Realizacja obowiązku nauki przez młodzież w wieku 16–18 lat

Celem kontroli była ocena realizacji przez Ministra Edukacji Narodowej zadań wynikających z ustawy o systemie oświaty w zakresie spełniania obowiązku nauki przez młodzież w wieku 16–18 lat. Celem kontroli była również ocena prawidłowości wdrażania przez urzędy – projektów w ramach działania 2.2. pn. „Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne”, w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004-2006 (ZPORR) oraz przez Ochotnicze Hufce Pracy w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwoju Zasobów Ludzkich. Kontrolę przeprowadził Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego NIK w Ministerstwie, w Komendzie Głównej OHP oraz 3 komendach wojewódzkich OHP, a także w 5 urzędach (4 starostwach powiatowych i 1 urzędzie miasta w mieście na prawach powiatu). Kontrola miała charakter kontroli równoległej z kontrolą Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Rada Europejska, w kontekście strategii lizbońskiej z 2000 r., przyjęła, aby do 2010 r. w ramach programu integracji społecznej skoncentrować działania służące obniżeniu o połowę wskaźnika procentowego młodych ludzi przedwcześnie porzucających naukę. Najwyższa Izba Kontroli negatywnie ocenia realizację przez Ministra Edukacji Narodowej zadań ustawowych, dotyczących realizacji obowiązku nauki przez młodzież w wieku 16-18 lat. Negatywna ocena Ministra Edukacji Narodowej wynika ze stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących:

1) pominięcia problematyki spełniania obowiązku nauki w przyjmowanych corocznie podstawowych kierunkach polityki oświatowej państwa, 2) braku kompletnej i zgodnej ze stanem faktycznym bazy danych w zakresie liczby młodzieży realizującej obowiązek nauki, 3) niezrealizowania wniosku pokontrolnego sformułowanego po kontroli NIK przeprowadzonej w 2005 r. w sprawie nowelizacji ustawy o systemie oświaty związanej z kontrolą spełniania obowiązku nauki przez młodzież w wieku 16 18 lat.

NIK pozytywnie ocenia, pomimo stwierdzonych nieprawidłowości, realizację przez Komendę Główną OHP i skontrolowane komendy wojewódzkie OHP projektu w ramach SPO RZL, w zakresie umożliwiania spełniania obowiązku nauki przez młodzież w wieku 15 – 18 lat. Stwierdzone nieprawidłowości to:

1) nieprzestrzeganie zasad, określonych we wnioskach o dofinansowanie ze środków EFS i w umowach, dotyczących harmonogramu działań oraz weryfikacji wniosków o płatność, 2) brak prowadzenia, w Komendzie Głównej, wyodrębnionej ewidencji księgowej w zakresie zasad ewidencjonowania wydatków poniesionych na realizację projektu, 3) dokonywanie zakupów w drodze zamówienia publicznego z naruszeniem postanowień umów o dofinansowanie, a także z naruszeniem przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych.

NIK pozytywnie ocenia realizację, przez skontrolowane urzędy, projektów wspomagających spełnianie obowiązku nauki przez młodzież w wieku 16 – 18 lat poprzez udzielanie stypendiów dla młodzieży wiejskiej, w realizowanych w ramach działania 2.2. pn. „Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne”. W działaniach tych stwierdzono uchybienia polegające na opóźnieniach w podpisywaniu umów z IW oraz w wypłacie stypendiów wynikających z konieczności korygowania wniosków o dofinansowanie.