupów alkoholu. Tylko w jednej spółce – KGHM – średnie, codzienne wydatki na napoje alkoholowe wynosiły 380 złotych. Ogółem skontrolowane podmioty wydały na alkohol ponad 680 tys. zł, najwięcej – poza KGHM – w Węglokoksie SA i Polskich Sieciach Elektroenergetycznych SA. Brak szczegółowej dokumentacji dotyczącej przekazywanych upominków uniemożliwiał sprawdzenie ich faktycznego wykorzystania i wywiązania się z obowiązków podatkowych. Kuriozalnym przypadkiem było tłumaczenie PŻM, że sporządzanie deklaracji podatkowych zostałoby odebrane jako szykanowanie pracowników. W związku z uchylaniem się od kontroli NIK skieruje do sądu grodzkiego wniosek o ukaranie członków kierownictwa KGHM.