Prawidłowość wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwoleń na budowę na terenie województwa mazowieckiego w okresie 2004–2006 (I kwartał)

Kontrola podjęta z inicjatywy własnej NIK przeprowadzona w 2006 r., objęła 14 gmin, 6 powiatów i Mazowiecki Urząd Wojewódzki (w zakresie objętym właściwością Urzędu w Warszawie. Celem kontroli było dokonanie oceny działalności organów administracji publicznej (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów i wojewody) w zakresie prawidłowości wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i decyzji o pozwoleniu na budowę na terenie województwa mazowieckiego. Kontrola miała również wykazać czy osiągnięty został cel usprawnienia procesów inwestycyjnych czemu miały służyć nowe przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak też zmiany wprowadzone do przepisów prawa budowlanego. Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła wydawanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzji o pozwoleniu na budowę na terenie województwa mazowieckiego w okresie 2004 – 2006 (I kwartał) ze względu na stwierdzone liczne nieprawidłowości w postępowaniach dotyczących wydawania tych decyzji, polegające na niezgodnym z przepisami prawa i nierzetelnym prowadzeniu tych postępowań. Stwierdzone nieprawidłowości polegały głównie na: 1. Prowadzeniu postępowań na podstawie niekompletnych lub niewłaściwie wypełnionych wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i decyzji o pozwoleniu na budowę. Nieprawidłowości stwierdzono w 10,3% zbadanych wniosków. 2. Nie powiadamianiu wszystkich stron o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i decyzji o pozwoleniu na budowę (w 7 na 21 skontrolowanych jednostek). Dotyczyło to 13,9% zbadanych postępowań. 3. Braku realizacji lub niewłaściwej realizacji przez gminy obowiązku uzyskania prawem wymaganych uzgodnień z innymi organami, przed wydaniem decyzji, co miało miejsce w 8 na 14 skontrolowanych urzędów gmin i dotyczyła 6,9% zbadanych postępowań. 4. Zatwierdzaniu w decyzji o pozwoleniu na budowę projektów budowlanych nie spełniających wymogów określonych w przepisach prawa. Na 354 zbadane projekty budowlane w 153 z nich (43,2%) stwierdzono nieprawidłowości polegające m.in. na braku właściwej numeracji stron, braku oprawy uniemożliwiającej dekompletację projektu, braku lub niewłaściwie sporządzonych stronach tytułowych. 5. Niedokumentowaniu lub nierzetelnym dokumentowaniu (w 15 na 21 objętych kontrolą jednostek) prawem przewidzianych czynności mających istotne znaczenie dla toku postępowania i rozstrzygnięć w wydawanych decyzjach. Nieprawidłowości w dokumentowaniu stwierdzono w 46,5% zbadanych postępowań. 6. Wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z uchybieniem terminów określonych w przepisach prawa. Dotyczyło to 56% zbadanych decyzji. 7. Rozpatrywaniu przez Wojewodę Mazowieckiego odwołań od zaskarżonych decyzji o pozwoleniu na budowę z naruszeniem ustawowych terminów. Nieterminowość stwierdzono w 55 na 70 zbadanych, tj. w 78,5% skontrolowanych odwołań. 8. Wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i o pozwoleniu na budowę z różnego rodzaju wadami i uchybieniami o charakterze formalnym. Nieprawidłowości tego rodzaju stwierdzono w 12,3% zbadanych decyzji. Nieprawidłowości te polegały m.in. na niewłaściwym oznaczaniu załączników do decyzji i przywoływaniu niewłaściwych podstaw prawnych. Ponadto stwierdzono, że skontrolowane jednostki niezgodnie z obowiązującymi przepisami prowadziły rejestry decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu powiatowym i gminnym oraz rejestry wniosków o pozwolenie na budowę i decyzji o pozwoleniu na budowę. Nieprawidłowości te stwierdzono w 46 na 139 zbadanych rejestrów, tj. w 33% zbadanych rejestrów. Ponadto niezgodnie z art. 57 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym kontrolowane gminy (12 na 14 zbadanych) nie przekazały Marszałkowi Województwa Mazowieckiego kopii wydanych decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Niezgodnie z przepisami realizowany był obowiązek przekazywania organom nadzoru budowlanego kopii ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym. W 4 na 8 zbadanych jednostek wydających pozwolenia na budowę stwierdzono przypadki braku realizacji tego obowiązku lub jego realizację ze znacznym opóźnieniem (w pojedynczych przypadkach opóźnienia te wynosiły: 281,636 i 707 dni). W 4 na 21 skontrolowanych jednostek stwierdzono występowanie sytuacji o jakiej mowa w art. 18 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, tj. wykonywanie przez pracowników samorządowych zajęć, które pozostawały w sprzeczności z ich obowiązkami albo mogły wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność. Występujący w takich przypadkach konflikt interesów jest uznawany za szczególnie niebezpieczny mechanizm korupcjogenny. Z ustaleń kontroli wynika, że wejście w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jak też zmiany wprowadzone do przepisów prawa budowlanego nie doprowadziły do uproszczenia procedur ani też do wyeliminowania przypadków nieuzasadnionego wydłużania przez organy administracji publicznej postępowania administracyjnego związanego z wydawaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Podstawowym warunkiem skrócenia czasu trwania postępowania prowadzącego do wydania pozwolenia na budowę jest uchwalenie przez gminę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W toku kontroli stwierdzono, że kontrolowane gminy w różnym stopniu były pokryte planami zagospodarowania przestrzennego (od 0,09 % powierzchni – gm. Baranów do 96,5% powierzchni - gm. Marki, przy czym na 14 badanych gmin w 12 z nich stopień pokrycia ww. planami nie przekraczał 50% powierzchni tych gmin). Dlatego też Najwyższa Izba Kontroli uznała za zasadne przedłożenie Radzie Ministrów przez Ministra Budownictwa projektu ustawy wprowadzającej obowiązek uchwalania przez gminy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dla terenów przewidzianych w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin pod zabudowę.