Temat kluczowego miejsca kontroli państwowej we współczesnej demokracji powraca ostatnio często, co związane jest ze stuleciem odrodzonej państwowości polskiej. Nigdy bowiem dość przypominania, że działalność władzy publicznej - zarówno centralnej, jak i samorządowej - i sposób, w jaki gospodaruje ona publicznymi środkami, musi podlegać ścisłej kontroli. Organem, który w imieniu społeczeństwa tę kontrolę sprawuje, jest w Polsce właśnie Najwyższa Izba Kontroli, konstytucyjny audytor, wyposażony w prawo zgłaszania propozycji ulepszeń w funkcjonowaniu państwa poprzez wnioski de lege ferenda.
Wykład specjalny Prezesa NIK dla studentów KUL w ramach cyklu "Pro publico bono - KULtura człowieka i społeczeństwa"
Obywatele mają prawo żyć w państwie praworządnym, przejrzyście i gospodarnie zarządzanym. Mają prawo mieć do tego państwa zaufanie. NIK skutecznie pomaga to zaufanie budować poprzez kontrole finansowe, dotyczące wykonania budżetu państwa, kontrole zgodności realizacji zadań z obowiązującymi wymogami oraz kontrole wykonania zadań, badające skuteczność i efektywność działania kontrolowanych organów i jednostek.
Konstytucja stanowi, że NIK odpowiada tylko przed Sejmem. Podległość ta dotyczy jedynie raportowania o swej działalności, bo sposób dochodzenia do ustaleń kontroli i wnioski z nich wywodzone należą do wyłącznych kompetencji samej Izby.
Prezes NIK wpisuje się do księgi pamiątkowej KUL i udziela wywiadu lokalnym mediom
O randze, jaką u zarania nowoczesnej państwowości polskiej przywiązywano do kontroli państwowej, świadczy fakt, że Izba była wśród pierwszych instytucji powołanych w II RP. Ustrój odradzającej się Rzeczypospolitej zyskiwał w ten sposób organ nowoczesny, a zarazem kontynuujący ideę pielęgnowaną od czasów Rzeczpospolitej Obojga Narodów - ideę fundamentalnej potrzeby kontrolowania finansów państwa, mających swe źródło przecież poprzez zbiorowy wysiłek obywateli.
Wspólna historia Polski i Izby potwierdziły, że jedna bez drugiej nie mogłaby funkcjonować. NIK poprzez umocowanie konstytucyjne stanowi jeden z filarów państwa prawa i może należycie wykonywać swoje ustawowe powinności wobec obywateli. Państwo dzięki Izbie otrzymuje precyzyjny, wiarygodny, wnikliwie sporządzony obraz własnego funkcjonowania w różnych sferach i o różnej skali. Obywatele państwa mogą dzięki temu dowiedzieć się, jak realizowany jest interes publiczny - także w sferach bardzo namacalnych, jak ochrona bezpieczeństwa, zdrowia czy praw człowieka. Wiele kontroli NIK odbiło się szerokim echem w mediach, a sformułowane w efekcie tych kontroli wnioski pokontrolne, zrealizowane następnie przez właściwe organy administracji, pomogły odesłać wiele negatywnych zjawisk w życiu publicznym do historii.
Edward Lis, Dyrektor Delegatury NIK w Lublinie; prof. Marian Żukowski, KUL ; Krzysztof Kwiatkowski, Prezes NIK; ks. prof. Antoni Dębiński, Rektor KUL; dr hab. Jadwiga Potrzeszcz, prof. KUL; prof. Dariusz Dudek, KUL; członek Kolegium NIK ks. dr hab. Włodzimierz Broński, prof. KUL
Profesjonalizm, wnikliwość oraz efektywność Izby sprawiają, że NIK od lat mieści się w czołówce instytucji publicznych cieszących się największym zaufaniem Polaków. To w ich imieniu Izba przecież pełni swą ustawową rolę i to oni korzystają z dobrodziejstwa tego, jak ona działa.
Demokracja współczesna staje dziś wobec nowych wyzwań o skali trudniej wciąż do precyzyjnej oceny. Wyzwania te czekają nas w dziedzinach takich, jak biotechnologia, informatyka, sztuczna inteligencja. Może pojawić się potrzeba nowej definicji wolności, bezpieczeństwa, a nawet człowieczeństwa jako takiego. Z pewnością nie powinno zmienić się jedno: potrzeba istnienia organu, który w sposób rzetelny, pogłębiony i apolityczny analizuje sposób funkcjonowania państwa, by z analizy tej sporządzić obiektywne, wszechstronne sprawozdania - co szczególnie ważne w dobie chaosu informacyjnego, gdzie trudno odróżnić i oddzielić ważną wiadomość od fałszywej.
Najwyższa Izba Kontroli będzie w tych momentach tam, gdzie zawsze - po stronie obywateli, podmiotu demokratycznego państwa.
Wykład Prezesa NIK Krzysztofa Kwiatkowskiego na KUL „Rola Najwyższej Izby Kontroli w demokratycznym Państwie Prawa” poprzedził konkurs wiedzy o NIK z okazji 100-lecia Izby.
W konkursie wzięli udział studenci prawa i ekonomii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Pytania miały różny stopień trudności z zakresu Konstytucji, ustawy o NIK a także specjalnego filmu przygotowanego na 100-lecie Izby. Laureaci z rąk Prezesa NIK odebrali dyplomy i upominki. Troje najlepszych studentów Izba zaprosiła do odbycia stażu w lubelskiej delegaturze.
