Zadbano o dziedzictwo kulturowe i naturalne na Warmii i Mazurach

Projekty poprawiające atrakcyjność Warmii i Mazur, finansowane z Regionalnego Programu Operacyjnego, realizowano na ogół prawidłowo i skutecznie. Przewidziano na nie 834 mln zł z Unii Europejskiej, z czego zakontraktowano 89 proc. Nieprawidłowości stwierdzone w dziewięciu gminach przy realizacji 16 projektów, w większości przypadków miały charakter formalny i nie wpływały na efekt końcowy. Jedynym beneficjentem, u którego nie wystąpiły żadne nieprawidłowości było miasto Lidzbark Warmiński.

Warmia i Mazury, to jeden z atrakcyjniejszych regionów turystycznych w kraju, głównie ze względu na jego walory kulturowe i przyrodnicze. Problemem jest jednak pogarszający się od wielu lat stan zabytków, a także zła infrastruktura, która uniemożliwia korzystanie z walorów regionu.

Dlatego samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego, w ramach realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego (RPO), wsparł finansowo projekty dotyczące ochrony dziedzictwa kulturowego i naturalnego regionu oraz poprawy jego potencjału turystycznego. Na ten cel przewidziano 834 mln zł dofinansowania środkami pochodzącymi z Unii Europejskiej, z których do końca 2019 r. zakontraktowano 89 proc.

NIK oceniła, czy środki RPO na realizację tych projektów wykorzystano prawidłowo i skutecznie. Kontrolę przeprowadzono w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Warmińsko-Mazurskiego, wykonującym zadania instytucji zarządzającej RPO oraz w 10 urzędach gmin z terenu województwa warmińsko-mazurskiego, będących beneficjentami Programu.

Miasta województwa warmińsko-mazurskiego, w których realizowano kontrolowane projekty. Źródło: opracowanie własne NIK.

W Urzędzie Marszałkowskim prawidłowo i rzetelnie wybrano projekty do dofinansowania.

Wyniki naborów projektów w latach 2016-2019. Źródło: opracowanie własne NIK.

Bez zarzutów wywiązywano się także z obowiązku bieżącego monitoringu i okresowych kontroli projektów objętych dofinansowaniem. Analizowano ich zaawansowanie rzeczowe i finansowe, m.in. na podstawie informacji otrzymywanych od beneficjentów we wnioskach o płatność. 13 proc. projektów, zgodnie z rocznym planem, skontrolowano w miejscu ich realizacji. Podejmowano także właściwe działania w przypadku stwierdzenia problemów we wdrażaniu projektów, a także egzekwowano od beneficjentów zwrot dofinansowania, gdy wydatki uznano za niekwalifikowalne. Do 31 grudnia 2019 r. zakończono realizację 117 projektów (48 proc. zawartych umów) o wartości 344 mln zł, w tym 231 mln zł dofinansowania.

Efekty projektów zakończonych do 31 grudnia 2019 r. Źródło: opracowanie własne NIK.

W 10 gminach województwa warmińsko-mazurskiego skontrolowano łącznie realizację 20 projektów o wartości ogółem 90 mln zł, dofinansowanych środkami RPO w kwocie 50 mln zł.

Wartość skontrolowanych projektów. Źródło: opracowanie własne NIK.

Środki Programu przeznaczone na realizację skontrolowanych 20 projektów wykorzystano na ogół prawidłowo i osiągnięto planowane cele. Nieprawidłowości stwierdzono w dziewięciu gminach przy realizacji 16 projektów. Jednak w większości przypadków miały one charakter formalny i nie wpływały na osiągnięcie zakładanych efektów.

Istotne nieprawidłowości stwierdzono natomiast w pięciu gminach przy realizacji projektów o łącznej wartości ponad 17 mln zł, dofinansowanych w kwocie ponad 11 mln zł. Projekty te realizowane były przez gminę Bisztynek oraz miasta: Ełk, Giżycko, Górowo Iławeckie i Kętrzyn. Dotyczyły one przede wszystkim naruszenia postanowień umów o dofinansowanie projektów, głównie w zakresie realizacji finansowej projektu (miasto Ełk), a także udzielania zamówień publicznych (pozostałe cztery gminy). Nieprawidłowości te mogą skutkować uznaniem za niekwalifikowalne wydatków w kwocie 873 tys. zł i w związku z tym utratą dofinansowania w wysokości 647 tys. zł. Jedynym beneficjentem, u którego nie wystąpiły nieprawidłowości było miasto Lidzbark Warmiński.

Tylko jeden beneficjent nie był rzetelnie przygotowany do realizacji projektu. Miasto Kętrzyn nie uwzględniło w projekcie budowlanym renowacji zamku pełnego zakresu prac, pomimo iż wiedziano, że niektóre elementy tego budynku są w złym stanie technicznym. Zakres tych robót zlecono wykonawcy już na etapie realizacji zamówienia, zwiększając wartość projektu dodatkowo o 1 mln zł.

Jeżeli chodzi o finanse, to wszyscy beneficjenci zapewnili wkład własny, wydatkując do końca 2019 r. 91 proc. ogólnej wartości projektów. Nieprawidłowości w zakresie finansowym wystąpiły u dwóch beneficjentów, w tym głównie w mieście Ełk, które wypłaciło wykonawcy usługi ostatnią część wynagrodzenia - 48 tys. zł- , mimo że nie został wykonany przedmiot zamówienia (naprawa zabytkowego parowozu).

Do 31 grudnia 2019 r. gminy zakończyły realizację 15, spośród 20 skontrolowanych, projektów.

Efekty rzeczowe zakończonych 15 projektów objętych kontrolą. Źródło: opracowanie własne NIK.

W związku z ustaleniami kontroli NIK skierowała:

  • dwa zawiadomienia do prokuratury o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 KK (gminy miejskie: Ełk oraz Bartoszyce),
  • dwa zawiadomienia do rzecznika dyscypliny finansów publicznych (gminy miejskie: Bartoszyce i Giżycko),
  • powiadomienie, o którym mowa w art. 62a ust. 1 ustawy o NIK, do Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w sześciu gminach, tj. miejsko-wiejskich Bisztynek i Nidzica oraz gminach miejskich Ełk, Giżycko, Górowo Iławeckie i Kętrzyn.

Materiały audiowizualne dla radia, TV i portali internetowych >>

Informacje o artykule

Data utworzenia:
24 września 2020 12:21
Data publikacji:
25 września 2020 08:00
Wprowadził/a:
Andrzej Gaładyk
Data ostatniej zmiany:
25 września 2020 08:02
Ostatnio zmieniał/a:
Andrzej Gaładyk

Przeczytaj treść ponownie