Informacja o wynikach kontroli służby dzielnicowych w Policji

Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie ocenia koncepcję funkcjonowania służby dzielnicowych w Policji oraz stworzenie odpowiednich warunków formalno-organizacyjnych dla ich działalności. Jednocześnie stwierdza liczne uchybienia i nieprawidłowości odnośnie wdrażania założeń i organizowania służby dzielnicowych, a także ograniczenia w zakresie warunków pracy oraz wyposażenia dzielnicowych. Wywierały one negatywny wpływ na funkcjonowanie służby dzielnicowych i osiągane przez nich wyniki pracy. W KGP opracowano założenia i formy pełnienia służby dzielnicowych, które zostały zawarte w dwóch zarządzeniach w sprawie zasad tworzenia rewirów dzielnicowych. NIK ocenia pozytywnie te regulacje zawarte w tych zarządzeniach, ponieważ tworzyły one podstawy do właściwej organizacji służb dzielnicowych. W wyniku kontroli stwierdzono, iż policjanci – dzielnicowi na ogół nie byli zainteresowani objęciem tych stanowisk i nie identyfikowali się z wykonywanymi zadaniami. Według stanu na dzień 30 czerwca 2000 r. na blisko 10 tys. stanowisk dzielnicowych, ( w 1.019 rewirach), mianowanych było 7.6 tys. funkcjonariuszy (76,55% wykorzystania etatów). Ponadto do pełnienia obowiązków na tych stanowiskach skierowano 1.712 innych policjantów, którzy nie spełniali wymagań uprawniających do mianowania na to stanowisko. Stwierdzono, że “przeciętny” dzielnicowy to policjant w wieku 26-35 lat (67,0%) oraz o stażu służby w Policji w przedziale od 6 do 11 lat (60,3%) i na stanowiskach dzielnicowych do 5 lat (68,8%) Pomimo obowiązujących od 23 września 1999 r. nowych programów, szkolenie specjalistyczne (podoficerskie i aspiranckie) dla dzielnicowych, do dnia zakończenia kontroli NIK, odbywało się według poprzednich. Okazało się też, że na ogólną liczbę 7,6 tys. dzielnicowych zaledwie 2,2 tys. dzielnicowych (29,5%) odbyło szkolenie podoficerskie przygotowujące do służby dzielnicowych, a 2,3 tys. (30,3%) – szkolenie aspiranckie. Pozostali odbyli szkolenie specjalistyczne przygotowujące do służby na innych stanowiskach. Badania ankietowe przeprowadzone w I półroczu 2000 r. w Szkole Policji w Słupsku nt. efektywności realizowanego szkolenia wykazały, że 87,2% ankietowanych oceniło je jako częściowo przydatne, natomiast tylko 9,0% stwierdziło, iż spełniło ich oczekiwania. Ankietowanym brakowało przede wszystkim większej ilości zajęć praktycznych oraz zajęć z obsługi i użytkowania komputerów. W latach 1997-2000 w KGP opracowano 17 programów doskonalenia zawodowego dzielnicowych. Według ankiety przeprowadzonej w Słupsku, 73,5% ankietowanych potwierdziło, że szkolenie doskonalące jest prowadzone w ich jednostkach macierzystych, a 23,9% , że szkolenie takie nie jest realizowane. Natomiast w odpowiedzi na anonimową ankietę przeprowadzoną w trakcie kontroli NIK, od 16,7% do 43,3% dzielnicowych oceniło szkolenia doskonalące jako mało przydatne lub nieprzydatne. Według stanu na 30 czerwca 2000 r., na stanowiskach kierowników rewiru dzielnicowych (1.019) mianowanych było 884 funkcjonariuszy (86,75%); do pełnienia tych obowiązków skierowano też 67 policjantów nie spełniających wymagań uprawniających do mianowania na to stanowisko. Najliczniejszą grupę stanowili policjanci w wieku 31-40 lat (53,05%) i o stażu służby od 9 do 11 lat; 137 kierowników