Przejdź do treści
Jesteś tutaj:

NIK o dostępności komunikacji miejskiej dla niepełnosprawnych

Mężczyzna na wózku inwalidzkim przed autobusem

15 października 2016 10:30

Pomimo podejmowanych działań i nieznacznej poprawy komunikacja miejska wciąż nie jest jeszcze w pełni dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. We wszystkich skontrolowanych miastach osoby niepełnosprawne napotykały na poważne bariery w dostępie do publicznego transportu zbiorowego. Najpowszechniejszym problemem pozostaje wciąż zbyt mała w stosunku do potrzeb liczba kursów pojazdów niskopodłogowych. W ocenie NIK większość trudności z dostępem niepełnosprawnych do komunikacji miejskiej wynika z nierzetelnej analizy potrzeb przewozowych mieszkańców.

Publiczny transport zbiorowy powinien być dostępny dla wszystkich jego użytkowników. Brak lub niepełne dostosowanie komunikacji miejskiej do potrzeb osób niepełnosprawnych stanowi dla nich barierę w swobodnym przemieszczaniu się w granicach miasta. Ogranicza także dostęp tych osób do leczenia, nauki, kultury, a niekiedy jest przeszkodą w znalezieniu zatrudnienia. Z trudnościami spotykają się także osoby o ograniczonej zdolności poruszania się, w tym ludzie starsi, którzy mają m.in. kłopoty w korzystaniu z pojazdów wysokopodłogowych.

Zobacz galerię zdjęć z kontroliDziałania podejmowane od 2013 do I połowy 2015 r. przyniosły niestety tylko nieznaczną poprawę w zakresie dostępności komunikacji miejskiej dla osób niepełnosprawnych. Wynika to głównie z nierzetelnie prowadzonych przez miasta analiz co do faktycznych potrzeb przewozowych mieszkańców, w tym osób niepełnosprawnych.  Przykładem braku wystarczającej dbałości o te potrzeby  jest fakt, że tylko cztery z 10 skontrolowanych miast konsultowały swoje plany transportowe ze środowiskami osób niepełnosprawnych. Należy podkreślić, że nierespektowanie potrzeb niepełnosprawnych przy tworzeniu oferty przewozowej na terenie miasta zmniejsza komfort korzystania z tych usług także przez pozostałych użytkowników o ograniczonej zdolności poruszania się, w szczególności osoby starsze i rodziców z wózkami dziecięcymi.

Kontrola NIK wykazała cztery istotne bariery w zapewnieniu osobom niepełnosprawnym możliwości korzystania z komunikacji miejskiej:

Bariera nr 1 - Tabor

Tylko w  trzech z 10 skontrolowanych miast wszystkie kursy komunikacji miejskiej odbywały się pojazdami niskopodłogowymi i niskowejściowymi. W pozostałych  siedmiu miastach autobusy niskopodłogowe obsługiwały od 47% do 97% kursów, a tramwaje - wykorzystywane w Bydgoszczy i Szczecinie - odpowiednio 4% i 36% kursów. W badanym okresie tylko w  dwóch objętych kontrolą miastach wzrosła liczba kursów wykonywanych autobusami niskopodłogowymi. W pozostałych przypadkach liczba kursów autobusów niskopodłogowych utrzymywała się na stałym poziomie.

Bariera nr 2 - Informacja przewozowa

W pięciu miastach stwierdzono przypadki braku oznaczenia w rozkładach jazdy kursów, które wykonywane są przez pojazdy dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Ponadto tylko w Wałbrzychu wszystkie pojazdy komunikacji miejskiej były wyposażone w zewnętrzne i wewnętrzne systemy przekazujące i wyświetlające informacje m.in. o trasie przejazdu czy o najbliższym przystanku. W pozostałych  dziewięciu miastach odsetek autobusów wyposażonych w systemy zewnętrznej informacji głosowej wynosił od 83% w Rzeszowie do 0% w Suwałkach, Przemyślu i Szczecinie. Brak systemów wewnętrznej informacji głosowej, niezbędnej osobom niewidomym i słabowidzącym, stwierdzono natomiast w  siedmiu skontrolowanych miastach. Dotyczyło to od 97% autobusów w Legnicy do 17% autobusów w Rzeszowie. Według danych na 30 czerwca 2015 r. brak wewnętrznej informacji wizualnej, wykorzystywanej przez osoby niesłyszące i niedosłyszące, stwierdzono w pięciu miastach - nie posiadało jej od 100% (w Przemyślu) do 9% (w Suwałkach) autobusów komunikacji miejskiej.

