Wypełnianie obowiązku utrzymywania urządzeń melioracji podstawowych w latach 2002-2004 w woj. warmińsko-mazurskim

W 2005 r. Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła z własnej inicjatywy kontrolę w urzędzie marszałkowskim oraz 4 jednostkach organizacyjnych samorządu województwa warmińsko-mazurskiego. Jej podstawowym celem było ustalenie faktycznych potrzeb rzeczowych i finansowych w zakresie utrzymywania istniejących urządzeń melioracji wodnych podstawowych. Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie, ale ze wskazaniem na występujące nieprawidłowości oceniła całokształt działań podjętych przez Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego i kierowników jednostek budżetowych samorządu tego województwa dotyczących prowadzenia ewidencji, programowania, planowania oraz nadzorowania utrzymywania urządzeń melioracji wodnych podstawowych w celu zachowania ich funkcji. Obowiązki w tym zakresie określa ustawa Prawo wodne. Rzetelnie określano rozmiary rzeczowe prac związanych z bieżącym utrzymywaniem rzek i urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz wysokość środków finansowych niezbędnych do ich wykonania. W latach 2002-2004, na eksploatację, konserwację i remonty urządzeń melioracyjnych województwo warmińsko-mazurskie otrzymało z budżetu państwa 21.858,0 tys. zł, co pokrywało ustalone potrzeby w ok. 36%. Środki te kontrolowane zarządy melioracji i urządzeń wodnych wydatkowały gospodarnie, wykorzystując je w całości oraz zgodnie z przeznaczeniem. Ich wysokość umożliwiła jednak wykonanie w pełnym zakresie tylko zadań, dotyczących utrzymania stacji pomp w stałej gotowości eksploatacyjno-technicznej. Szczupłe środki finansowe ograniczyły natomiast wykonywanie podstawowych zabiegów konserwacyjnych na rzekach, kanałach i wałach przeciwpowodziowych, co spowodowało, że część podstawowych urządzeń melioracji wodnych wymaga już ich odbudowy lub modernizacji w ramach inwestycji. Istotną pomoc finansową stanowiły dotacje z budżetu państwa w kwocie 40.079,0 tys. zł otrzymane w latach 2002-2004 na usuwanie skutków powodzi na Żuławach, tj. na odbudowę, modernizację i remonty uszkodzonych podstawowych urządzeń melioracji wodnych. Ujawnione przez kontrolę przypadki nieprawidłowości i uchybień, polegały zwłaszcza na: • Braku książek obiektów dla 4 budowli hydrotechnicznych, spośród 65 skontrolowanych, a także niedokonywaniu w 23 książkach wszystkich zapisów, wymaganych rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie książki obiektu budowlanego. • Przekroczeniu przez skontrolowane gospodarstwa pomocnicze zarządów melioracji i urządzeń wodnych wydatków określonych w swoich planach finansowych o 1.617,2 tys. zł, tj. o 9,4%. Było to niezgodne z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, a także stanowiło naruszenie dyscypliny finansów publicznych. • Niskiej częstotliwości kontroli w zarządach melioracji i urządzeń wodnych. W latach 2002-2003 Biuro Kontroli i Audytu Wewnętrznego w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Warmińsko-Mazurskiego w ogóle nie kontrolowało tych jednostek, co oznacza, że w okresie tym funkcjonowały one poza kontrolą instytucjonalną Urzędu. Ustalenia kontroli w znacznej mierze pokrywały się z wynikami wcześniejszych kontroli NIK, wskazującymi na wieloletnie ograniczenie wykonywania podstawowych zabiegów konserwacyjnych oraz stopniową degradację urządzeń melioracji wodnych podstawowych. W rezultacie coraz gorszy stan techniczny tych urządzeń wymagać będzie na ich odbudowę i modernizację coraz większych nakładów z budżetu państwa. Powoduje to również, w razie wystąpienia powodzi w woj. warmińsko-mazurskim, podwyższone ryzyko powstania poważnych, trudnych do oszacowania, zniszczeń i strat.