Realizacja płatności bezpośrednich dla rolników po wejściu Polski do UE w latach 2004 – 2005 (I półrocze)

Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie oceniła realizację płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w latach 2004 – 2005 (I półrocze). Nieprawidłowości, które wystąpiły w początkowym okresie realizowania płatności bezpośrednich przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nie miały zasadniczego wpływu na skuteczność tego systemu. Około 1,4 mln producentów rolnych, którzy w wymaganym terminie złożyli prawidłowo wypełnione wnioski, otrzymało ok. 99,7% przyznanych im płatności. W 2004 r. wypłacono ogółem 6.329 mln zł, z których 60% stanowiły środki UE, a 40% środki krajowe. Mając na uwadze 5-letni okres na przeprowadzenie kontroli, zarówno przez polskie organy kontrolne, jak i organy Unii Europejskiej, NIK ocenia, że szybkie wyeliminowanie stwierdzonych nieprawidłowości powinno usprawnić system i zapobiec niewłaściwemu wykorzystaniu środków finansowych. W przygotowaniu, wdrażaniu i funkcjonowaniu systemu płatności bezpośrednich w latach 2004 – 2005 (I półrocze) wystąpiły następujące nieprawidłowości: • Zgłoszona w 2004 r. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Komisji Europejskiej powierzchnia referencyjna dla Polski była o 1.300 tys. ha (o około 10%) wyższa od powierzchni gruntów rolnych, na którą przyznano płatności bezpośrednie. Skutkiem tego nie wykorzystano około 277 mln zł z przyznanych Polsce środków finansowych. W 2005 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmniejszyło powierzchnię referencyjną dla Polski o ok. 500 tys. ha. • Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) nie uruchomiła pełnych baz danych Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) w technologii geograficznych systemów informacyjnych. W konsekwencji, jedynie ok. 3% producentów rolnych, dostarczono materiały graficzne dotyczące działek gruntowych. Mapki powinni otrzymać wszyscy beneficjenci. • Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (ZSZiK-IACS) był niestabilny i mało wydajny. W początkowym okresie wygenerował ok. 3% błędnych decyzji administracyjnych, co skutkowało koniecznością przeprowadzenia ich ponownej obsługi i wydłużyło okres dokonania wypłat. Niewłaściwa praca systemu ZSZiK-IACS była przyczyną opóźnionych kontroli administracyjnych, a w 2005 r. również opóźnionych kontroli gospodarstw. • W ok. 1/5 skontrolowanych biur powiatowych ARiMR, proces załatwiania spraw związanych z płatnościami bezpośrednimi był przewlekły. Decyzje wydawano nawet z półrocznym opóźnieniem. • Negatywnie oceniono wywiązywanie się oddziałów regionalnych ARiMR z obowiązków organu odwoławczego od decyzji kierowników biur powiatowych w sprawach płatności bezpośrednich. Około 34% odwołań rozpatrzono po terminach ustalonych przepisami i nie powiadamiano zainteresowanych o przyczynach opóźnień. * * * Najwyższa Izba Kontroli, w okresie od 1 sierpnia do 28 grudnia 2005 r., przeprowadziła kontrolę realizacji płatności bezpośrednich dla rolników po wejściu Polski do UE w latach 2004 – 2005 (I półrocze) w 55 jednostkach, w tym w Ministerstwie Finansów, Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Centrali Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie oraz jej wszystkich 16 Oddziałach Regionalnych i 36 Biurach Powiatowych. Celem kontroli było zbadanie i dokonanie oceny sposobu zorganizowania i funkcjonowania systemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Opracowała: Ewa Całczyńska doradca techniczny