Do udziału w kongresie zgłosiło się ponad 1300 przedstawicieli samorządu terytorialnego, administracji publicznej, rządów i parlamentów z całej Europy, co czyni krakowską konferencję największym tego typu spotkaniem w kraju. Honorowym gościem kongresu była premier Beata Szydło. W obradach uczestniczyło wielu przedstawicieli polskiego rządu, mi.in Minister Edukacji Narodowej Anna Zalewska i Minister Sportu Witold Bańka. Obok ministrów, wiceministrów, wojewodów, marszałków województw, prezydentów miast - głos w dyskusji zabrał prezes NIK Krzysztof Kwiatkowski.
Czy uczymy się na błędach? To pytanie otworzyło panel dyskusyjny poświęcony kontroli i nadzorowi nad finansami samorządów. Choć polski system kontroli i nadzoru odpowiada podstawowym wymogom dotyczącym zapewnienia samorządom niezależności i samodzielności - przez co jest zgodny z przyjętymi w demokratycznym świecie standardami - to nie jest wolny od poważnych słabości. Prezes NIK wskazał m.in. na:
- nadmierny zakres zadań i kompetencji Regionalnych Izb Obrachunkowych, odgrywających kluczową rolę w nadzorze nad finansami samorządowymi,
- nie do końca jasny podział kompetencji nadzorczych pomiędzy RIO i wojewodów,
- problemy z efektywnym nadzorem nad przestrzeganiem przez jednostki samorządu terytorialnego tzw. norm ostrożnościowych, przeciwdziałających nadmiernemu zadłużaniu się przez jednostki samorządu terytorialnego,
- tryb postępowania w sytuacji, gdy organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego nie może sporządzić projektu budżetu spełniającego normy ostrożnościowe,
- status zadań zleconych i nadzór nad wykonywaniem tych zadań,
- nadzór nad realizacją przez jednostki samorządu terytorialnego zadań finansowanych z udziałem środków europejskich ujętych w regionalnych programach operacyjnych,
- ustrój komisji orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych,
- nadzór nad spółkami komunalnymi,
- pozycja ustrojowa samorządowych kolegiów odwoławczych,
- problemy z egzekwowaniem prawa obywateli do informacji publicznej.
Krzysztof Kwiatkowski zauważył także, że samorządy należy gorąco zachęcać do tworzenia efektywnej kontroli wewnętrznej. Równie istotną kwestią jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania kontroli obywatelskiej. Wymaga to przede wszystkim usuwania barier w dostępie do informacji publicznej, a także rzetelnego podejścia do obywatelskich sygnałów o nieprawidłowościach.
- Gdy te trzy elementy: kontrola wewnętrzna, nadzór instytucji zewnętrznych oraz kontrola obywatelska - działają jednocześnie, można być spokojnym o prawidłowe i efektywne funkcjonowanie sfery samorządowej - zakończył szef NIK.