Bariera nr 3 - Infrastruktura przystankowa

Zastrzeżenia Izby dotyczą również braku albo niewłaściwego stosowania udogodnień dla osób niepełnosprawnych na przystankach komunikacyjnych. Na przykład:

  • pasy żółtych płytek ryflowanych pełniących rolę ostrzegawczą dla osób niewidomych i słabowidzących skierowano w miejsca niebezpieczne (np. w Bydgoszczy - bezpośrednio w torowisko),
  • na terenie tego samego miasta stosowano różny układ płytek ostrzegających, co ograniczało ułatwiającą funkcję tych elementów (Białystok i Włocławek),
  • część rozkładów jazdy zawieszono  za wysoko i osoby poruszające się na wózku inwalidzkim nie  mogły ich odczytać. Przypadki takie stwierdzono w  czterech miastach: w Białymstoku, Bydgoszczy, Wałbrzychu i Włocławku.

W wyniku kontroli NIK zwróciła się do Ministra Infrastruktury i Budownictwa o:

  • podjęcie działań w celu ujednolicenia funkcjonalności przystanków komunikacyjnych, z uwzględnieniem zasad ich uniwersalnego projektowania i w konsultacji z osobami niepełnosprawnymi,
  • uzupełnienie przepisów o wymogi dotyczące umieszczania na przystankach autobusowych wystandaryzowanych pasów ostrzegawczych i ścieżek dotykowych dla osób niewidomych, a także zwiększenia minimalnej szerokości peronu przystankowego.

Bariera nr 4 - Personel

Dostępność publicznego transportu zbiorowego zarówno dla osób niepełnoprawnych, jak i osób o ograniczonej zdolności poruszania się jest w znacznym stopniu uzależniona od wsparcia i właściwej postawy osób bezpośrednio zajmujących się podróżnymi: kierowców, motorniczych oraz kontrolerów i sprzedawców biletów. W tym zakresie Izba negatywnie oceniła fakt, że tylko dwóch operatorów publicznego transportu zbiorowego przeprowadziło dla pracowników kompleksowe szkolenie uświadamiające problemy osób niepełnosprawnych, w tym wagę i konsekwencję barier, z jakimi się stykają, oraz utrudnienia w komunikacji z osobami niepełnosprawnymi sensorycznie.

W ocenie NIK, w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym możliwości korzystania z publicznego transportu zbiorowego, na takim poziomie dostępności z jakiego korzystają osoby w pełni sprawne, konieczne jest zintensyfikowanie działań zmierzających do zapewnienia pełnej obsługi linii komunikacyjnych przez pojazdy wyposażone w systemy przyklęku i pochylnie oraz w systemy informacji wizualnej i głosowej. Niezbędne są również stałe konsultacje ze środowiskiem osób niepełnosprawnych, m.in. w sprawie aktualizacji planów transportowych.
NIK zwraca uwagę, że występowanie licznych barier w dostępie osób niepełnosprawnych do komunikacji publicznej stanowi przejaw dyskryminacji na tle osób w pełni sprawnych, którego zakaz zawiera zarówno Konstytucja RP, jak i Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. 

