Zapewnianie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami – obowiązki podmiotów publicznych

W 1997 r. Sejm uchwalił Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych, w której stwierdził, że osoby z niepełnosprawnościami mają prawo do niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia oraz nie mogą podlegać dyskryminacji, co oznacza w szczególności prawo tych osób do dostępu do dóbr i usług umożliwiających pełne uczestnictwo w życiu społecznym, a także do życia w środowisku wolnym od barier funkcjonalnych. W prawie krajowym uregulowano to w przepisach ustawy z 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz ustawy z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Jednak jak wynika z badań Najwyższej Izby Kontroli oraz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, po upływie siedmiu lat od przyjęcia tych ustaw podmioty publiczne wciąż mają problemy z zapewnianiem dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Problemem badawczym artykułu jest identyfikacja oraz analiza przyczyn niepełnej realizacji obowiązków w zakresie zapewniania dostępności przez podmioty publiczne, ze szczególnym uwzględnieniem błędów w interpretacji przepisów prawa, niedoskonałości konstrukcji normatywnej obowiązujących regulacji, a także uwarunkowań organizacyjnych i praktycznych wpływających na sposób ich stosowania. Autorzy podejmują próbę dokonania pogłębionej analizy wybranych aspektów stosowania przepisów ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, wskazania najczęściej występujących nieprawidłowości w działalności podmiotów publicznych w tym obszarze, a także sformułowania wniosków de lege lata oraz postulatów de lege ferenda.

ABSTRACT

Ensuring Accessibility for Persons with Special Needs – Obligations of Public Entities

In 1997, the Polish Parliament adopted the Charter of the Rights of Persons with Disabilities, declaring that persons with disabilities are entitled to independent, self-reliant and active life, and they must not be subjected to discrimination. This includes, in particular, the right to access goods and services that allow for full participation in social life, as well as the right to live in an environment free from functional barriers. This was incorporated into the national law in the Act of 19 July 2019 on Ensuring Accessibility for Persons with Special Needs, and in the Act of 4 April 2019 on the Digital Accessibility of Websites and Mobile Applications of Public Entities. However, as transpires from the examinations by the Supreme Audit Office and the State Fund for the Rehabilitation of Persons with Disabilities, seven years after the adoption of these two acts, public entities still have problems with ensuring accessibility for persons with special needs. The article attempts to identify and analyse the causes of incomplete implementation of accessibility obligations by public entities, with particular emphasis on misinterpretations of legal provisions, shortcomings in the normative structure of applicable regulations, and organisational and practical factors affecting their application. The authors undertake an in-depth analysis of selected aspects of the implementation of the Accessibility Act and the Digital Accessibility Act, they identify the most common irregularities in the activities of public entities in this area, and they formulate both de lege lata conclusions and de lege ferenda proposals.

Key words: ensuring accessibility, persons with special needs, architectural accessibility, digital accessibility, information and communication accessibility