Informacja o wynikach kontroli organizacji i funkcjonowania opieki zdrowotnej nad uczniami

Najwyższa Izba Kontroli oceniła zapewnienie uczniom odpowiedniej opieki zdrowotnej w latach szkolnych 1995/1996 i 1996/1997. Z kontroli przeprowadzonej w 180 szkołach podstawowych i ponadpodstawowych od 1 kwietnia do 29 września 1997 r. wynika, iż w co piątej szkole brakowało pełnego wyposażenia w podstawowy sprzęt medyczny. W ponad połowie z 16 skontrolowanych województw średnia liczba zatrudnionych pielęgniarek szkolnych w stosunku do liczby uczniów była mniejsza od zalecanej przez Krajowy Zespół Specjalistyczny w dziedzinie Pediatrii i Medycyny Szkolnej (na jeden etat pielęgniarki -700 uczniów). W niektórych szkołach na jedną pielęgniarkę przypadało mniej niż 600 uczniów, w innych - dwu-lub trzykrotnie więcej. Co czwarta szkoła podstawowa nie posiadała gabinetu medycznego. Młodzież, która ukończyła 15 rok życia, a nie osiągnęła jeszcze pełnoletności, była, na ogół, odsyłana do poradni dla dorosłych. Przyczyną był niedobór kadr lekarskich, co jak wykazały badania Najwyższej Izby Kontroli w 1996 r. nie znajdowało potwierdzenia w stanie faktycznym. W razie konieczności hospitalizacji, młodzież w wieku 15-18 lat kierowano na oddziały szpitalne dla dorosłych, chociaż wykorzystanie wolnych miejsc na oddziałach dziecięcych wynosiło ok. 50 proc. Utrzymano wysoki poziom (90 proc.) wykonywanych w terminie szczepień ochronnych. Nie udało się natomiast upowszechnić zasady, aby w profilaktycznych badaniach lekarskich uczestniczyli także rodzice uczniów. Wymóg ten był, na ogół, spełniany w odniesieniu do dzieci w wieku 6 lat, jednak w miarę ich dorastania odsetek rodziców uczestniczących w badaniach wyraźnie spadał. Nadal niezadowalająca jest opieka stomatologiczna. W niektórych ZOZ-ach zmniejszyła się liczba gabinetów dentystycznych, a młodzież kierowana jest do poradni stomatologicznych, w których z reguły udzielana jest pomoc doraźna. Spośród szkół, które posiadały gabinety dentystyczne w co szóstej były one nieczynne, przeważnie z powodu braku lekarzy dentystów. Do niektórych poradni np. alergologicznych, diabetologicznych, neurologicznych lub kardiologicznych uczniowie czekali nawet kilka miesięcy zanim uzyskali poradę. Wśród nieprawidłowości i zaburzeń rozwoju dominowały u uczniów wady postawy, przeważnie uzasadniające potrzebę zorganizowania gimnastyki korekcyjnej. Gimnastyka ta prowadzona jest w ramach obowiązkowych zajęć pozalekcyjnych w odniesieniu do uczniów I-III klas szkół podstawowych, zakwalifikowanych do tej formy ćwiczeń. Na 106 szkół podstawowych w 33 w ogóle nie zorganizowano gimnastyki korekcyjnej, chociaż byli w nich uczniowie wymagający takich zajęć. W niektórych szkołach na gimnastykę korygującą wady postawy poświęcano tylko godzinę tygodniowo zamiast, zgodnie z zarządzeniem ministra edukacji narodowej, dwóch godzin. W ok. 80 proc. skontrolowanych szkół, w których organizowano posiłki korzystali z nich bezpłatnie uczniowie pochodzący z ubogich rodzin. Nie wszystkie szkoły były jednak zorientowane o liczbie uczniów wymagających takiej pomocy. W co czwartej placówce organizowanie posiłków napotykało na ograniczenia ze względu na niewystarczające środki finansowe. Z tych samych powodów nie udało się rozwinąć idei ?zielonych szkół?, gdyż rodzice i szkoły nie były w stanie sfinansować kosztów wyjazdów dzieci do miejscowości uznawanych za odpowiednie pod względem ekologicznym. Na 92 zbadane placówki jedynie 20 z nich zorganizowało ?zielone szkoły? Prawie w co drugiej szkole w części klas ławki, stoliki i krzesła nie były dostosowane do wzrostu uczniów. W co piątej placówce stwierdzono niewłaściwy stan urządzeń sanitarnych w toaletach, w co trzeciej - nieczynne były natryski w pomieszczeniach przy salach gimnastycznych. W dwunastu szkołach niezabezpieczone instalacje elektryczne, niekontrolowany dostęp uczniów do środków chemicznych, w tym trucizn, zagrażały zdrowiu i życiu młodzieży. Chcąc zapewnić uczniom odpowiednią opiekę zdrowotną należy, zdaniem NIK, m. in. utworzyć gabinety medyczne w szkołach ich pozbawionych, dokonywać okresowych analiz stanu badań dzieci i młodzieży, z uwzględnieniem efektywności opieki stomatologicznej. Niezbędne jest także zorganizowanie sieci terenowych poradni medycyny szkolnej z odpowiednią liczbą lekarzy.