Materiały audiowizualne dla radia, TV i portali internetowych >>

Kategorie: transport, niepełnosprawni

Zdjęcia:

Przykład wprowadzenia pasa ostrzegawczego w torowisko
Przykład wprowadzenia pasa ostrzegawczego w torowisko
Zakończenie pasa prowadzącego przy drodze dla rowerów (po prawej)
Zakończenie pasa prowadzącego przy drodze dla rowerów (po prawej)
Elementy wyposażenia przystanku umieszczone w odległości mniejszej niż 1,5 m od krawędzi...
Elementy wyposażenia przystanku umieszczone w odległości mniejszej niż 1,5 m od krawędzi zatoki przystankowej

Przystanki tramwajowe z przejściem nadziemnym, na trasie obsługiwanej taborem niskopodłogowym
Przystanki tramwajowe z przejściem nadziemnym, na trasie obsługiwanej taborem niskopodłogowym (poza schodami brak alternatywy w pokonaniu różnic poziomu ? brak dostępu dla osób poruszających się na wózku inwalidzkim)
Przejście dla pieszych z sygnalizacją świetlną w okolicy przystanku komunikacji publicznej
Przejście dla pieszych z sygnalizacją świetlną w okolicy przystanku komunikacji publicznej (szerokość wyspy między jezdnią a torowiskiem niedostosowana do długości wózka inwalidzkiego ? ryzyko potrącenia przez przejeżdżający tramwaj podczas oczekiwania na sygnał zielony)
Przystanek tramwajowy z zatoką (wejście do pojazdu możliwe wyłącznie z poziomu jezdni, po...
Przystanek tramwajowy z zatoką (wejście do pojazdu możliwe wyłącznie z poziomu jezdni, po zejściu z chodnika w zatokę, przejściu zatoki i pasa jezdni)

Przystanek tramwajowy na trasie obsługiwanej przez tabor niskopodłogowy (wejście do pojazdu...
Przystanek tramwajowy na trasie obsługiwanej przez tabor niskopodłogowy (wejście do pojazdu możliwe wyłącznie z poziomu jezdni)
Zatoka autobusowa zlokalizowana w zatoce postojowej
Zatoka autobusowa zlokalizowana w zatoce postojowej (zbyt krótki skos wyjazdowy z ulicy i niedostatecznie długa krawędź zatrzymania się ? brak możliwości zatrzymania autobusu przegubowego przy krawędzi przystanku)
Fragment peronu przystanku autobusowego
Fragment peronu przystanku autobusowego (pasy płytek prowadzących z polem oczekiwania dla osób niewidomych, płytki ostrzegawcze przy ścieżce rowerowej w okolicy przystanku)

Przejście dla pieszych z sygnalizacją świetlną przy przystanku autobusowym
Przejście dla pieszych z sygnalizacją świetlną przy przystanku autobusowym (detektor przyciskowy wyposażony w funkcje ułatwiające osobie niewidomej lub niedowidzącej poruszanie się po przejściu, tj. m.in. ? schemat geometrii przejścia oraz wibrację taktyczną, informującą o możliwości przejścia)
Przystanki na pętli autobusowej (ścieżka prowadząca wzdłuż krawędzi peronów z polami...
Przystanki na pętli autobusowej (ścieżka prowadząca wzdłuż krawędzi peronów z polami oczekiwania dla osób niewidomych, zastosowanie zasady jednej linii dla słupów oświetleniowych, wiat oraz koszy na śmieci)
Przejście dla pieszych przy przystankach na pętli autobusowej (ścieżki prowadzące oraz...
Przejście dla pieszych przy przystankach na pętli autobusowej (ścieżki prowadzące oraz płytki ostrzegawcze, obniżony krawężnik)

Przystanki autobusowe z tablicami dynamicznej informacji pasażerskiej (ścieżka prowadząca...
Przystanki autobusowe z tablicami dynamicznej informacji pasażerskiej (ścieżka prowadząca wzdłuż krawędzi peronu oraz pola oczekiwania dla osób niewidomych)

Informacje o artykule:

Data utworzenia: 11 października 2016 15:56
Data publikacji: 15 października 2016 10:30
Wprowadził/a: Andrzej Gaładyk

Data ostatniej zmiany: 20 października 2016 13:30
Ostatnio zmieniał/a: Andrzej Gaładyk

 

Przeczytaj treść ponownie

Najwyższa
Izba Kontroli

Najwyższa Izba Kontroli
Skr. poczt. P-14, 00-950 Warszawa
tel. 22 444 50 00
nik@nik.gov.pl
NIP: 526-10-58-627, REGON: 000000052