NIK oddaje hołd cichym bohaterom

Mija dokładnie 75 lat od zamordowania przez Niemców bohaterskiej rodziny Ulmów z Podkarpacia. Zginęli wraz z ukrywanymi przez siebie Żydami. Za pomoc Żydom podczas okupacji zamordowanych zostało łącznie około tysiąca Polaków. Kilkaset tysięcy nie wahało się mimo ogromnego niebezpieczeństwa nieść dalej pomocy. W obchodach Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką wziął udział prezes NIK Krzysztof Kwiatkowski.

Mimo szerzonej przez Niemców antyżydowskiej propagandy okupanci widzieli, że wielu Żydów może liczyć na wsparcie Polaków. Dlatego 15 października 1941 roku wydali rozporządzenie o karze śmierci za jakąkolwiek pomoc Żydom, a następnie kary rozszerzyli na tych, którzy o pomocy wiedzieli, lecz Niemcom o tym nie donieśli. Mimo tego pomocy takiej udzieliło - w sposób doraźny lub dłuższy - kilkaset tysięcy Polaków.

W formie zorganizowanej niesiono pomoc Żydom pod auspicjami Rządu RP na Uchodźstwie, który alarmował świat o Zagładzie i za pośrednictwem wielu swoich urzędników i dyplomatów realizował pomoc w praktyce. Pomagało też Polskie Państwo Podziemne, w ramach którego funkcjonowała niespotykana w innych okupowanych  krajach wyspecjalizowana jednostka - Rada Pomocy Żydom „Żegota”. W pomoc zaangażowało się również wiele zgromadzeń zakonnych i księży, w tym biskupów.

Tak jak nauka nie ustaliła dokładnej liczby Polaków ratujących Żydów, tak nie znamy również wszystkich danych na temat Żydów uratowanych przez Polaków - prawdopodobnie było ich kilkadziesiąt tysięcy. Około tysiąca Polaków zginęło z rąk niemieckich za niesienie pomocy Żydom.

Symbolem polskiej martyrologii za pomoc Żydom stała się, znana nie tylko w Polsce, rodzina Ulmów. Józef i Wiktoria, mieszkający wraz z sześciorgiem dzieci - Stasią, Basią, Władziem, Frankiem, Antkiem i Marysią - w Markowej na Podkarpaciu, przyjęli do swojego domu, prawdopodobnie w końcu 1942 roku, ośmioro Żydów z rodzin Goldmanów, Grünfeldów i Didnerów. Wszyscy, w tym siódme dziecko w łonie Wiktorii, zostali zamordowani przez niemiecką żandarmerię 24 marca 1944 roku. Pośmiertnie Józef i Wiktoria odznaczeni zostali medalem Sprawiedliwi wśród Narodów Świata oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, a w Kościele katolickim trwa proces beatyfikacyjny całej rodziny.

W dzisiejszych obchodach Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką udział wziął Prezes Najwyższej Izby Kontroli. Uroczystości rozpoczęła Msza Święta w Katedrze Polowej Wojska Polskiego. Następnie przy Grobie Nieznanego Żołnierza, po zmianie warty honorowej, odbył się apel pamięci.

Obchody Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów - Pomnik Nieznanego Żołnierza
Prezes NIK Krzysztof Kwiatkowski na obchodach Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów
Prezes NIK składa wieniec pod Pomnikiem Nieznanego Żołnierza, obok odział wojska maszeruje przez uczestnikami spotkania

Na murze Domu Prowincjonalnego Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi przy ul. Hożej 53 w Warszawie odsłonięta została tablica w hołdzie Matce Matyldzie Getter, Siostrom Franciszkankom Rodziny Maryi oraz wszystkim ludziom dobrej woli, którzy ryzykując własne życie ratowali żydowskie dzieci skazane na zagładę przez niemieckich okupantów. Inskrypcję na tablicy można przeczytać w trzech językach - polskim, angielskim i hebrajskim. Podczas wojny siostry ukryły ponad 500 żydowskich dzieci, skazanych przez okupanta niemieckiego na eksterminację. Ocaliły także ok. 250 dorosłych.

Uroczystości zakończyły się otwarciem przez prezesa IPN dra Jarosława Szarka wystawy poświęconej życiu i działalności matki Matyldy Getter.

Materiały audiowizualne dla radia, TV i portali internetowych >>

Informacje o artykule

Data utworzenia:
24 marca 2019 13:48
Data publikacji:
24 marca 2019 13:30
Wprowadził/a:
Andrzej Gaładyk
Data ostatniej zmiany:
24 marca 2019 13:49
Ostatnio zmieniał/a:
Andrzej Gaładyk
Napis: 24 Marca Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów ⓒ IPN

Przeczytaj treść ponownie