Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania policyjnych systemów informatycznych

Kontrola NIK wykazała, iż policyjne systemy informatyczne nie dość skutecznie wspomagają działania Policji na rzecz bezpieczeństwa publicznego. Zbadano i oceniono funkcjonowanie tych systemów w latach 1999 – I półrocze 2001r. Należy jednak przypomnieć, iż badano je także, choć w ograniczonym stopniu, podczas wcześniejszych kontroli dotyczących Reagowania policji na zgłoszenia o przestępstwach i zaginięciach osób (1999 r.) oraz Funkcjonowania służb dzielnicowych (2000 r.). Badaniami objęto Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Komendę Główną Policji, trzy komendy wojewódzkie, cztery miejskie i pięć powiatowych. O wyborze poszczególnych jednostek decydował przede wszystkim stopień ich wyposażenia w sprzęt informatyczny. Wybrano spośród komend najlepiej, średnio i najsłabiej wyposażonych, by osiągnąć walor reprezentatywności. W policji funkcjonuje obecnie Zintegrowany System Informacyjny Policji (ZSIP). Posiada on trzy opcje: 1) WPROWADZENIE ( zasilanie bazy danych nowymi informacjami); 2) SPRAWDZENIE ( korzystanie z zgromadzonych danych o osobach, zdarzeniach, pojazdach, dokumentach oraz rzeczach); 3) ANALIZY (wyszukiwanie w bazie danych i typowanie osób lub zdarzeń). Kontrola wykazała, iż ZSIP oraz pozostałe autonomiczne systemy informatyczne Policji słabo ze sobą współdziałają, a zatem nie stanowią dla niej oczekiwanego wsparcia. Inspektorzy stwierdzili zbytnie rozproszenie baz danych, których zawartość stale wzrastała, co wpływało na ich pogłębiającą się niewydolność. ZISP był przestarzały i nie odpowiadał rozwiązaniom zastosowanym w krajach Unii Europejskiej. Stan techniczny jego wielu urządzeń oceniono jako zły, zaś dokumentację techniczną jako fragmentaryczną i nieaktualną. Liczne w niej braki nie pozwoliły na odtworzenie przyczyn i okoliczności podejmowania wielu decyzji istotnych dla funkcjonowania systemu. Najważniejsze ustalenia kontroli * W latach objętych kontrolą wprowadzono do bazy ZISP ponad 4,35 mln. informacji. Inspektorzy wykryli w 8 z 14 zbadanych jednostek różnego rodzaju nierzetelności i uchybienia w wypełnianiu druków Pkr służących do rejestrowania informacji o osobach i zdarzeniach. Brakowało w nich na przykład opisu zdarzenia, jego daty lub kwalifikacji prawnej; czasami pieczęci i podpisu przełożonego. * Stwierdzono opóźnienia we wprowadzaniu danych wynoszące od 9 do 95 dni. * W niektórych kontrolowanych jednostkach wystąpiły trudności z nawiązywaniem łączności radiowej, co oczywiście uniemożliwiało dokonanie sprawdzania osób lub pojazdów. Kontrola wykazała, iż opcja ANALIZY w procesie ustalania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa była wykorzystywana w bardzo ograniczonym zakresie ( np. w latach 1999 i 2000 wskaźnik ten wyniósł 0,05%, zaś w I półroczu 2001 r. 0,03%). * Inspektorzy odnotowali, iż ogólna liczba stanowisk dostępu do bazy danych wynosiła 11.537. Jednak 243 komisariaty nie posiadały stanowisk dostępu do ZSIP ze względu na brak odpowiedniej infrastruktury.Niezależnie od tego stwierdzono przypadki ograniczonej przepustowości łączy systemu oraz brak urządzeń szyfrujących, co wykluczało transmisję informacji niejawnych. * Inspektorzy NIK zbadali funkcjonowanie Policyjnego Systemu Statystyki Przestępczości TEMIDA; opiera się on na aktualizowanych co miesiąc wojewódzkich bazach danych, skąd informacje przekazywane są również raz w miesiącu do Komendy Głównej. Dane źródłowe wprowadzano do systemu z wypełnianych ręcznie formularzy statystycznej rejestracji przestępczości. Kontrola wykazała przypadki nierzetelnego ich wypełniania w rzeszowskiej Komendzie Wojewódzkiej, w łańcuckiej Komendzie Miejskiej oraz jarosławskiej Komendzie Powiatowej. * Zbadano problem ochrony policyjnych systemów informatycznych i stwierdzono taki jej poziom, który nie gwarantuje pełnego bezpieczeństwa baz danych, bo ogranicza się głównie do zabezpieczenia fizycznego pomieszczeń, gdzie zlokalizowano urządzenia informatyczne. Należy jednak zaznaczyć, iż w badanym okresie nie stwierdzono przypadków dostępu do baz osób niepowołanych. * Z pozytywną oceną Izby spotkała się decyzja o wdrożeniu Krajowego Systemu Informacyjnego Policji (KSIP), który zastąpi przestarzały i mało wydolny ZSIP. Stwierdzono jednak pewne opóźnienia w pracach wdrożeniowych spowodowane brakiem środków finansowych. Starania idą jednak w tym kierunku, by wszystkim komisariatom zapewnić dostęp do systemów informatycznych. Także z powodu braku pieniędzy nie udało się zbudować w dużych miastach Systemów Wspomagania Dowodzenia Policji (SWDP) mających współdziałać z KSIP. * Skontrolowano 31(z ogólnej liczby 140) postępowań o udzielanie zamówień publicznych o największej wartości. Kontrolerzy nie stwierdzili nieprawidłowości. Zwrócono jednak uwagę, iż tylko w sześciu przypadkach zastosowano podstawowy tryb udzielania zamówień publicznych, t. j. przetarg nieograniczony. Ponadto Inspektorat Komendanta Głównego Policji ustalił, iż Biuro Łączności i Informatyki Komendy Głównej, realizując procedury przetargowe, nie zawsze zdobywało konieczną wiedzę o oferentach usług informatycznych. * Kontrola wykazała, iż Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w znikomym stopniu koordynowało, nadzorowało i kontrolowało przedsięwzięcia związane z wdrażaniem KSIP, co Izba oceniła krytycznie. NIK oceniła założenia KSIP jako celowe i mogące przyczynić się do poprawy pracy Policji. Niezbędne jest jednak jego rzetelne i gospodarne wdrożenie, by w 2004 r., osiągnąć zamierzone cele przy optymalnym wykorzystaniu środków budżetowych. Dlatego też zwrócono się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Komendanta Głównego Policji o objęcie szczególnym nadzorem procesu wdrażania Systemu.