Informacja o wynikach kontroli działalności Agencji Rozwoju Przemysłu SA na rzecz wspierania wybranych podmiotów gospodarczych

NIK ujawniła: nieprzejrzystość reguł funkcjonowania ARP, nieprawidłowości o wielkich wymiarach finansowych, w tym niedopełnienie obowiązku prawidłowego gospodarowania powierzonym mieniem przez członków Zarządu ARP. Wskazują one zdaniem NIK na konieczność dokonania przez Ministra Skarbu Państwa analizy zasadności pozostawania w składzie Zarządu Agencji osób odpowiedzialnych za zakwestionowane przez NIK transakcje. Agencja Rozwoju Przemysłu SA (ARP) powstała pod koniec 1990 r. w wyniku prze-kształcenia likwidowanego Funduszu Zmian Strukturalnych w Przemyśle w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Należąca do państwa w 100% ARP zajmuje się na szeroką skalę działalnością inwestycyjną, pożyczkową i zarządczą obejmującą różne branże gospodarki. W wyniku przeprowadzonej kontroli, NIK stwierdziła, że działania ARP doprowadziły – według szacunków NIK – do utraty przez Skarb Państwa ponad 82 mln zł. W przypadku szkód majątkowych o łącznej wysokości prawie 73 mln zł – zdaniem NIK – członkowie Zarządu ARP działali na niekorzyść Agencji, o czym NIK zawiadomiła Prokuraturę. W ocenie NIK, przeprowadzając z Globe Trade Centre SA (GTC) transakcję wymia-ny należącej do ARP nieruchomości w Warszawie przy ul. Domaniewskiej 39 (obecna Galeria Mokotów) na nieruchomość przy Domaniewskiej 41 (obecna siedziba Agencji), członkowie Zarządu ARP działali świadomie na niekorzyść Agencji, powodując powstanie szkody majątkowej w łącznej wysokości prawie 64 mln zł. Zdaniem NIK, przy transakcji znacznie zaniżono wartość gruntów należących do ARP. Ponadto, transakcja ta odbyła się w okolicznościach wskazujących na możliwość wystąpienia korupcji. W trakcie przygotowania transakcji wymiany nieruchomości Zarząd ARP odstąpił od publicznego przetargu, a także niezasadnie i w niejasnych okolicznościach skorzystał z pośrednika. Pośrednik – nowoutworzona spółka Krajowej Izby Gospodarczej – otrzymała od obu stron transakcji kwotę 5,5 mln zł na zapłatę podatku VAT. Środki te nie wpłynęły do urzędów skarbowych. Nieruchomość przy Domaniewskiej 39 Agencja nabyła uprzednio od syndyka po znacznie zaniżonej cenie, dzięki umorzeniu przez służby skarbowe zobowiązań Naukowo-Produkcyjnego Centrum Półprzewodników CEMI w upadłości w wysokości ponad 7,5 mln zł. Warunkiem umorzenia było zobowiązanie się przez ARP do kontynuowania produkcji półprzewodników. Wedle ówczesnego Ministra Przemysłu i Handlu, kontynuacja produkcji na bazie majątku CEMI była kluczowa dla istnienia branży elektronicznej w Polsce. Pomimo tego, wkrótce po zakupie majątku CEMI, Zarząd ARP doprowadził do zaprzestania produkcji półprzewodników i do niegospodarnej wymiany nabytych nieruchomości na obecną siedzibę. Przedmiotem zawiadomienia przez NIK Prokuratury była również transakcja nabycia przez Agencję w grudniu 1999 r. od Zasada Centrum SA 7 000 udziałów w Polskim Centrum Leasingowym Sp. z o.o. (PCL), po cenie 1 305,13 zł za udział. W związku z utratą płynności finansowej i niemożnością prowadzenia działalności leasingowej przez PCL (o czym Zarząd ARP był informowany przed transakcją) rok po transakcji wartość księgowa udziałów spadła o połowę, a w dwóch kolejnych latach wartość tych udziałów była ujemna. Straty Agencji z tego tytułu wyniosły na koniec 2003 r. blisko 9 mln zł. Ponadto, NIK oceniła jako niecelowe i niegospodarne objęcie w lipcu 2001 r. przez Agencję 1 000 akcji Centrum Rozwoju Systemów Medycznych SA za łączną kwotę 1 mln zł. W ciągu 1,5-rocznego funkcjonowania, CRSM nie podjęła żadnej działalności przewidzianej statutem, równocześnie wypłacając wysokie wynagrodzenia członkom Zarządu i Rady Nadzorczej. NIK negatywnie oceniła objęcie przez Agencję akcji Polskiego Centrum Kooperacji Międzynarodowej SA. Cel działalności tej spółki został określony w sposób ogólnikowy. Spółka przez cały okres działalności przynosiła straty i po czterech latach działalności znalazła się w stanie likwidacji. Angażowaniu się przez Zarząd ARP w ww. niegospodarne i niecelowe przedsięwzięcia sprzyjało podejmowanie przez Zarząd ARP kluczowych decyzji inwestycyjnych i kadrowych w sposób nieprzejrzysty. Cel i specyfika działalności Agencji nie zostały zdefiniowane w powszechnie obowiązującym akcie prawa. Ponadto wewnętrzne regulacje nie określały kryteriów, stanowiących podstawę decyzji Zarządu podejmowanych w takich sprawach jak: 1) obejmowanie akcji/udziałów spółek, 2) wyznaczanie członków rad nadzorczych spółek zależnych spośród osób spoza Agencji, 3) kształtowanie składów zarządów spółek zależnych. W ARP nie były sporządzane raporty oceniające stan spółek z portfela Agencji, pomimo obowiązku wynikającego z wewnętrznych regulacji. Objęcie przez ARP większościowych pakietów akcji/udziałów nie przyczyniło się do poprawy sytuacji finansowej większości z 15 badanych przez NIK spółek. Po dwóch latach od takiego objęcia w sześciu spółkach sytuacja finansowa się poprawiła, a w dziewięciu się pogorszyła. Kontrola wykazała również, że w latach 1995-2002, Zarząd ARP w sposób nierzetelny i niecelowy udzielał pożyczek ze środków własnych. 74 spośród 158 zbadanych pożyczek zostało udzielonych wbrew postanowieniom wewnętrznych zasad i procedur obowiązujących w Agencji.