Informacja o wynikach kontroli działalności spółek radiofonii publicznej w zakresie gospodarowania majątkiem

Kontrolę przeprowadzono w Polskim Radiu SA z siedzibą w Warszawie oraz w 17 rozgłośniach regionalnych. Badania objęły okres od 1994 r. do końca I półrocza 1997. Ich celem była ocena gospodarowania przez spółki radiofonii publicznej majątkiem przejętym w wyniku likwidacji jednostki organizacyjnej ?Polskie Radio i Telewizja? oraz środkami pochodzącymi z opłat abonamentowych, dotacji budżetowych i ze świadczenia usług, w tym z działalności reklamowej. Badane były m.in. takie zagadnienia, jak organizacja spółek, wyniki finansowe ich działalności, realizacja zadań programowych, organizacja i finansowanie audycji własnych oraz zakupu audycji gotowych, a także działalność inwestycyjna i reklamowa. Z ustaleń kontroli wynika, że spółki radiofonii publicznej prawidłowo wypełniały swoje zadania w dziedzinie popierania twórczości artystycznej, literackiej, naukowej oraz działalności oświatowej. Funkcję kulturotwórczą w najszerszym zakresie pełniło Polskie Radio SA, w którego strukturze funkcjonowały 3 orkiestry symfoniczne, chór, Centrum Kultury Ludowej. Spółka ta współorganizowała również wiele imprez ważnych dla kultury narodowej. Jednak od września 1997 r. liczba programów ogólnopolskich nadawanych jednocześnie przez Polskie Radio SA zmniejszyła się z czterech do trzech, a czas emisji Programu II o profilu literacko-muzycznym i Programu IV o charakterze edukacyjnym został skrócony o połowę. Powodem tych zmian było wyłączenie nadajnika fal długich w Raszynie w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych i przeniesienie nadawania Programu I PR na częstotliwości wykorzystywane dotychczas przez programy II i IV. Mimo przywrócenia w styczniu 1998 r. emisji Programu I na falach długich, czas nadawania wymienionych programów pozostaje nadal ograniczony do 10 godzin na dobę, co powoduje zubożenie oferty programowej Polskiego Radia SA. W badanym okresie spółki radiofonii publicznej uzyskiwały dobre wyniki finansowe, ale osiągany zysk systematycznie malał, a możliwości płatnicze niektórych spółek znacznie się pogorszyły. W szczególnie trudnej sytuacji znalazło się Polskie Radio SA w Warszawie. W 1996 r. spółka utraciła płynność finansową. Zaczęła zaciągać coraz wyższe kredyty na bieżącą działalność, ponosząc koszty ich obsługi (odsetki, prowizje bankowe). W ocenie NIK taka sytuacja została spowodowana głównie prowadzeniem działalności inwestycyjnej na zbyt dużą skalę w stosunku do możliwości finansowych. Nakłady na inwestycje wzrosły bowiem z 9,6 mln zł w 1994 r. do 36,5 mln zł w 1996, co stanowiło odpowiednio 6,8% i 19,1% przychodów spółki. Mimo pogarszającej się sytuacji ekonomicznej, Zarząd Polskiego Radia SA nie podjął w odpowiednim czasie niezbędnych działań naprawczych. Na pogorszenie kondycji finansowej kontrolowanych jednostek wpływ miał także wzrost kosztów reklamy publicznej, zaniechanie lub nieterminowe egzekwowanie należności od kontrahentów, opóźnienia w wystawianiu faktur za świadczone usługi. W 7 spółkach radiowych przekraczano limity wydatków na reprezentację. Zwiększyło to obciążenie podatkowe tych spółek łącznie o 220 tys. zł. Podstawową przyczyną przekroczeń były wysokie koszty obchodów jubileuszowych 70-lecia Polskiego Radia (651,8 tys. zł) oraz wzrost innych wydatków, w tym również takich, których celowość budzić może wątpliwości. Np. w Radiu Gdańsk SA w 1995 r. limit kosztów reprezentacji i tzw. reklamy niepublicznej (głównie usług gastronomicznych, hotelowych, zakupu upominków, alkoholu) przekroczono ponad trzykrotnie, zaś w Radiu Katowice SA w latach 1994-1996 analogiczne wydatki wzrosły z 22 tys. zł do 73,3 tys. zł; m.in. zarząd spółki ufundował członkom rady nadzorczej upominki w postaci zegarków i toreb oraz finansował koszty konsumpcji w restauracjach. W co trzeciej spośród kontrolowanych spółek stwierdzono nieprawidłowości w ewidencjonowaniu i dokumentowaniu działalności reklamowej. Brakowało m.in. rejestrów przedmiotów otrzymanych od sponsorów z przeznaczeniem na nagrody, pokwitowań nagród wydanych radiosłuchaczom, a także rejestrów faktur dotyczących działalności reklamowej spółek. Kontrola wykazała również świadczenie przez spółki radiowe usług reklamowych bez zawarcia stosownych umów oraz nieprawidłowości w zakresie działalności inwestycyjnej i spraw organizacyjnych. Ustalenia kontroli wskazują m.in. na konieczność podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej spółek, zwiększenia przychodów ze źródeł pozaabonamentowych, wyegzekwowania zaległych należności, ograniczenia kosztów reprezentacji i reklamy niepublicznej, pełnego ewidencjonowania i dokumentowania działalności reklamowej, a także realnego planowania, prawidłowej realizacji i rozliczania prac remontowych i budowlanych.