Informacja o wynikach kontroli realizacji zadań w zakresie prewencji i rehabilitacji leczniczej przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – zdaniem NIK – właściwie realizowała zadania w zakresie zapobiegania wypadkom przy pracy rolniczej i udzielaniu pomocy ubezpieczonym w korzystaniu z różnych form rehabilitacji. Ta ogólna pozytywna ocena wynika z : - terminowego prowadzenia postępowania powypadkowego i działań na rzecz poprawy terminowości zgłaszania wypadków przez rolników. W okresie objętym kontrolą tj. 01.01.1996 – 30.06.1998 r., rolnicy zgłosili 142,2 tys. wypadków Nadal występująca dość duża ilość wniosków zgłaszanych po terminie 60 dni wynika z lekceważenia przez rolników obowiązku natychmiastowego zgłaszania zdarzeń oraz z ich niewiedzy; - wywiązywania się z obowiązku upowszechniania wśród rolników wiedzy o zagrożeniach wypadkami. Obok szkoleń, którymi w badanym okresie objęto112 tys. rolników (tj. średniorocznie ok. 4% ubezpieczonych), rozwijano różne inne formy – audycje radiowo-telewizyjne, publikacje w prasie centralnej i lokalnej oraz w biuletynach gminnych, konkursy, olimpiady wiedzy itp.; - starań KRUS o produkcję i dystrybucję bezpiecznych środków stosowanych w rolnictwie, dążąc do wyeliminowania z produkcji wad konstrukcyjnych powodujących wypadki. W tym celu dokonywano analizy zależności pomiędzy przyczynami wypadków a rozwiązaniami konstrukcyjnymi używanych maszyn i urządzeń. Ponadto KRUS występowała do producentów wadliwych urządzeń o zwrot świadczeń powypadkowych; - działania w zakresie pomocy ubezpieczonym i osobom uprawnionym do świadczeń z ubezpieczenia wykazującym długotrwałą niezdolność do pracy albo zagrożonym taką niezdolnością w korzystaniu z różnych form rehabilitacji. W okresie objętym kontrolą 64,4 tys. rolników złożyło wnioski o świadczenia rehabilitacyjne, z tego zakwalifikowano na rehabilitację 47,1 tys. – z powodu braku środków skierowano na rehabilitację 32 tys. osób. W jej wyniku ok. 20 tys. osób uzyskało poprawę, bądź znaczną poprawę stanu zdrowia. W trakcie kontroli stwierdzono jednak następujące nieprawidłowości: - nieprzestrzeganie procedur przewidzianych w ustawie o zamówieniach publicznych. Bez zastosowania procedur zakupiono świadczenia rehabilitacyjne w sanatoriach należących do innych dysponentów i zorganizowano 6 turnusów rehabilitacyjnych dla dzieci, a także zawarto umowy ze spółką Pulse Signal Therapy PST Polska; - z naruszeniem ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, bez przeprowadzenia konkursu ofert, dokonano w 1998 r zakupu świadczeń rehabilitacyjnych dla ubezpieczonych. Wartość zakupionych w ten sposób, tj. z naruszeniem ustawy, świadczeń wyniosła prawie 751 tys. zł; - przed zarejestrowaniem w rejestrze zakładów opieki zdrowotnej, a więc nielegalnie, rozpoczęły działalność utworzone przez prezesa KRUS: 5 centrów rehabilitacji, 1 ośrodek szkoleniowo-rehabilitacyjny, 1 ośrodek wypoczynkowo-rehabilitacyjny. Opóźnienie w rejestracji wynosiło od kilku miesięcy do 3 lat; - zainstalowanie i użytkowanie w centrach i ośrodkach rehabilitacyjnych sprzętu medycznego bez atestów; brak działań w zakresie przyuczenia do innego zawodu lub przekwalifikowania ubezpieczonych rolników niezdolnych do pracy w gospodarstwie rolnym; - nieuzasadnione koszty w wysokości 216 tys. zł poniesione z tytułu skorzystania z odpłatnego pośrednictwa Fundacji “Sanatoria Kardiologiczne dla Rolników” przy zakupie świadczeń rehabilitacyjnych dla rolników i blisko 43 tys. zł. przy organizacji turnusów rehabilitacyjnych dla dzieci; - zapłacenie z funduszu prewencji i rehabilitacji kosztów hospitalizacji w Szpitalu Specjalistycznym im. J. Dietla w Krakowie pacjentów nie kierowanych przez swoje jednostki organizacyjne. Zapłata ta była nielegalna i nastąpiła wbrew postanowieniom umowy zawartej ze szpitalem. Uszczuplenie środków funduszu prewencji z tego powodu wyniosło blisko 404 tys. zł.; - nieprawidłowe wydatki w wysokości około 3.500 tys. zł. poniesione na zakup świadczeń bez zastosowania przepisów ustawy o zamówieniach publicznych i na zakup świadczeń z naruszeniem przepisów ustawy o zakładach opieki zdrowotnej; - rozpoczęcie dopiero w 1998r. porównań nakładów na rehabilitację z korzyściami finansowymi z tego tytułu. Przy wyliczaniu korzyści nie uwzględniono jednak kosztów rehabilitacji osób skierowanych ze wskazań restytucyjnych, które stanowiły znaczny odsetek rehabilitowanych. Zdaniem NIK niesłusznie założono też, że wszystkie osoby poddane rehabilitacji ze wskazań profilaktycznych otrzymałyby renty, gdyby ich nie skierowano na rehabilitację; - zaniżenie faktycznych kosztów rehabilitacji w ośrodku w Teresinie poprzez pokrywanie kosztów metody PST z funduszu prewencji bezpośrednio przez Centralę Kasy i nie wliczanie ich do kosztu osobodnia w tym ośrodku; - niektóre oddziały regionalne nie wywiązały się z obowiązku opracowania programów przeciwdziałania wypadkom przy pracy rolniczej i rolniczym chorobom zawodowym. W wyniku kontroli NIK skierowała pod adresem KRUS wnioski mające doprowadzić do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Ustalenia kontroli wskazują ponadto na potrzebę następujących działań legislacyjnych: - wydanie przez ministra RiGŻ rozporządzenia regulującego zasady i tryb kwalifikowania i kierowania na rehabilitację leczniczą oraz zasady zwrotu ubezpieczonym kosztów przejazdu na rehabilitację; - wydanie aktu prawnego o charakterze powszechnie obowiązującym regulującego zasady i tryb postępowania przy rejestracji wypadków i przy rozpatrywaniu wniosków o jednorazowe odszkodowanie, gdyż zagadnienia te nie powinny być nadal regulowane zarządzeniem Prezesa Kasy; - wydanie rozporządzenia przez ministra RiGŻ określającego szczegółowe zasady prowadzenia gospodarki finansowej Kasy, gdyż obecne zarządzenie nie spełnia wymogu art.93 ust.2 Konstytucji; - nowelizacja ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.