5 listopada 2026 r. obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy i Nękaniu w Szkole, w tym Cyberprzemocy. W ramach jego obchodów pracownicy Wielkopolskiej Delegatury NIK przeprowadzili wyjątkową lekcję dla uczniów VII klasy w Szkole Podstawowej nr 75 im. Powstańców Wielkopolskich w Poznaniu. Celem było zwiększenie świadomości uczniów na temat przyczyn i skutków przemocy rówieśniczej oraz odpowiedzialności młodzieży za bezpieczeństwo swoje i innych.
Problem przemocy wobec dzieci i nastolatków dotyczy nie tylko tych zachowań ze strony dorosłych, ale również przemocy rówieśniczej, zarówno w formie fizycznej czy werbalnej agresji, jak i cyberprzemocy. Najwyższa Izba Kontroli często podejmuje tematy związane z bezpieczeństwem dzieci i młodzieży, skutecznością działań profilaktycznych oraz funkcjonowaniem instytucji odpowiedzialnych za przeciwdziałanie przemocy.
Podczas zajęć przeprowadzonych pod hasłem „WIDZĘ – REAGUJĘ – POMAGAM” uczniowie nie byli jedynie słuchaczami – aktywnie uczestniczyli w analizie sytuacji zaczerpniętych z realiów współczesnej szkoły i świata cyfrowego. Młodzież zastanawiała się, jak odróżnić konflikt od przemocy, jakie konsekwencje mogą mieć pozornie niewinne zachowania oraz w jaki sposób pomóc krzywdzonej osobie.
Rozmawiano o różnych formach przemocy – fizycznej, psychicznej, słownej i internetowej, a także o znaczeniu odpowiedzialności za własne zachowanie i reagowania na krzywdę innych. Podkreślono, że obojętność otoczenia może sprzyjać utrwalaniu krzywdzących zachowań, natomiast odpowiednia i bezpieczna reakcja może pomóc przerwać przemoc.
Eksperci NIK, dzieląc się wiedzą i doświadczeniem zdobytymi podczas prowadzonych kontroli, przybliżyli młodzieży problematykę przemocy w środowisku szkolnym oraz zagrożeń występujących w przestrzeni cyfrowej. Zwrócili uwagę na znaczenie profilaktyki, wczesnego rozpoznawania zagrożeń i skutecznej współpracy szkoły, rodziców oraz instytucji odpowiedzialnych za ochronę dzieci. Niezwykle cenny był tez głos samych uczniów i dyskusja z udziałem wszystkich uczestników spotkania.
Udział pracowników NIK w lekcji był również okazją do przybliżenia uczniom roli Izby jako organu badającego funkcjonowanie państwa i działań podejmowanych są przez urzędy i instytucje na rzecz ochrony dzieci i młodzieży oraz wyjaśnienia, jak ustalenia z kontroli służą zwiększaniu świadomości społecznej i kształtowaniu postaw sprzyjających bezpieczeństwu.
Spotkanie z uczniami pokazało, że doświadczenia wynikające z działalności kontrolnej NIK mogą stanowić wartościowy punkt wyjścia do rozmów z młodymi ludźmi o ich bezpieczeństwie i przysługujących im prawach. Najważniejszym przesłaniem spotkania było uświadomienie młodzieży, że przeciwdziałanie przemocy jest wspólną odpowiedzialnością i że nie trzeba być bezpośrednim uczestnikiem zdarzenia, aby mieć wpływ na jego przebieg. Zauważenie problemu, okazanie wsparcia osobie pokrzywdzonej czy poinformowanie zaufanego dorosłego mogą mieć ogromne znaczenie.
Bo szkoła bez przemocy to nie tylko miejsce, w którym nikt nikogo nie krzywdzi. To przede wszystkim miejsce, w którym nikt nie pozostaje obojętny na krzywdę drugiego człowieka.
Na zakończenie spotkania wszyscy uczniowie otrzymali pamiątkowe dyplomy, które będą przypominać im o trzech podstawowych zasadach:
- DOSTRZEGAJ ZAGROŻENIA
- REAGUJ NA PRZEMOC
- POMAGAJ OSOBOM POTRZEBUJĄCYM WSPARCIA
Przemoc rówieśnicza pozostaje jednym z najistotniejszych zagrożeń dla dzieci i młodzieży. Tematyka ta jest również przedmiotem zainteresowania NIK. W drugim kwartale 2027 r. zaprezentujemy wyniki kontroli dotyczącej przeciwdziałania przemocy rówieśniczej.
Więcej o kontrolach i działaniach NIK związanych z przeciwdziałaniem przemocy rówieśniczej:
- Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego: Zdrowie psychiczne dzieci - wspólna odpowiedzialność w cyfrowym i realnym świecie - Najwyższa Izba Kontroli
- Bezpieczeństwo dzieci nie może być przedmiotem doraźnych reakcji wyłącznie po kolejnych tragediach. Potrzebne są skuteczne rozwiązania systemowe - Najwyższa Izba Kontroli
- Międzynarodowy Dzień bez Przemocy: Stop przemocy rówieśniczej – czas na skuteczne działania - Najwyższa Izba Kontroli
- Wyniki kontroli dotyczącej ochrony dzieci i młodzieży przed treściami szkodliwymi, niebezpiecznymi i pornograficznymi w internecie
- Wnioski uczestników panelu NIK: Jak skuteczniej chronić dzieci i młodzież w internecie?
- Panel ekspertów Bezpieczne dziecko w świecie cyfrowym – systemowe rozwiązania, wspólna odpowiedzialność
„Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy i Nękaniu w Szkole, w tym Cyberprzemocy” to święto ustanowione przez UNESCO, przypominające o konieczności zapewnienia dzieciom i młodzieży bezpiecznego środowiska edukacyjnego, wolnego od przemocy fizycznej, psychicznej i cyfrowej. Tegoroczne obchody odbywały się pod hasłem „Every learner safe and well: From promise to practice” (ang. „Każdy uczeń bezpieczny i otoczony troską – od deklaracji do działania”).
