NIK modernizacji kształcenia zawodowego w Małopolsce

NIK rekomenduje opracowanie przez MEN programu obowiązującego na terenie całego kraju z wykorzystaniem doświadczeń w Małopolsce.

W celu poprawienia sytuacji w szkolnictwie zawodowym Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego we współpracy z powiatami oraz innymi instytucjami odpowiedzialnymi za oświatę i rynek pracy, a także przedsiębiorcami, opracował i wdrożył spójny i kompleksowy program „Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce”.  Program przede wszystkim stawiał na zdobycie dodatkowych kwalifikacji poprzez udział w specjalistycznych kursach zawodowych oraz rozwój kompetencji kluczowych na rynku pracy. Miały one na celu zwiększenie konkurencyjności absolwentów szkół zawodowych. Szczególny nacisk położono na współpracę z przedsiębiorcami, która odbywała się poprzez staże, wizyty zawodoznawcze w zakładach pracy oraz płatne praktyki. Program promował też nowoczesne metody nauczania, współpracę z krakowskimi uczelniami wyższymi oraz partnerami zagranicznymi.

Program realizowany był od 2010 r., a jego zakończenie zaplanowano na 31 października 2015 r. Wzięły w nim udział wszystkie powiaty i miasta na prawach powiatu w województwie, a także inne podmioty (np. stowarzyszenia, fundacje, związki wyznaniowe), które prowadziły szkoły zawodowe. Projektem objęto 279 szkół. Do 31 marca 2015 r. wsparcia udzielono 71 665 uczniom, co stanowiło 64,5 proc. wszystkich uczniów kształcących się w małopolskich szkołach zawodowych od września 2010 r. do marca 2015 r.

Popularność programu wśród uczniów i szkół przerosła oczekiwania.  W ramach projektu uczniowie otrzymali 151 549 certyfikatów, uprawnień i zaświadczeń o nabytych umiejętnościach - ponad trzydzieści razy więcej niż zakładane na początku programu 5 tys.  Spośród wszystkich certyfikatów  28 proc. (42 325) wymagało zdania egzaminu. Z przedsiębiorcami przy wdrażaniu projektów rozwojowych współpracowało  225 szkół, co przy zakładanych na początku 160 oznacza wykonanie wskaźnika w 141 procentach. W stażach i praktykach uczestniczyło  33 984 uczniów, co przy zakładanych 28 500 stanowi 119 proc. Można przypuszczać, że wskaźnik ten byłby wyższy, gdyż przedsiębiorcy zwracali uwagę na uciążliwości związane z koniecznością wypełniania bardzo dużej liczby dokumentów.

Pomimo niżu demograficznego, poprawiły się wskaźniki dotyczące szkolnictwa zawodowego. O 4,2 punkty procentowe wzrósł odsetek absolwentów gimnazjów podejmujących naukę w szkołach zawodowych w Małopolsce, a o 10 proc. odsetek uczniów szkół zawodowych w porównaniu do ogólnej liczby uczniów w szkołach ponadgimnazjalnych. Zdawalność egzaminów zawodowych wzrosła o zakładane w programie  1,5 proc. Zmniejszyła się skala bezrobocia wśród absolwentów - o 18 punktów wzrosła grupa absolwentów, którzy , którzy po ukończeniu szkoły podejmowali pracę lub kontynuowali naukę (albo łączyli naukę z pracą). Natomiast o 9 punktów natomiast spadł odsetek absolwentów, którzy nie pracowali ani nie uczyli się.

Największym zainteresowaniem młodzieży cieszyły się kursy podnoszące kwalifikacje: prawa jazdy kat. B, obsługi kasy fiskalnej, kierowcy wózka jezdniowego, spawania, baristy, barmana oraz praktyki u przedsiębiorców. Do 30 września 2014 roku wzięło w nich udział ponad 40 tys. uczniów, czyli ok. 60 proc. wszystkich uczestników projektu. Niektóre kursy kończyły się egzaminami, które dawały stosowne uprawnienia państwowe, jak na przykład prawo jazdy odpowiedniej kategorii, książeczka spawacza wydawana przez Instytut Spawalnictwa, uprawnienia do obsługi wózków widłowych, uprawnienia operatora koparko-ładowarki, uprawnienia operatora żurawi samojezdnych (HDS).

Efektem programu jest także wyposażenie szkół i placówek  w  nowoczesny sprzęt i urządzenia.  Szkoły dostały urządzenia do praktycznej nauki zawodu (np. wyposażenie pracowni gastronomicznych, spawania, diagnostyki samochodowej czy projektowania w budownictwie) oraz sprzęt techno-dydaktyczny (np. programy komputerowe czy tablice multimedialne) za łączną kwotę 14,5 mln zł. Końcowe efekty przerosły początkowe założenia w przypadku 221 szkół (lub placówek oświatowych) wyposażonych w sprzęt techno- dydaktyczny, co przy wymaganym wskaźniku co najmniej 50 szkół lub placówek oznacza realizację na poziomie 442 proc. Z kolei 200 szkół wyposażono w nowoczesne materiały dydaktyczne, co stanowiło 100 proc. zakładanego wskaźnika.

Projekt współfinansowany był ze środków europejskich w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Całkowity koszt wynosił 154 mln zł. Ogólny średni koszt projektu przypadający na jednego ucznia wynosił  1912 zł (do 31 marca 2015 r.) Warto zauważyć, że  był niższy niż średni koszt uczestnictwa w szkoleniach organizowanych przez urzędy pracy w Małopolsce o 15 proc., a w przypadku staży nawet o 68 proc.  Wydatki na realizację programu stanowiły średnio 0,9 proc. w stosunku do łącznych wydatków ponoszonych przez powiaty na szkoły zawodowe w skali roku.

Program bardzo dobrze ocenili także uczestnicy projektu. Uczniowie licznie i bardzo chętnie uczestniczyli w dodatkowych zajęciach, pomimo że odbywały się one poza regularnym cyklem kształcenia, czyli w ich czasie wolnym. W zdecydowanej większości stwierdzili, że przyczynił się on do podniesienia ich kompetencji zawodowych oraz świadomości własnej pozycji na rynku pracy. Szkoły i organy prowadzące z kolei podkreślały, że zdobyły bardzo cenne doświadczenia w organizacji dodatkowych zajęć.

NIK w wyniku kontroli zarekomendowała Ministrowi Edukacji Narodowej opracowanie mechanizmu długofalowego dofinansowania dodatkowych zajęć na terenie całego kraju. Wykorzystane w nim powinny być doświadczenia  z realizacji programu w Małopolsce. Z kolei jednostki samorządu terytorialnego powinny kontynuować i upowszechniać dobre praktyki wypracowane w projekcie, a także zapewnić udział w ich finansowaniu.

Materiały audiowizualne dla radia, TV i portali internetowych >>

Informacje o artykule

Data utworzenia:
10 grudnia 2015 14:25
Data publikacji:
11 grudnia 2015 09:00
Wprowadził/a:
Andrzej Gaładyk
Data ostatniej zmiany:
05 stycznia 2016 11:51
Ostatnio zmieniał/a:
Andrzej Gaładyk

Przeczytaj treść ponownie