rewiru (15,5%) nigdy nie pełniło służby na stanowiskach dzielnicowych. Spośród 884 kierowników rewiru 105 (11,8%) odbyło szkolenie podoficerskie przygotowujące do służby dzielnicowych, a 537 (60,8%) szkolenie aspiranckie. Pozostali kierownicy rewiru odbyli inne szkolenie specjalistyczne. Warunki pełnienia służby w większości jednostek były niezadowalające, a w niektórych bardzo złe. Pomieszczenia są zbyt małe i na ogół wymagają remontu; utrudniony był dostęp do sprzętu biurowego, informatycznego i środków łączności. Czas obchodu rejonu służbowego przez dzielnicowych – jako podstawowej formy pełnienia służby – był w większości skontrolowanych jednostek znacznie krótszy od czasu określonego w zarządzeniu. Powinien zajmować co najmniej 60% czasu służby. Tymczasem wynosił od 33,7% do 65,0%. NIK pozytywnie oceniła podejmowane przez Policję programów, których celem było usprawnienie pracy dzielnicowych. Ustalono jednak, że losowo wybrani dzielnicowi zbyt rzadko spotykali się z mieszkańcami. Odnotowano też liczne uchybienia i braki w zakresie dokumentowania czynności służbowych, co utrudniało rzetelną ocenę pełnienia służby. W większości jednostek dzielnicowi – wbrew przepisom- prowadzili postępowania przygotowawcze. Powierzano im też liczne dodatkowe zadania, jak np. pełnienie służby dyżurnego jednostki, pełnienie służby patrolowej poza rejonem służbowym, uczestniczenie w konwojach itp., co znacznie ograniczało możliwość realizacji zadań wskazanych w zarządzeniu regulującym służbę dzielnicowych. Dzielnicowy wskazywali także presję przełożonych na tzw. “robienie statystyki”- liczby mandatów i wniosków do kolegium ds. wykroczeń W zakresie nadzoru nad pełnieniem służby przez dzielnicowych ustalono, że głównymi kryteriami oceny były uzyskane wyniki o charakterze represyjnym, co pozostawało w sprzeczności z przepisami, które ustalały inne kryteria oceny, takie jak np.: stopień znajomości terenu i rozpoznania zagrożeń, sposób i tryb współpracy ze społecznościami lokalnymi, zasób wiadomości o zagrożeniu przestępczością itp. Większość ocen i okresowych opinii formułowana była bardzo ogólnikowo i lakonicznie. NIK pozytywnie oceniła prowadzenie kontroli wewnętrznych i analiz funkcjonowania służby dzielnicowych. W analizie Biura Koordynacji Służby Prewencyjnej stwierdzono m.in., że dzielnicowy “...jest traktowany jako chłopiec do wszystkiego. (...) wykonują konwoje osób tymczasowo aresztowanych (Goleniów), realizują jako jedyni służbę na terenie komisariatów (Namysłów), wykonują zadania w innych ogniwach (Krosno, Gostyń, Legnica), prowadzą postępowania przygotowawcze – spędzają za biurkiem minimum 50% czasu służby (Łuków) (...). mają zbyt mało informacji o swoim rejonie, nie są wykorzystywani do wykonywania zadań w zakresie prewencji kryminalnej (...). Niezrozumiała jest prowadzona przez jednostki polityka kadrowa i przypadki zawieszania dużych grup policjantów na innych stanowiskach niż faktycznie pracują...” W 1999 r. w Policji rozpatrzono 16.265 skarg i wniosków, w tym 1.806 tj. 11,1% dotyczących pełnienia służby przez dzielnicowych, a w I półroczu 2000 r. odpowiednio: 9.027 i 1.227 (13,6%). W wyniku ich rozpatrzenia w 1999 r. uznano, że zarzuty podnoszone w 10,2% skarg i wniosków były zasadne, w tym w odniesieniu do dzielnicowych – 9,7% natomiast w I półroczu 2000 r. odpowiednio: 8,4% i 8,7%.