Wykorzystanie środków publicznych w sektorze stoczniowym w latach 2001–2005

Najwyższa Izba Kontroli negatywnie ocenia realizację planów restrukturyzacyjnych przez kontrolowane przedsiębiorstwa przemysłu stoczniowego oraz osiągnięte efekty ekonomiczne wykorzystania środków publicznych pozyskanych z tego tytułu w relacji do efektów zaplanowanych oraz poniesionych nakładów. Kontrolą objęto 5 jednostek: Grupa H. Cegielski S.A. w Poznaniu (dalej: „HCP”), Stocznia Gdynia S.A. w Gdyni, Stocznia Gdańsk – Grupa Stoczni Gdynia S.A. w Gdańsku (dalej: „Stocznia Gdańsk”), Stocznia Szczecińska „Nowa” sp. z o.o. w Szczecinie oraz Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Część pomocy udzielano nielegalnie, a będące beneficjentami pomocy stocznie nie osiągnęły celów głównych restrukturyzacji, jakimi było odzyskanie płynności finansowej i prowadzenie działalności gospodarczej generującej zyski. Niepełna realizacja zamierzonych w planach restrukturyzacji celów została również spowodowana uwarunkowaniami niezależnymi od kontrolowanych podmiotów, dotyczącymi m.in. konieczności realizacji kontraktów na budowę statków nie uwzględniających późniejszej wysokiej aprecjacji złotego w stosunku do walut obcych oraz wzrostu kosztów budowy statków spowodowanych głównie wzrostem cen surowców, trudnościami w uzyskaniu finansowania budowy statków przez banki, a także uruchomieniem pomocy z blisko dwuletnim opóźnieniem w stosunku do potrzeb wynikających z kryzysu gospodarczego sektora stoczniowego i stosunkowo krótkim okresem realizacji procesu restrukturyzacji. Negatywnie ocenia się realizację przez Prezesa Agencji Rozwoju Przemysłu (dalej: ARP) zadań organu administracji publicznej w zakresie wynikającym z Ustawy z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (Dz. U. Nr 213, poz.1800 ze zm.) dalej: ustawa restrukturyzacyjna. Prezes ARP podjął decyzje o zakończeniu postępowań restrukturyzacyjnych realizowanych przez Stocznię Gdynia S.A. oraz Stocznię Gdańsk, pomimo nieosiągnięcia efektów zamierzonych w planach restrukturyzacji. Nadto stwierdzono następujące nieprawidłowości i uchybienia: - niedostateczny nadzór nad przebiegiem restrukturyzacji finansowej zobowiązań cywilnoprawnych i restrukturyzacji zatrudnienia HCP oraz nad przebiegiem restrukturyzacji Stoczni Gdynia S.A., - nielegalne udzielenie części pomocy publicznej dla Stoczni Gdynia S.A., Stoczni Gdańsk oraz HCP, tj. bez uprzedniego uzyskania opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, - nielegalne podjęcie decyzji o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych HCP, - nielegalne podjęcie decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego Stoczni Gdynia S.A., tj. z przekroczeniem wyznaczonego terminu, - niedostateczny nadzór nad realizacją przez restrukturyzowane przedsiębiorstwa obowiązku dotyczącego nieprzekraczania maksymalnego rocznego wskaźnika przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, W latach 2001–2005 kontrolowane jednostki uzyskały łączne wsparcie ze środków publicznych w wysokości 4.255,5 mln zł (EDN- 1.955,7 mln zł), w tym w związku z realizacją w latach 2003-2005 planów restrukturyzacji 4.167,1 mln zł (EDN-1.872,8 mln zł). Z uwagi na brak środków finansowych w gestii Ministra Skarbu Państwa oraz Zarządu Stoczni Gdynia jak również z powodu opieszałości w działaniach Zarządu Stoczni Gdynia nie nastąpiło podwyższenie kapitału zakładowego (dokapitalizowanie) Stoczni Gdynia i Stoczni Gdańsk w przewidzianych terminach i w kwocie zakładanej w planach restrukturyzacji. Skontrolowani beneficjenci nie osiągnęli celów i nie uzyskali efektów określonych w przyjętych planach restrukturyzacyjnych. Restrukturyzacja zobowiązań cywilnoprawnych oraz publicznoprawnych przebiegała w HCP oraz Stocznia Gdynia S.A. z naruszeniem przepisów ustawy restrukturyzacyjnej. Stocznia Gdynia S.A. uzyskała umorzenie zobowiązań publicznoprawnych wobec ZUS w kwocie 135,9 mln zł, pomimo niewypełnienia warunku regulowania bieżących składek na ubezpieczenie społeczne za okres objęty restrukturyzacją zobowiązań publicznoprawnych i zalegania z płatnościami bieżącymi. Zarządy Stoczni Gdynia S.A. oraz HCP, nie realizowały obowiązku nieprzekraczania maksymalnego rocznego wskaźnika przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ustalonego na zasadach określonych w przepisach. Część sprawozdań sporządzanych przez zarządy Stoczni Gdynia S.A. oraz Stoczni Gdańsk dla Prezesa ARP zawierała informacje niezgodne ze stanem faktycznym. Finansowe rezultaty kontroli wyniosły ogółem 329 mln zł, w tym 278 mln zł związane z uzyskaniem środków publicznych z naruszeniem przepisów prawa oraz 51 mln zł związane z innymi nieprawidłowościami w wymiarze finansowym.