Informacja o wynikach kontroli wykorzystania środków publicznych przeznaczonych na finansowanie realizacji procesu restrukturyzacji Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Mielec S.A.

Pomimo udzielonej pomocy, restrukturyzacja WSK Mielec nie doprowadziła do uzyskania dodatniego wyniku finansowego. Struktura wydatków nie pozwoliła na rozpoczęcie produkcji nowych wyrobów - ponad 69 % ogólnej kwoty pomocy było przeznaczonych na uregulowanie zaległych zobowiązań budżetowych i wobec ZUS, natomiast na restrukturyzację produktową, prace badawczo-rozwojowe i promocję wyrobów wydatkowano ze środków publicznych 18 137 tys. zł. NIK uważa za celowe przedstawienie przez Zarząd WSK-Mielec Ministrowi Skarbu Państwa koncepcji dalszej restrukturyzacji oraz sposobów wywiązania się z zawartych kontraktów. WSK ?PZL-Mielec? realizuje program restrukturyzacji od 1994 roku. Na podstawie założeń oszacowano, że do jego realizacji niezbędna będzie kwota 222 010 tys. zł ze środków publicznych, przeznaczona głównie na modernizację bazy produkcyjnej i uruchomienie nowej produkcji, ponadto kwota 145 455 tys. zł z przeznaczeniem na zmniejszenie zobowiązań (także wobec Skarbu Państwa). Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli program restrukturyzacji produktowej opierał się na nierealnych założeniach, gdyż zakładał uruchomienie produkcji, na którą nie było zamówień oraz liczył na znaczną pomoc finansową rządu bez gwarancji jej otrzymania. W związku z tym NIK proponuje rozważenie przez Ministra Obrony Narodowej koncepcji celowości zakupu sprzętu lotniczego w Mielcu na potrzeby wojska. Zaleca także aktywny udział przedstawicieli Ministra Skarbu Państwa i Ministra Gospodarki w pracach Rady Nadzorczej WSK-Mielec, w sposób umożliwiający skuteczne nadzorowanie przebiegu dalszej restrukturyzacji zakładów. WSK Mielec w latach 1994-1997 otrzymała ogółem ze środków publicznych pomoc w wysokości 137 119 tys. zł oraz poręczenie kredytu w wysokości 3 103 tys. USD. Największym wsparciem było umorzenie zaległych zobowiązań budżetowych w kwocie 68 885 tys. zł., z czego w ramach ugody bankowej - 49 260 tys. zł. Urząd Skarbowy w Mielcu umorzył 19 625 tys. zł zobowiązań podatkowych, na podstawie art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i pisma Ministra Finansów. Minister uzależnił umorzenie tej kwoty od przekazania przez WSK nieruchomości w formie darowizny na rzecz Agencji Rozwoju Przemysłu S. A. Zdaniem NIK forma pisemnego zalecenia Ministra Finansów nie miała podstawy prawnej i naruszała zasadę praworządności działania organów administracji państwowej (art. 6 kpa). Podobnie uzależnienie umorzenia zobowiązań od darowizny na rzecz odrębnej osoby prawnej, jaką jest ARP, nie przysporzyło wprost korzyści Skarbowi Państwa. W związku z tym NIK zaleca zaprzestanie przez Ministra Finansów kierowania zaleceń w sprawie umarzania zobowiązań podatkowych. Jednakże z punktu widzenia celowości Izba pozytywnie ocenia przekazanie nieruchomości WSK-Mielec na rzecz ARP, traktując je jako efektywny sposób wykorzystania majątku Skarbu Państwa. Ze środków EFSAL pomoc płynęła w dwojaki sposób: - pożyczki na modernizację lotniczej bazy wytwórczej - WSK ?PZL-Mielec? uzyskała 15 010 tys. zł., z czego 64 % wydała niezgodnie z przeznaczeniem na uregulowanie zobowiązań podatkowych i podtrzymanie produkcji samolotu Iryda. NIK skrytykowała te działania pod względem legalności. Ponieważ odbyło się to za wiedzą Ministra Finansów i ARP, Izba uznała, że sprawował on swój obowiązek nadzoru i kontroli nierzetelnie oraz zaleciła przeciwdziałanie niezgodnemu z prawem wydatkowaniu środków EFSAL. - dotacji ze środków EFSAL w wysokości 2 990 tys. zł. na odprawy dla zwalnianych pracowników po interwencji Urzędu Kontroli Skarbowej w 1997 r. została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Jednakże zdaniem NIK zakłady nie przeprowadziły prawidłowo restrukturyzacji zatrudnienia, utrzymując więcej pracowników, niż wynikało to z zakładanych planów produkcji i sprzedaży na lata 1995 - 1997, np. 20 lutego 1998 r. koszt utrzymania pracowników nie świadczących pracy wyniósł 59,3 % całości kosztów zatrudnienia. W konsekwencji nadmiernie zwiększają się koszty wytwarzania, pogarsza konkurencyjność wyrobów i sytuacja finansowa. Spośród 10 tematów prac badawczo-rozwojowych, których koszty pokryto ze środków własnych oraz budżetowych (z KBN - 3 051,6 tys. zł i z MON - 8 706 tys. zł), zakończono trzy finansowane ze środków KBN, lecz tylko na jeden - samolot pasażersko-transportowy krótkiego startu i lądowana AN-28 PT - wpłynęły zamówienia. Natomiast spośród samolotów wojskowych, współfinansowanych i pozytywnie zaopiniowanych przez MON, żaden nie wszedł do produkcji z powodu braku zamówień. Na promocję swoich wyrobów WSK ?PZL-Mielec? sześciokrotnie uzyskała dotacje w łącznej kwocie 140,7 tys. zł. W ocenie NIK pozwoliło to na zaprezentowanie firmy i produktów, czego efektem były m. in. kontrakty na rynku południowo-amerykańskim. PFRON umorzył zobowiązania w wysokości 2 410 tys. zł. decyzją z dn. 18.11.98 r. Zakłady otrzymały także dotację z budżetu w wysokości 15 027 tys. zł. (najwyższą, do jakiej miały prawo na podstawie art. 14 Ustawy budżetowej na 1995 r.) z przeznaczeniem na uregulowanie zaległych zobowiązań wobec ZUS. Według stanu z 11 lutego 1998 r. wytwórnia nie zalega z zapłatą bieżących składek i odpowiednio reguluje wymagane umowami należności.