Duże zbiory danych, AI i otwarte źródła informacji

Audyt śledczy (dochodzeniowy) ma za zadanie przeciwdziałać różnym przejawom przestępczości gospodarczej, a w szczególności wykrywać oszustwa, korupcję oraz inne nadużycia i przestępstwa finansowe. W tym celu wykorzystuje się nie tylko metody stosowane w rewizji finansowej, lecz również kryminalistyczne. Metody rewizyjne nie zawsze są wystarczające, aby wykryć przestępstwa gospodarcze, które obejmują wszelkie czynności skierowane przeciwko prawidłowym zasadom funkcjonowania gospodarki. Są nimi zarówno drobne nadużycia, jak i działalność zorganizowanych grup przestępczych. Najczęściej chodzi o pranie pieniędzy, oszustwa księgowe, korupcję, zmowy przetargowe i cyberprzestępstwa. Audyt śledczy jest w największym stopniu nakierowany na wykrywanie nadużyć i oszustw. Zrozumienie istoty tych procederów ma ważne znaczenie dla odróżnienia tej formy audytu od innych sposobów dokonywania oceny funkcjonowania organizacji. W myśl art. 286 Kodeksu karnego oszustwo polega na działaniu sprawcy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadzającym inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Z kolei nadużycie zostało stypizowane w art. 296 k.k. Sprawcą jest ten, kto będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych uprawnień lub niedopełnienie obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową oraz działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W artykule zostały zaprezentowane najważniejsze cechy audytu śledczego. Na początku skupiono się na jego istocie, podstawowych cechach typowych nadużyć, głównych elementach analizy śledczej. W dalszych częściach zaprezentowano wybrane cechy oraz potencjalne i realne możliwości zastosowania dużych zbiorów danych i sztucznej inteligencji w audycie śledczym. Przedstawiono wybrane techniki pozyskiwania informacji ze źródeł otwartych i zastosowania tej strategii w działalności audytowej.

ABSTRACT

Big Data, AI and Open Data Sources – Tools Used in Forensic Audit

The purpose of forensic (investigation) audit is to counteract various types of economic crime, especially to identify fraud and corruption, as well as misappropriation and other financial crime. To this end, not only financial audit methods are used, but forensic ones as well, since financial audit methods do not always identify economic fraud, which comprises all activities against the rules of the economy. These include Dostęp NIK do tajemnic ustawowo chronionych – problemy interpretacyjne both misappropriation and activities of organised crime groups. Most common economic fraud types comprise money laundering, accounting fraud, corruption, bid rigging and cybercrime. Forensic audit is mainly focused on identification of misappropriation and fraud. An understanding of the nature of these processes is very important for distinguishing forensic audit from other ways of evaluation of an organisation’s functioning. In accordance with Article 286 of the Criminal Code, a fraud is activity aimed at obtaining material benefits by making another person mismanage their or other people’s property, or by making use of another person’s mistake, or their inability to properly understand their activities. While misappropriation is defined in Article 296 of the Criminal Code, and the perpetrator is a person that – on the basis of legal provisions, decisions by competent authorities, or an agreement to deal with assets of a natural or legal person, or of an organisational entity – deliberately acts to obtain material benefits by abusing their rights, or by neglecting their responsibilities. In their article, the authors present the most important features of forensic audit. At the beginning, they focus on several key issues, e.g. the nature of forensic audit, the basic features of misappropriation, and the main elements of forensic analysis. Later, they discuss selected features of big data, as well as their potential and actual application in forensic audit, next to potential use of artificial intelligence. Several techniques of obtaining information from open data sources and of using this strategy in auditing have been presented.

Key words: forensic audit, big data, AI, suspected fraud, economic fraud, data analysis