Prywatyzacja Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego S.A.

NIK pozytywnie oceniła przygotowanie i przeprowadzenie prywatyzacji Banku. Stwierdzono przestrzeganie regulacji prawnych, a zakres i sposób zbycia akcji był zgodny z upoważnieniem udzielonym przez Radę Ministrów. Izba jednak negatywnie oceniła realizację podstawowego celu prywatyzacji – maksymalizacji przychodów ze sprzedaży akcji. Minister SP mógł określić wyższą górną granicę wartości przedziału cenowego akcji w ofercie publicznej. Należy zwrócić uwagę, że natychmiastowe zbycie dodatkowej puli akcji Banku wykluczyło możliwość uzyskania wyższej ceny w okresie późniejszym. Kontrolę Izba przeprowadziła z inicjatywy własnej w okresie 10.06 - 10.10.2005 roku. Zbadano Ministerstwo SP oraz PKO BP S.A. za okres od 01.09.04 do 30.10.05 roku. Celem badania była ocena prawidłowości przygotowania i przeprowadzenia prywatyzacji - w szczególności: 1) przestrzegania przypisów oraz zapewnienia konkurencyjności w procesie wyboru doradcy prywatyzacyjnego; 2) wykonania przez doradcę umów zawartych z resortem SP; 3) prawidłowości sprzedaży akcji w ofercie publicznej, podziału puli tych akcji dla inwestorów indywidualnych oraz instytucjonalnych; 4) określenia ceny sprzedaży akcji w poszczególnych transzach; 5) legalności, gospodarności, rzetelności i celowości uzyskania przychodów i rozliczenia kosztów prywatyzacji poniesionych przez resort i Bank. Wniosek na prywatyzację Banku w ofercie publicznej przedłożył Radzie Ministrów i uzyskał jej zgodę Minister Skarbu Państwa. Po prywatyzacji firmy SP zachował większościowy pakiet jej akcji, a dzięki temu kontrolę nad nią. Najważniejsze ustalenia kontroli • Wybór doradcy prywatyzacyjnego Ministra SP został przeprowadzony zgodnie z przepisami ustawy o zamówieniach publicznych i spotkał się z pozytywną oceną Izby; także sposób działania doradcy – rzetelność i terminowość sporządzonych opracowań oraz współpraca z prywatyzowaną jednostką – nie budzą zastrzeżeń. • Minister SP nie wykorzystał możliwości określenia wyższej górnej wartości przedziału cenowego akcji Banku w ofercie publicznej. Biorąc pod uwagę bardzo duży na nie popyt, można było określić wyższą (niż 20,5 zł) ich cenę jednostkową. Na możliwość określenia wyższego przedziału cenowego wskazywały lepsze od planowanych wyniki finansowe Banku w II i III kwartałach 2004 r. Firma posiadała b. dobrą pozycję rynkową, rozpoznawalną markę i rosnące wskaźniki giełdowe. W opinii Izby nie zostało zrealizowane założenie maksymalizacji przychodów SP, co było celem nadrzędnym prywatyzacji jednostki. • Rada Ministrów w dniu 2 listopada 2004 podjęła decyzję o zwiększeniu o 85 mln liczby akcji dla inwestorów indywidualnych, co Izba ocenia negatywnie, ponieważ: 1) nie zmieniło to znacząco relacji popytu i podaży; 2) pulę dla inwestorów indywidualnych można było zwiększyć przesuwając część akcji z transz inwestorów instytucjonalnych; 3) wyeliminowana została możliwość sprzedaży tych akcji po wyższej cenie w późniejszym okresie; • SP uzyskał przychody z akcji w wysokości 7.600,8 mln zł. Koszty prywatyzacji wyniosły prawie 70 mln zł; Na wniosek Izby, po przeprowadzonej w 2001 roku kontroli stanu przygotowań do prywatyzacji Banku, dokonano nowelizacji ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji, w wyniku której zaistniała możliwość ograniczenia ( w uzasadnionych przypadkach) liczby akcji udostępnianych nieodpłatnie uprawnionym pracownikom prywatyzowanych firm. W przypadku Banku jego pracownicy uzyskali prawo do bezpłatnego nabycia 10,5% zamiast 15% akcji z kapitału akcyjnego spółki. W rezultacie zwiększyła ona swoje przychody o kwotę 886,5 mln. Izba skierowała do Ministra SP m.in. wniosek: - o jeszcze wnikliwsze analizowanie w procesie przekształceń warunków rynkowych i sytuacji prywatyzowanych podmiotów. Izba zwróciła też uwagę na opóźnienia w budowie Zintegrowanego Systemu Informatycznego i potrzebę ich nadrobienia. Opracował na podstawie Informacji: Wiesław Łuka