Informacja o wynikach kontroli działalności organów dozoru technicznego w zakresie realizacji ustawy o dozorze technicznym

Dozorem technicznym są działania określone w ustawie z dnia 19 listopada 1987, których celem jest zapewnienie bezpiecznego funkcjonowania urządzeń technicznych, mogących stwarzać zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego oraz mienia i środowiska. Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła z własnej inicjatywy w 1998 r. kontrolę działalności organów dozoru technicznego w zakresie realizacji ustawy o dozorze technicznym. NIK objęła badaniami lata 1996-97, zajmując się w szczególności: oceną prawidłowości i skuteczności dozoru, gospodarką finansową Urzędu Dozoru Technicznego oraz działaniami przystosowawczymi do standardów Unii Europejskiej. Kontrolą objęto Urząd Dozoru Technicznego i inspektoraty dozoru. W ocenie NIK Urząd Dozoru Technicznego zatrudniał pracowników o wysokich kwalifikacjach umożliwiając jednocześnie doskonalenie zawodowe na cyklicznie organizowanych szkoleniach. Procedury wykonywania dozoru były na bieżąco dostosowywane do standardów UE. Zdaniem Izby UDT był więc należycie przygotowany pod względem kadrowym do realizacji ustawowych zadań. Jednakże zostało stwierdzone, iż w latach 1996 - 1997 sprowadzono do Polski 2489 urządzeń technicznych bez uzgodnionych warunków lub wymogów dozoru technicznego (naruszenie art.34 ustawy). NIK negatywnie oceniła w tym przypadku fakt, że Prezes UDT nie podejmował już od 1995 r. dalszych - niż wystąpienie do Prezesa GUC - działań mających na celu wyeliminowanie importu urządzeń technicznych, których eksploatacja zagrażać może zdrowiu lub życiu ludzi, środowisku naturalnemu lub mieniu. Zastrzeżenia Najwyższej Izby Kontroli budzą także zasady, według których I prowadzona jest gospodarka finansowa UDT, albowiem są one całkowicie odmienne od ' obowiązujących inne centralne organy administracji rządowej. Izba stwierdziła także, że w Urzędzie nierzetelnie przygotowywano projekty taryf opłat za czynności dozoru technicznego. W kalkulacjach stawek opłat przyjmowano w zawyżony poziom zatrudnienia w Urzędzie (1150 pracowników, w tym 1050 inżynieryjno - technicznych, podczas gdy faktycznie zatrudniano w kontrolowanym okresie od 958 do 977 osób, w tym od 622 do 623 pracowników inżynieryjno - technicznych). Zaś do kalkulacji przychodów przyjmowano zaniżone liczby urządzeń już objętych dozorem. Kontrolerzy NIK stwierdzili, że nie były w ogóle objęte dozorem zbiorniki bezciśnieniowe oraz niektóre ciśnieniowe przeznaczone do przechowywania substancji żrących lub trujących. Izba uważa, że takie zbiorniki stanowią zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz dla otoczenia, co oznacza, że zgodnie z wymogami prawa powinny znaleźć się pod opieką dozoru technicznego. Jednym z zadań inspektoratów dozoru jest sprawdzanie kwalifikacji osób naprawiających i obsługujących urządzenia techniczne. NIK stwierdziła, że tego typu działania nie były realizowane wobec osób obsługujących urządzenia ciśnieniowe. W ocenie NIK niesprawny był system windykacji należności z tytułu opłat za czynności dozoru technicznego, w efekcie czego powstała znaczna suma (9 739 tys. zł stan na dzień 30.06.98) nieuregulowanych należności, dla których upłynął termin spłaty. Kontrola ujawniła także przypadki odstępowania przez niektóre inspektoraty od kierowania do organów ścigania zawiadomień o popełnieniu przestępstwa w przypadku stwierdzenia eksploatowania lub wprowadzania do obrotu urządzeń technicznych bez wymaganej zgody organu dozoru albo wbrew decyzji nakazującej ich wstrzymanie. Najwyższa Izba Kontroli wnioskuje m.in. o podjęcie działań przez Ministra Gospodarki (w porozumieniu z Prezesem GUC) mających na celu wyeliminowanie importu do Polski urządzeń nie posiadających uzgodnionych wymagań technicznych lub warunków dozoru technicznego. NIK postuluje także o spowodowanie przez Ministra Gospodarki utworzenia rzetelnego projektu taryf opłat za czynności dozoru technicznego oraz planów finansowych Urzędu, zwłaszcza w zakresie kosztów zatrudnienia. Zdaniem Izby konieczne jest również zapewnienie skutecznej windykacji należności Urzędu Dozoru Technicznego.