Informacja o wynikach kontroli działalności Wojskowej Agencji Mieszkaniowej

Najwyższa Izba Kontroli negatywnie ocenia działalność Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, szczególnie zaś gospodarowanie powierzonym jej mieniem, realizację inwestycji i remontów. Agencja nienależycie też dbała o interesy Skarbu Państwa wynajmując lokale mieszkalne, użytkowe oraz obracając powierzonymi nieruchomościami. Izba skierowała do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa po ujawnieniu przypadku sprzedaży uzbrojonego gruntu wraz z budynkami za przeszło czterokrotnie zaniżoną cenę. Kontrola trwała od października 1997 r. do września 1998 r., a celem jej było dokonanie oceny realizacji przez Wojskową Agencję Mieszkaniową zadań własnych - m.in. gospodarowania powierzonym mieniem Skarbu Państwa, obrotu nieruchomościami i przeprowadzania remontów oraz zadań zleconych przez Ministra Obrony Narodowej, a wśród nich stosowanie procedury przydzielania kwater żołnierzom zawodowym, planowania inwestycji, modernizacji i remontów budynków mieszkalnych. Kontrolą objęto Biuro Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz 12 oddziałów terenowych WAM. Jednym z obowiązków spoczywających na WAM jest wynajmowanie lokali użytkowych i mieszkaniowych będących w dyspozycji Agencji oraz obrót powierzonymi jej nieruchomościami. NIK odkryła drastyczny przykład niedostatecznej dbałości o interesy Skarbu Państwa przez jednostkę WAM. Oddział Rejonowy WAM w Poznaniu sprzedał uzbrojony grunt o powierzchni 20.174 m2 wraz z budynkami za sumę zaniżoną przeszło czterokrotnie. lm2 tej działki WAM wyceniła na 89,10 zł, gdy tymczasem ceny gruntów w Śródmieściu Poznania znacznie przekraczały w 1997 r. 100 dolarów za 1 m2 osiągając nawet poziom 500 dolarów za 1 m2 . Grunt sprzedano jego dzierżawcom, przy czym już w trakcie przygotowań do sprzedaży przedłużono z nimi umowy dzierżawne. Honda Wielkopolska, Spółka z o.o. złożyła w ostatnim dniu ofertę przetargową, przebijając cenę wywoławczą o 10 tys. zł. Ostatecznie nabyła całą nieruchomość za kwotę 4.020,0 tys. zł., przy czym za sam grunt wyłożyła 1.797,3 tys. zł. Tymczasem, stosując minimalne nawet stawki po jakich Urząd Miasta Poznania sprzedawał w tym czasie grunty w Śródmieściu, czyli po 402,40 zł za 1 m2, Agencja powinna zainkasować za sam grunt przynajmniej 8.118,0 tys. zł. Podkreślić przy tym należy, że niezależnie od tego, iż grunt sprzedano po znacznie zaniżonej cenie, to jeszcze dodatkowo, z tej niewielkiej kwoty uzyskanej ze sprzedaży, Agencja nie mając ku temu żadnych podstaw prawnych, zwróciła jednemu z dzierżawców 1.872,0 tys. zł, tak że ostatecznie za cały kompleks uzyskano 1.872,0 tys. zł (za grunt wraz z budynkami). Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli transakcja ta nosi znamiona uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa, wobec czego skierowała do prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Według uzyskanych przez NIK danych, w 1996 r. oczekiwało na mieszkania - czyli kwatery stałe - 14.320 żołnierzy zawodowych, w 1997 0 676 więcej, zaś w 1998 r. w kolejce przybyło kolejnych 406 żołnierzy. Zasadniczą nieprawidłowością wykrytą przez NIK było nieprzestrzeganie kolejności w przydzielaniu mieszkań, w tym w pierwszej kolejności żołnierzom, którzy wraz z rodzinami nie posiadali żadnej kwatery stałej oraz przydzielanie kwater tym żołnierzom, którzy wcześniej otrzymali pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, a więc stracili już uprawnienia do kwatery. W Oddziale Rejonowym Garnizonu Warszawa WAM niektórym osobom, którym wypłacono świadczenie w zamian za rezygnację z kwatery pozostawiono dotychczasowe mieszkanie do dalszego użytkowania na 1 - 3 lata, mimo iż nie budowały ani nie remontowały domu, a więc zgodnie z ustawą o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie mogły w dalszym ciągu zajmować kwatery. W tym samym Oddziale NIK natknęła się na przypadki nie wypłacania ekwiwalentów w kolejności składania wniosków, a więc "po uważaniu". Środki przeznaczane na techniczne utrzymanie nieruchomości administrowanych przez WAM nie zaspokajały nawet minimalnych potrzeb w tym zakresie - ustaliła NIK. Prezes Agencji nie wydzielił w 1996 r. z funduszu rezerwowego na remonty i modernizację ani grosza, a w rok później sumę 13.511,5 tys. zł, stanowiąca 4,5% wielkości potrzeb remontowych. Terenowe oddziały WAM przeznaczały na te cele niewielki środki wynoszące ok. 20% pobieranych opłat czynszowych. Po przeliczeniu w Poznaniu na remonty wypadało w 1997 r. średnio po 7,3 tys. zł na jeden budynek, w Bydgoszczy po 6,6 tys. zł, a w Gdyni po 5,0 tys. zł. Nie są to środki mogące powstrzymać dekapitalizację tych obiektów. Biorąc pod uwagę wyniki kontroli, NIK sformułowała wnioski do Ministra Obrony Narodowej, Ministra Skarbu Państwa i do Prezesa WAM. Wnosi w nich m.in. o szczegółowe uregulowanie procedur związanych z wypłatą ekwiwalentu pieniężnego żołnierzom w zamian za rezygnację z kwatery, sprawdzenie w trybie nadzoru prawidłowości umów zawartych przez WAM z tytułu najmu i dzierżawy oraz podjęcie niezbędnych działań w odniesieniu do przypadków, w których interes Skarbu Państwa nie był należycie chroniony.