Spieszmy się Ich słuchać…

O 17.00 zawyją syreny. Zatrzymają się przechodnie na chodnikach. I samochody na ulicach. W setkach miejsc pojawią się kwiaty. Zapłoną znicze. 1 sierpnia to szczególny dzień nie tylko dla mieszkańców stolicy. W tym roku mija 77 lat od wybuchu Powstania Warszawskiego.

To był największy niepodległościowy zryw w okupowanej przez Niemców Europie. Dowództwo Armii Krajowej planowało wyzwolenie Warszawy zanim do miasta wkroczy Armia Czerwona. Po pięciu latach nazistowskiego terroru do walki początkowo ruszyło ok. 23 tys.[*] głównie młodych ludzi. Tylko 10 proc. z nich było uzbrojonych. W pierwszych dniach Powstania walczyli z kilkunastotysięcznym garnizonem, ale Niemcy bardzo szybko otrząsnęli się z zaskoczenia i po pierwszych sukcesach Powstańców ściągnęli do Warszawy posiłki. Zaczęły się masowe mordy na cywilach.

Mający trwać kilka dni zryw niepodległościowy, nie wygasał ponad dwa miesiące. Niemieckie lotnictwo, artyleria i saperzy metodycznie równali miasto z ziemią. W Warszawie nie powinien pozostać kamień na kamieniu - mówił Heinrich Himmler, któremu Hitler pozostawił w sprawie stolicy Polski wolną rękę. Podczas 63 dni heroicznych walk poległo lub zaginęło ok. 17 tys. Powstańców i od 150 tys. do nawet 200 tys. cywilnych mieszkańców Warszawy. Gehenna tych, którzy przeżyli trwała jeszcze długo po zakończeniu walk. Cywile trafili do obozów przejściowych, ok. 16 tys. żołnierzy do obozów jenieckich, a część z nich po wojnie do ubeckich katowni i sowieckich łagrów.

Ślady powstańczych walk można znaleźć w Warszawie do dziś, tak jak materialne ślady oporu polskiego podziemia, który rozpoczął się już we wrześniu 1939 r. Te ostatnie, jako jedne z nielicznych, zachowały się także m.in. na budynku obecnej siedziby Najwyższej Izby Kontroli (Zobacz artykuł: Historia na murach NIK) przy ulicy Filtrowej 57. Podczas wojny mieścił się tu Urząd Gubernatora Dystryktu Warszawskiego, namalowanie na jego ścianie symboli Polski Walczącej wymagało więc nie lada odwagi. Kotwice ukryte pod grubą warstwą tynku zostały odsłonięte podczas remontu elewacji w 2014 roku i zabezpieczone zgodnie z zaleceniami Stołecznego Konserwatora Zabytków.

Kotwice Polski Walczącej na murach siedziby NIK

Co roku, 1 sierpnia płoną przed nimi znicze pamięci w hołdzie tym, którzy w najmroczniejszych latach okupacji nie przestali wierzyć w wolną i niepodległą Polskę. A dzisiaj przestrzegają - wolność nie jest dana raz na zawsze...


[*] wszystkie dane za PWN

Materiały audiowizualne dla radia, TV i portali internetowych >>

Informacje o artykule

Data utworzenia:
30 lipca 2021 15:06
Data publikacji:
30 lipca 2021 15:06
Wprowadził/a:
Andrzej Gaładyk
Data ostatniej zmiany:
30 lipca 2021 15:55
Ostatnio zmieniał/a:
Andrzej Gaładyk
Plakat obchodów 77. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego © Muzeum Powstania Warszawskiego / M.st. Warszawa

Przeczytaj treść ponownie