Informacja o wynikach kontroli realizacji opłat za zajęcie pasa drogowego

Kontrola realizacji opłat za zajęcie pasa drogowego miała na celu sprawdzenie czy zarządcy dróg prawidłowo naliczali i egzekwowali opłaty za zajęcie pasa drogowego na cele nie związane z funkcjonowaniem drogi (umieszczanie reklam, punktów handlowo-usługowych, urządzeń i sieci telekomunikacyjnych, energetycznych, gazowniczych, kanalizacyjnych, wodociągowych, itp.) oraz czy wskutek zaniedbań nie były tracone możliwości pozyskania znacznych środków na finansowanie prac związanych z utrzymaniem dróg w należytym stanie technicznym. Kontrolę przeprowadzono w 170 jednostkach zarządzających drogami wszystkich kategorii (gminne, powiatowe, wojewódzkie i krajowe). Okazało się, że powszechnie zarządy dróg nieprawidłowo obliczały i egzekwowały przedmiotowe opłaty, bowiem spośród skontrolowanych jednostek tylko jedna zgodnie z przepisami pobierała należności za zajęcie pasa, a w czterech nie stwierdzono zajęcia pasa drogowego. Nieprawidłowości polegające głównie na zaniechaniu pobierania opłat, bądź pobieranie ich w zaniżonej wysokości dotyczyły głównie zajęcia pasa drogowego w celu usytuowania reklam, punktów handlowo-usługowych oraz prowadzenia parkingów na zasadzie wyłączności. Nieprawidłowości te odnosiły się do 89 skontrolowanych zarządów dróg. Prawie połowa zarządów z naruszeniem prawa umarzała należności z tytułu wspomnianych opłat i kar bądź bezpodstawnie zwalniała z obowiązku ich wniesienia. Wskutek zasygnalizowanych nieprawidłowości skontrolowane zarządy dróg utraciły możliwość pozyskania dodatkowo ponad 53 mln zł i przeznaczenia ich na poprawę znajdujących się w złym stanie technicznym dróg. Zgodnie bowiem z przepisami opłaty i kary pieniężne w całości powinny być przeznaczone na utrzymanie dróg. Największe uszczuplenia miały miejsce w Warszawie (17,4 mln zł), Białej Podlaskiej (6,4 mln zł), Dąbrowie Górniczej (3,8 mln zł), Szczecinie (3,4 mln zł i Krakowie (2,3 mln zł). Według szacunkowych obliczeń dokonanych w toku kontroli, utracone należności z tego tytułu w skali kraju wyniosły ok. 323 mln zł. Warto zaznaczyć, że pełne egzekwowanie opłat i kar za zajęcie pasa drogowego pozwoliłoby zwiększyć zarządom dróg nakłady na utrzymanie dróg, średnio o około 5 %. Spośród innych ustaleń kontroli należy wspomnieć o tych, które wskazują że wyegzekwowane już należności z tytułu opłat i kar za zajęcie nie w całości trafiały na poprawę stanu technicznego dróg. Stwierdzono bowiem, że część dochodów z tego tytułu przeznaczana była na inne cele niż finansowanie utrzymania dróg. Okazało się także, że ponad 70 % skontrolowanych zarządów dróg nie interesowało się , czy podmioty zajmujące pas drogowy nie zajmowały powierzchni większej niż określona w zezwoleniu, czy nie przekroczono terminu prowadzonych robót oraz czy przywracano drodze poprzedni stan użyteczności. Skutki tych zaniedbań powodowały dodatkowe koszty napraw ponoszone przez zarządców dróg. Ponadto część robót w pasie drogowym oraz usytuowanie w nim reklam, dokonywane było w sposób zagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego. Ujawnione nieprawidłowości, które powstały m.in. wskutek nieznajomości obowiązujących przepisów i marginalnego traktowania skontrolowanego zagadnienia świadczą o niedocenianiu wpływów z tytułu opłat i kar za zajęcie pasa drogowego, jako istotnego źródła poprawy finansowania prac utrzymaniowych dróg. Wobec osób winnych spowodowania uszczupleń finansowych zarządów dróg we wpływach z tytułu opłat i kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego, skierowano wnioski o ukaranie do komisji orzekających w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz przygotowywane są wnioski do organów ścigania z tytułu odpowiedzialności prawnokarnej.